เมื่อ ๒๔ ม.ค. ๕๔ ครูช่วงชั้นที่ ๑ – ๒ และกลุ่มครูที่ดูแลงานวิชาการ มารวมตัวกันเรียนรู้เรื่อง Lesson Study ด้วยการชมการเรียนการสอนของนักเรียนเกรด ๓ ที่โรงเรียนประถม Maruyama เมืองซับโปโร ในประเทศญี่ปุ่น ซึ่งกำลังเรียนเรื่องการคูณเป็นชั่วโมงแรก จากวิดีโอที่ถ่ายทำเมื่อ ๖ ธ.ค.๔๙
ก่อนการรับชมวิดีโอชุดนี้คุณครูปาด – ศีลวัต ชวนให้เราทุกคนตั้งสายตา และตั้งความคิดใหม่ โดยใช้แนวคิดทางการศึกษาของสิงคโปร์ที่ให้ความสำคัญกับ ๕ เรื่องหลัก คือ
๑. เจตคติ (Attitude)
๒. แนวความคิดหลัก (Concept)
๓. กระบวนการ (Process)
๔. การเข้าใจการเรียนรู้ (Meta cognition)
๕. ทักษะ (Skills)
เมื่อชมการเรียนการสอนในชั้นเรียนจบแล้วก็มาถึงช่วงเวลาของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้
คุณครูอ้อ – วนิดา นำคำถามจากครูที่ไปสังเกตการสอนในชั้นเรียนของเธอมาตั้งคำถามกับวงว่า “ทำไมครูอ้อทนไหวทั้งๆ ที่ในห้องเรียนมีเด็กกำลังพูดคุยกันในขณะที่กำลังดำเนินกิจกรรมการเรียนรู้ ?”
ในตอนนั้นครูอ้อได้ตอบครูท่านนั้นไปว่า "ที่ไม่ได้เตือนเด็กก็เพราะเห็นว่าเด็กกำลังพูดคุยกันถึงเรื่องที่กำลังเรียนอยู่" คำถามที่เกิดขึ้นกับครูอ้อก็คือ "ถ้าครูมุ่งที่จะให้เด็กเงียบฟังครูแต่เพียงอย่างเดียว การเรียนรู้ของเด็กไม่เกิดขึ้น และวิธีการ Lesson Study ก็จะไม่ได้ผลใช่หรือไม่ ?"
คุณครูปราง – ปรางอุษา และ คุณครูเล็ก – ณัฐทิพย์ ร่วมแลกเปลี่ยนในประเด็นนี้ว่า จากที่เห็นในวิดีโอ คุณครูผู้สอน คือ คุณครู Hideyuki Muramoto เลือกใช้วิธีการต่างๆ มากำกับการพูดคุย และความสนใจของเด็กให้อยู่ในประเด็นที่ครูต้องการ เริ่มจาก เมื่อครูเขียนโจทย์ของวันนี้ไว้บนกระดานแล้ว ครูก็จะให้นักเรียนอยู่กับสถานการณ์ปัญหาที่ครูกำหนดขึ้น และหาวิธีแก้โจทย์ โดยทำลงในสมุดของตน
สถานการณ์ปัญหาของชั้นเรียนญี่ปุ่นในวันนี้คือ ให้นักเรียนหาจำนวนของวงกลมทั้งหมดในภาพที่มีอยู่ด้วยกัน ๓ แถว แถวละ ๒๓ วง โดยไม่ใช้การนับ โดยครูติดแถบภาพขนาดใหญ่ลงบนกระดาน และมีแถบภาพขนาดเล็กให้นักเรียนติดลงบนสมุดของตัวเองด้วย ทุกคนต้องคิดหาวิธีการที่คิดว่าตนจะเข้าใจได้ดีที่สุด แล้วนำเสนอวิธีการคิดให้เพื่อนในชั้นได้เรียนรู้ด้วย และเมื่อครูถามทั้งห้องว่าใครคิดอย่างไร คนที่คิดออกก็จะยกมือขึ้น แล้วครูก็จะเรียกตอบ
๑. เมื่อเพื่อนตอบสิ่งที่ตนคิดออกมาแล้ว ถ้าครูเห็นว่ายังมีเด็กบางคนที่ยังคุยอยู่ ครูจะถามว่าได้ยินสิ่งที่เพื่อนพูดไหม แล้วครูก็จะเขียนสิ่งที่เด็กคนนั้นพูดไว้บนกระดาน ดังนั้น ประเด็นคำตอบที่เขียนไว้บนกระดานจะสามารถดึงความสนใจของเด็กในห้องกลับมาได้
๒. บางครั้งครูก็พูดว่า “ครูรู้ว่าสิ่งนี้เป็นเรื่องที่ยากพวกเธอจึงต้องปรึกษากันมากใช่ไหม”
๓. หากถึงตอนที่สำคัญ ที่จะต้องสรุป concept กัน จะใช้คำพูดที่เน้นหนักเพื่อคุมให้เด็กตั้งใจฟัง
สรุปว่าครูจะต้องเปิดช่วงเวลาให้เด็กได้พูดคุยแลกเปลี่ยนด้วย แต่ก็ไม่ควรจะมากเกินไป เพราะจะทำให้ห้องกระเจิดกระเจิงได้ แต่ถ้าไม่ปล่อยให้พูดเลย เด็กก็จะไม่เกิดการเรียนรู้ร่วมกัน ดังนั้น ครูจึงต้องรู้จังหวะและใช้กติกาที่ชัดเจนเพื่อสร้างการเรียนรู้ร่วมกันที่สมดุล
