วินัยกับราชการไทย

"วินัยกับราชการไทย"

ผู้เขียนได้อ่านบทความของคุณปริยนงคราญ จงธรรมคุณ ในวารสาร สลค.สาร ปีที่ 18 ฉบับที่ 9 เดือนกันยายน 2553 หน้าที่ 11 เห็นว่ามีประโยชน์ต่อการปฏิบัติงานในระบบราชการไทย จึงนำมาเผยแพร่ให้กับผู้อ่านและบุคลากรภาครัฐทุกท่านได้ ดังนี้...

"วินัย" ตามความหมายในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 หมายถึง "ระเบียบ แบบแผนและข้อบังคับ ข้อปฏิบัติ" ซึ่งคำว่า ระเบียบหรือแบบแผนในความหมายของวินัยนั้น ไม่จำเป็นต้องอยู่ในรูปของกฎเกณฑ์ที่มีบทกำหนดโทษ หากไม่ปฏิบัติตาม แต่อาจเป็นแบบแผนหรือธรรมเนียมปฏิบัติสืบ ๆ กันมา นอกจากนั้น วินัยก็ไม่ได้จำเพาะในเรื่องใดเรื่องหนึ่งอย่างที่คนทั่วไปมักคุ้นเคยหรือเข้าใจกัน เช่น วินัยจราจร วินัยของทหาร วินัยในโรงเรียน ฯลฯ

แต่โดยแท้จริงแล้ว...วินัยในความหมายกว้าง หมายถึง ระบบระเบียบทั้งหมดของชีวิตและสังคมมนุษย์ เช่น ระบบเศรษฐกิจ ระบบการบริหารการปกครอง ระบบกฎหมาย ฯลฯ

"วินัยข้าราชการพลเรือน" ตามความหมายในพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. 2535 หมายถึง แบบแผนความประพฤติ ที่กำหนดให้ข้าราชการพลเรือนพึงควบคุมตนเองและควบคุมผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาให้ประพฤติหรือปฏิบัติตามที่กำหนดไว้ โดยในมาตรา 80 ของพระราชบัญญัติเดียวกันนี้ ได้บัญญัติว่า "ข้าราชการพลเรือนสามัญต้องรักษาวินัย ตามที่บัญญัติเป็นข้อห้ามและข้อปฏิบัติไว้ในหมวดนี้โดยเคร่งครัดอยู่เสมอ รวมทั้งมีการกำหนดโทษทางวินัยตั้งแต่...การภาคทัณฑ์...ตัดเงินเดือน...ลดขั้นเงินเดือน...ปลดออกไปจนถึงไล่ออก...

จึงไม่ใช่เรื่องแปลก...หากข้าราชการไทย (รวมถึงคนทั่วไป) จะมองว่าวินัย คือ กฎหรือข้อบังคับที่ต้องปฏิบัติตามเท่านั้น ซึ่งเป็นความหมายของวินัยอย่างแคบ ยิ่งไปกว่านั้น ข้าราชการหลายคนอาจมองวินัยไปในเชิงลบ เพราะทุกครั้งที่มีการกล่าวถึงคำว่าวินัย มักจะเป็นไปในสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับการฝ่าฝืนหรือการลงโทษ ดังนั้น ข้าราชการ จึงคุ้นเคยกับคำว่า "ผิดวินัย" มากกว่า "ถูกวินัย" แต่จะมีข้าราชการคนใดบ้างที่มองวินัยในความหมายอย่างแท้จริงว่าวินัย คือ แนวทางการดำรงชีวิตของคน (ซึ่งในที่นี้หมายถึงข้าราชการ) ในสังคมที่มีการจัดระเบียบหรือระบบเพื่อให้สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างผาสุก

ดังนั้น ถ้าข้าราชการจะมอง "วินัย" กันให้ถูกต้องและกว้างขวางแล้ว วินัยของราชการ คือ แนวทางที่จัดระบบ ระเบียบสังคมราชการ เพื่อให้ข้าราชการสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างราบรื่น เป็นระเบียบเรียบร้อย มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ตลอดจนเป็นที่เชื่อถือแก่บุคคลทั่วไป ดังนั้น วินัยจึงไม่ใช่แค่เรื่องกฎ ระเบียบ บทลงโทษแต่รวมถึงแบบแผน ธรรมเนียมปฏิบัติที่สั่งสมมาในองค์กร.

ผู้เขียนมีความคิดเห็นว่า...ในช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงระบบราชการไทยในช่วงระยะเวลานี้...คล้าย ๆ กับว่า "วินัย" จะหายไป อาจเป็นเรื่องที่มีการเปลี่ยนแปลงของการบริหารงานภาครัฐเข้ามา ทำให้ข้าราชการที่ปฏิบัติ...ปฏิบัติตนไม่ถูก คิดว่าภาครัฐคงจะไม่นำเรื่อง "วินัย" มาใช้แล้วกระมัง...จึงเป็นเรื่องที่น่าเป็นห่วงที่ทุกคนที่ทำงานภาครัฐ ต้องหันมาใส่ใจ สนใจในเรื่องของ "วินัย" ให้มากขึ้น เพื่อสร้างให้เป็นวัฒนธรรมต่อตนเองและต่อองค์การให้ได้ เพื่อความเป็นระบบ ระเบียบต่อส่วนราชการและสังคมสืบไป...