เงื่อนไขของการเลี้ยงโคให้ประสบความสำเร็จ คือ ความซื่อสัตย์ สุจริต ขยัน อดทน และแบ่งปันจากที่ได้ไปร่วมประชุมกับปราชญ์ชาวบ้านภาคอีสาน ในวันที่ 29 กรกฎาคม 2549 ณ วิทยาลัยสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดขอนแก่น ได้พบเวทีวิจัยของชาวบ้าน ที่แตกต่างจากเวทีวิจัยของนักวิชาการทั่วไปที่เข้าใจยาก นักวิจัยชาวบ้านนั้นเรียกได้อีกอย่างว่านักวิชาเกิน เกินความคาดหมายจากผู้คนทั่วไป ที่มองไม่เห็นคุณค่าของชาวบ้านหรือภูมิปัญญาชาวบ้าน อยากให้นักวิจัยเก่ง ๆ ไปร่วมเป็นภาคีพันธมิตรวิจัยร่วมกับชาวบ้าน คงจะทำให้งานวิจัยที่มีคุณค่าต่อสังคมมากกว่าที่จะนำไปขึ้นหิ้งเหมือนที่ผ่าน ๆ มา แนวคิดพื้นฐานในการวิจัยของชาวบ้านอิงอยู่กับหลักเศรษฐกิจพอเพียงอย่างแท้จริง พ่อนงค์ เทือกดอนหัน ปราชญ์ชาวบ้านจากจังหวัดขอนแก่นกล่าวว่า “เศรษฐกิจพอเพียงให้ความสำคัญกับการพัฒนาทุกด้านทั้งกายและใจ สิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม สุขภาพ ให้เติบโตไปพร้อม ๆ กันอย่างสมดุล” เช่น การวิจัยและพัฒนาเรื่องเลี้ยงไก่พื้นบ้านของพ่อผาย สร้อยสระกลางและคณะ การวิจัยและพัฒนาปลูกหญ้าเลี้ยงโคของพ่อผอง เกตพิบูลย์และคณะ การวิจัยและพัฒนาหมูพันธุ์พื้นเมืองของพ่อชาลี มาระแสงและคณะ ซึ่งทุกเรื่องที่ชาวบ้านวิจัยนั้นสามารถเชื่อมโยงถึงกันได้ทุกเรื่องและเป็นประโยชน์เกื้อกูลซึ่งกันและกัน ทุกฝ่ายที่ทำวิจัยจะต้องดำรงชีวิตด้วยความซื่อสัตย์สุจริต ขยัน อดทนและแบ่งปันต่อผู้อื่น สังคมในภาพรวมจึงจะดีขึ้น กรณีการเลี้ยงโคของชาวบ้านก็ต้องอยู่บนพื้นฐานเดียวกัน แต่ปัญหาที่กำลังประสบอยู่ ณ เวลานี้ คือ ค่านิยมการเลี้ยงโคในปัจจุบัน ที่นิยมเลี้ยงโคพันธุ์ต่างประเทศ เช่น อเมริกันบาร์มัน (ตระกูลหูยาวที่อาจารย์แสวงกล่าวถึง) เพราะสภาพภูมิอากาศบ้านเราไม่เอื้อต่อการเจริญเติบโตต้องเลี้ยงอย่างพิถีพิถัน และจัดฟาร์มอย่างดี ชาวบ้านจะเลี้ยงตามความเคยชินเหมือนเลี้ยงโคพื้นบ้านไม่ได้ การลงทุนจะสูง แต่ถ้าผิดพลาดจะขาดทุนอย่างย่อยยับ ดังนั้นถ้าชาวบ้านจะเลี้ยงโค ควรจะเริ่มในสิ่งที่เหมาะสมกับตัวเอง เช่น เหมาะสมกับทุน ทรัพยากร ความรู้ และจัดการเป็น ถ้าหากพบอุปสรรคก็ไม่ควรท้อต้องอดทน เพราะนักวิจัยชาวบ้านบอกว่า ทุกอย่างคือการลองผิดลองถูก ความผิดพลาดคือประสบการณ์ที่ดี
การเลี้ยงโคแบบพอเพียง
เงื่อนไขทางคุณธรรมสำหรับคนเลี้ยงโคจะประสบความสำเร็จ คือ ซื่อสัตย์ สุจริ ขยัน อดทน แบ่งปัน
ในเรื่องของงานวิจัยชาวบ้านผมมองดูแล้วเห็นภาพที่เป็นรูปประทัมกว่างานวิจัยของนักวิชาการที่ทำแล้วส่วนมากไม่ค่อยจะได้มาประติบัติหรือเอาขึ้นหิ้งไว้บูชา ดีครับได้แง่คิดดีๆเวลาฟังชาวบ้านคุยกันในมุมมองที่ไม่เป็นวิชาการดูมันเป็นธรรมชาติ (ภาษาอิสานหมู่เฮาเอิ้นว่า ม่วนดี )ไม่ชีเรียดเข้าใจง่ายเห็นภาพได้ชัดกว่านักวิชาโกงตั้งเยิแยะครับ
Note:ถ้าเลี้ยงโคแบบพอเพียงมากๆแล้วต่อไปจะมีงัวจี่ไหมครับ