21-24 มีนาคม 2554 โดยวิทยากรท้องถิ่น ครูสุวิทย์ สารเงิน และคณะ จากนาด้วงวิทยา
- โปงลางเชียงกลมวิทย์53
- เป็นอีกครั้งที่กลุ่มสาระศิลปศึกษา โดยครูหนูอร โคตรชนะ และครูยอดศักดิ์ พุทธมาตย์ ได้ร่วมกันทำโครงการเข้าค่ายเพื่อฝึกความชำนาญให้แก่วงดนตรีพื้นเมือง(โปงลาง)ของโรงเรียนที่ตั้งขึ้นมาได้ประมาณ 1 ปี
- ค่ายดนตรีครั้งนี้ มีครูสุวิทย์ สารเงิน ผู้เชี่ยวชาญเรื่องโปงลางและหมอลำไทเลย เป็นหัวหน้าทีมนำคณะนักดนตรีพื้นเมืองอีก 4 คน มาฝึกทักษะให้แก่นักเรียนและนางรำของวงดนตรีพื้นเมืองของเชียงกลมวิทยา
- ทั้งนี้ใช้เงินจ้างวิทยากรท้องถิ่นเป็นค่าจ้างวิทยากร ใช้เงินในโครงการเป็นค่าอาหารแก่สมาชิกที่เข้าค่าย
ขอขอบคุณ ผอ.บรรจง ปัทมาลัย ครูหนูอร โคตรชนะ บุคลากรทุกฝ่ายที่ให้การต้อนรับคณะผู้ฝึกสอนดนตรีโปงลางเป็นอย่างดี เด้กเชียงกลมวิทยา ก็น่ารักตั้งใจรับความรู้จากวิทยากร ขอชื่นชมนะครับ
ขอชื่นชม ยินดีทั้งครูและเด็กๆค่ะ เป็นกำลังใจให้วิทยากรด้วยอีกคนค่ะ
ขอเผยแผ่ศิลปวัฒนธรรมหมอลำไทเลยให้กับทุกท่านที่สนใจในการร้องหมอลำไทเลย
ผมได้นำเอาเนื้อร้องหมอลำไทเลยที่ได้ออกอากาศในรายการทีวีไทยมาให้ทุกท่านที่สนใจกันน่ะคับ
การแสดงหมอลำไทเลย
บัดนี้ขอจูงมือทุกท่าน มาฟังลำแมงตับเต่า หมอลำไทเลยว่านั้นเป็นเรื่องเป็นราว นำเอาวรรณคดีวรรณกรรมท้องถิ่นจ้าวชื่อเรื่องมีนา จำปาสี่ต้น เด้อครับ ทัศนา ดีกรีออกทีวีไทยพุ้น รายการไทยโชว์ดังโด่ง แพร่ภาพออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ทีวีไทย เมื่อวันที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๕๓ ขอเชิญชม ณ บัดนี้ครับ
บทร้องประกอบการแสดงหมอลำไทเลย ( แมงตับเต่า ) เรื่อง จำปาสี่ต้น ( ตอนที่ ๑ )
ปรับปรุงมาจาก ผลงาน นายพิสิษฐ์ สร้อยมี ศิลปินแมงตับเต่า อ.หล่มสัก จ.เพชรบูรณ์
ปรับปรุงโดย นาย สุวิทย์ สารเงิน ครูชำนาญการพิเศษ โรงเรียนนาด้วงวิทยา จ.เลย
บทนำ
( พากย์ ) บัดนี้ขอเชิญชวนอ้ายน้องมาเบิ่งการแสดง แมงตับเต่าหมอลำไทเลย สิเผยวาจาเว้า ซ่อยมาสืบสานเอาไว้วัฒนธรรมของไทย สิได้ก้าวเจริญยิ่ง มีทั้งชายและหญิงมาสนุกหม่วนแม้ง หมอลำนั้นกล่าวจา ฮั้นแน่ว
ฉากนำไหว้ครู ( ยกอ้อยอครู )
( หัวหน้าคณะร้อง )
บัดนี้...ผู้ข้ายอมือไหว้ ประนมกรยังกระหม่อม ไหว้ธรณีนาคน้ำนางน้อยเมขลาผู้เพิ่นเนาอยู่ฟ้าให้มาฮ่วมการแสดง ให้เสียงหองเสียงดีผู้ฟังได้ยินแมง การแสดงลำฟ้อนบทละครแมงตับเต่า ท่านผู้ฟังเมียฮอดบ้านให้ยอย้องว่าดี ทุกๆท่านทั้งพ่อพระอินทราเทวดาเบื้องบนให้ส่งญาณลงมาพี้ ให้เจ้าแยงลงก้ำในวงลำแมงตับเต่า มาเป็นเงาเหลื่อมล้ำ ลำไทเลยนั้นอย่าสุหลง...นั้นท่อน
รายนามผู้แสดงเป็นตัวละคร
พญาจักขืน นายโชคชัย แสงกุดเรือ
ปัดทุมมา ด.ญ. ศิริขวัญ โสมาศรี
เสนา ด.ช. วุฒิชัย ร่องจิก
เทวี น.ส. เบญจมาศ เทพประสิทธ์
หมอโหร ด.ช. ฟานบิน สุจิมงคล
สนม น.ส. พรศิริ โยธา
ฉากที่ ๑
ณ ท้องพระโรงเมืองจักรขิน
( พญาจักรขิน ร้อง )
แต่นั้น จะกล่าวเถิงจักรขินเจ้า พญาเมืองตนประเสริฐ จั่งแม่งงามเลิศล้นเทวีแก้วอยู่นำ แล้วกะมีลูกน้อยนามชื่อประทุมมา.. อายุสิบสี่พรรษา ลูกสาวโสภาเปรียบปานคือแต้ม คองเมืองบ้านมานมนานหลายเหล่า เนาในปราสาทกว้าง คองตุ้มไพร่ประชา...ฮั่นแน่ว
( พญาจักรขิน พูด )
สมมุตตินามตามท้องเรื่อง เฮานี้มีนามชั้นจักรขินพญาใหญ่ เป็นกษัตริย์คองบ้านเมืองนี้อยู๋เย็น มีมเหสีแก้วเทวีเป็นชื่อ ปัดทุมมานาถน้อยลูกสาวโก้กกว่าไผ อายุได้ ๑๔ ปีหลาย เอ้....มือนี้ยังบ่อเห็นมาเฝ้าอยู่ จำเป็นสินั่งรอคอยอยู่นี้สาก่อน
( พากย์ในซุ้ม )
หันมาจาถึงบั้นเทวีนางนาถ มเหสีพระพ่อท่านจัรกขินนั้นด่วนมา พร้อมลูกน้อยสาวงามกว่าหมู่ ปัดทุมมา ได้ย่างมา ...ท่านเอย
( ดนตรีบรรเลงเพลง ๒นาทีก็มีแฮง เทวีลำออกมา ปัดทุมมา ฟ้อนออกมา )
( เทวี ร้อง ) แต่นั้น...พอมาเถิงต่อหน้าตนพญาอวนพี่ เทวีกราบก้มไหว้เสด็จอ้ายพี่พระองค์ จุดประสงค์มื้อนี้มาเฝ้าตามกาล พร้อมนงคราญปัดทุมมาลูกคำแก้ว.....
( เทวี พูด ) เสด็จพี่เทวีไหว้ ( พญาจักรขิน ) ความสุขมีแต่เทวีเอ๋ย
( ปัดทุมมา พูด ) เสด็จพี่ปัดทุมมาไหว้ (พญาจักรขิน ) ไหว้พระเถอะลูก
( พญาจักรขิน ) เอาพ่ออิสอนปัดทุมมา ฟังพ่อเด้อ
( พญาจักรขินร้อง ) บัดนี้เป็นหญิงนี้ธรรมเนียมให้มันค่อง ตีนผมให้หล่ำเกลี้ยง ตีนซิ่นให้หล่ำเพียง เป็นหญิงนี้เฮือนสามน้ำสี่สิ่งดีดีจำไว้นางน้อยจื่อเอา...ฮั่นแน่ว
( ปัดทุมมา ร้องตอบ ) แต่นั้น..ปัดทุมมาน้อยได้ฟังพ่อสั่งสอน...เป็นผู้หญิงให้ฮู้จัก พร้ำเพียรเรียนรู้ แต่งกายได้ให้งดงามพอเบิ่ง ตีนผมให้ล่ำเกลี้ยงตีนซิ่นให้หล่ำเพียง เฮือนสามได้น้ำสีบ่มีหลง...ลูกนี้ปลงใจเอาคำสั่งสอนตนท่าน...นั้นแล้ว
( พญาจักรขิน พูด ) เอาหละเสร็จภารกิจตอนเช้าแล้ว ไปพักผ่อนกันได้ ไปเทวีและปัดทุมมา
( พญาจักรขิน ลำ ) บัดนี้ ว่าแล้วได้ยัวระยาดลีลา เฮามาพากันไปอย่าล่ำไลมันซ้า..
( บรรเลงเพลงสับใบ )
ฉากที่ ๒
( พากย์ ) หลายวันได้หลายเดือนแถมถ่าย เมืองจักรขินหมู่บ้านสำราญได้ผู้สู่คน แต่มือนนี้ยามเช้วองค์พญาตนพ่อ ออกว่าราชการอีกเถื่อน เชิญชมได้ต่อไป..พี่น้องเอย
( พญาจักรขิน ลำ ) แต่นั้น หลายวันได่หลายเดือนพ้นผ่าน คองเมืองบ้านจักรขินกว้างข่วงสำราญ มื้อนี้นั้นออกว่าราชการ..ท้องพระโรงเมืองเฮา สดใสงามโก้..
( พญาจักรขิน พูด ) มิ้อคืนนี้ฝันแปลกประหลาดต่าง บ่ฮู้ว่าสิเกิดเหตุฮ้อนอันใด บ่สบายเจ้า เมียเฮากับลูกอ่อน จำเป็นสิได้เว้าเอิ้นเมียเฮา เทวี ปัดทุมมา มาหาอ้ายเบิ่งดู๋
( เทวี สนม ฟ้อนออกมา ดนตรี เพลงนางนาค)
( เทวี พูด ) สำบายดีเสด็จพี่ น้องไหว้ ( ปัดทุมมา พูด ) เสด็จลูกไหว้
( จักรขิน พูด ) ไหว้พระเถอะ มื้อนี้มาพร้อมหน้าพร้อมตากันแล้ว อ้ายมีเรื่องสิเว้าสู่ฟัง
( พญาจักรขิน ลำ ) บัดนี้ อันว่าราชการเจ้าจักรขินต้านต่อ ต้านต่อเจ้าสองก้ำพ่ำกัน ฝันว่าสุริโยผ่ายบังเงาบดมืด แสงหล่าเศร้าบดเบื้องบ่อใส ฝันว่าเทโวฟ้า ฝนฮำลงแผ่น เป็นแม่น้ำนอง ท่วมทั่วเมือง ฝันว่าปราสาทปิ้นหักท่าวทะลายลง ในนทีหลวงจุ่มจมลงน้ำ เสสนาข้าชาวประชาพวกไพร เข้ากะลอยบ่ได้จมน้ำท่าวตาย ช้างและม้ามุดมอดในนที ทั้งงัวควายจุ่มลงน้ำบ่เหลือข้างหมูหมาเป็ดไก่ มุดมอดเมี้ยนตายเสี้ยงบ่เหลือ ตนเองเจ้าราชาก็จุ่มจมมเหสีเออกต้นกะจมพร้อมพร้ำกัน..แท้แล้ว
( พญาจักรขิน พูด ) ตามความฝันกะเป็นจั่งสี้หละ เทวีว่าสะใด๋ เอาหมดโหรมาทำนายเบิ่งสิดีบ่
( เทวี พูด ) น้องกะเห็นว่า สมควรให้หมอโหรมาทำนายเบิ่งจั่งชั้นละเสด็จพี่
( พญาจักรขิน พูด ) เสนา ไปตามหมดโหรมาเบิ่งดุ๋ย ( เสนา ตอบ ) โดยขะน้อย
( หมอโหรฟ้อนออกมา ลายสับใบ )
( หมอโหร พูด ) เอิ้นขะน้อยมายังนอ ( พญาจักรขิน พูด ) มื้อคืนนี้ฝันบ่ดี ฝันว่าฟ้ามืดฝนตกหนัก น้ำท่วมเมือง คนและเมืองสัตว์ในเมืองตายเบิด พ่อหมอลองทำนายเบิ่งดุ๋ย
( หมอโหร ลำ ) แต่นั้น พราหมณาเฒ่า หมอโหรจบเพท จับสอต้องกระดานหินเขียนขีดวงวาดไว้กงแก้วล่ำดู ก็แลเห็นแท้ เมืองเฮากว้างใหญ่ มันสิสูญิปุ่นปี้ เมืองบ้านเป่าแปนอันว่าแสนคนซ้ำ เสนาพวกไพร่ มันสิมุดมอดเมี้ยนตายเสี้ยงบ่เหลือ..นั้นแล้ว
( หมอโหร พูด ) โอ้ย..พญาพ่อเอ๋ย เจ้าพ่อฝันร้ายที่สุดเลย ประชาชนพลเมือวสัตว์น้อยใหญ่ในเมือง เจ้าพ่อ เจ้าแม่ กะติตายเบิด หมอโหรเองกะซิตาย ๙เหลือแต่นางน้อยปัดทุมมาคนเดียวจั่งสั้นหละ เจ้าพ่อเอย
( พญาจักรขิน พูด ) ถ้ามันฮ้ายแฮงจั่งชี้ สิมีทางแก้บ่ หมดโหร
( หมดโหร พูด ) แก้ไขบ่ได้เด็ดขาด ก่อนสิเจ้าพ่อเจ้าแม่สิตายให้เอานางน้อยปัดทุมมาเข้าเสี่ยงไว้ในกอง
จั่งสิปลอดภัย พรนางมีบุญบ่ตายดอก เสร็จแล้ว หมอโหรกะสิลาละเด้อ ไปเตรียมโตตายก่อน
( หมอโหรเดินเข้าซุ้ม )
( พญาจักรขิน พูด ) เฮาไปพักผ่อนสาก่อน ไปเทวี ปัดทุมมา
( เทวี ลำ ) แต่นั้น..ว่าแล้วได่ยัวระยาดลีลา เฮามาพากันเดินดุ่งเดินบ่รอช้า
( บรรเลงลายนางนาค ฟ้อนเข้าซุ้ม )
ฉากที่ ๓
( พากย์ ) หลายวันได้ หลายเดือนแถมถ่าย กะบ่อมีเหตุฮ้อนปรระการแท้สิ่งใด๋ หันมาจากเถิงเบื้อเมืองจักรขินอีกต่อ พ่อพญาว่านั้นสิจาเว้าจั่งใด๋ พ้อกับพยาจักรขินอีกเทื่อหนึ่งได้แล้วครับ
( พญาจักรขิน เทวี ฟ้อนออกมาตามจังหวะดนตรี เพลงสับใบ )
( เทวี ลำ ) บัดนี้..หลายวันได้ หลายเดือนแถวถ่าย ก็บ่มีเหตุฮ้อนอันใด๋แท้อย่างใด๋ หรือว่าหมดโหรเฒ่า ทายฝันบ่แหม่น ขอให้เป็นอย่างนี้ ราชาเจ้าสิส่วงใจ..แท้แล้ว
( เทวี พูด ) กะอยากให้เป็นจั่งสั้นหละ สาธุแม้อย่าเป็นคือคำทำนายแหม
( เสนา วิ่งตาตื่นมาท่าตกใจ )
( เสนา พูด ) พ่อพญา แม่พญาเอ๋ย มีฮุ้ใหญ่ นกยักย์ ๒ โต บินมาจับเอาคนไปกอบเกือนเบิดแล้ว อยู่แต่รอบๆ เมืองหลวง อีก ๗ มื้อมันสิมากินใหม่ ขะน้อย
( พญาจักรขิน พูด ) มันเป็นจั่งสั้นแท้แท้บ่อ เสนาเอย
( เสนา พูด ) แท้แท้ขะน้อย สิลาก่อนเด้อ สิไปหาม่องหลบก่อน ยังบ่อยากตาย บ่ได้เมียอยู่ ( เสนาวิ่งไป )
( พญาจักรขิน พูด ) อย่าเว้าไปเสนา ไปบอกลูกปัดทุมมาเดี๋ยวนี้ ( เสนา พูด ) ขะน้อย
( ปัดทุมมา พูด ) เสด็จพ่อมีเรื่องอันใด ( พญาจักรขิน พูด ) จำเป็นต้องเอาลูกไปเสี่ยงไว้ในกองบ่ให้นกฮุ้งยักย์มันเห็น
( เทวี พูด ) อย่าเอาลูกไปไว้ในกองเถอะ ตายไปพร้อมกันพ่อแม่ลูกนี้หละเสด็จพี่
( พญาจักรขิน พูด ) พระบาทท้าวขานตอบเทวีแพงศรีเอยอย่าจาคำนี้ มันสิสูญเสียทิ่มพงศ์พันธ์ เชื้อชาติเกิด ลางเทื่อบุญซ่อยค่ำนางน้อยบ่ตายนั่นเด
( ปัดทุมมาน้อย ลำ ) ปัดทุมมาน้อย ยอมือนบพ่อ กะเลยปากบ่อได้น้ำตาย้อยย่าวลง นางก็ทรงคำเศร้าคะนึงคำพระพ่อ เสียงสะอื้นให้ ปัดทุมมาน้อยส่วนสิตาย..พ่อเอย
( ดนตรี บรรเลงธรณีกรรแสง )
( ปัดทุมมา พูด ) คันพ่อเว้าจั่งสั้น ปัดทุมมากะบ่ขีนดอกพ่อเอย
( พญาจักรขิน พูด ) เสนาไปเอากองใบใหญ่มา เตรียมข้าวปลาอาหารของอยู่ของกินใส่ไว้ในกอง พร้อมกับปัดทุมมา
( ปัดทุมมา พูด ) ปัดทุมมาน้อยยอมือไหว้พ่อแม่ ลูกขอลาไปแล้วในกองนั้นต่อไปลาก่อนเสด็จพ่อ เสด็จแม่
( พญาจักรขิน พูด ) พอเมื่อลูกเข้ากองแล้วอัดแจบให้ดี เฮาไปเตรียมตัวจายพร้ำกันนอเจ้าเอาตนเข้าในวังสาก่อนตอนหน้าพุ้นจั่งมาพ้อพบกัน..พ่อน้องเอย
การกล่าวลา
ถึงแม้การแสดงของพวกเราจะจบลงไปแล้วแต่สำหรับการแสดงยังดำเนินต่อไปเพื่อสร้างความสนุกสนานและสืบสานวัฒนธรรมความเป็นไทเลย ( แมงตับเต่า ) เพราะพวงเราอยากให้เป็นมากกว่าวงโปงลางหมอลำไทเลย ขอบคุณหลายๆเด้อ