ชุดฝึกทักษะการคิดที่เน้นกระบวนการคิดวิเคราะห์
ชุดที่ 9 การเรียนรู้แบบโครงงาน
ตอนที่ 1
หลักสูตรและวิธีการศึกษา
วัตถุประสงค์
เมื่อปฏิบัติกิจกรรมและศึกษาเอกสารชุดฝึกอบรมปฏิบัติการด้วยตนเองนี้แล้วสามารถ
1. อธิบายความหมายของโครงงานวิทยาศาสตร์ได้
2. อธิบายจุดมุ่งหมายของการจัดกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์
3. อธิบายคุณค่าและความสำคัญของการจัดกระบวนการเรียนรู้โครงงานวิทยาศาสตร์ได้
4. บอกหลักการสำคัญของการจัดกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์ได้
5. อธิบายประเภทของโครงงานวิทยาศาสตร์ได้
6. บอกขั้นตอนของการจัดกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์ได้
7. เขียนเค้าโครงวิทยาศาสตร์ โดยใช้แหล่งเรียนรู้ท้องถิ่นได้
8. จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์ได้
9. เขียนรายงานโครงงานวิทยาศาสตร์ได้
10. อธิบายข้อควรคำนึงในการจัดแผงโครงงานวิทยาศาสตร์ได้
11. อธิบายบทบาทของครู อาจารย์ที่ปรึกษาการจัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
12. อธิบายวิธีการประเมินโครงงานวิทยาศาสตร์ได้
13. เขียนหลักเกณฑ์การประเมินโครงงานวิทยาศาสตร์ได้
ขอบข่ายเนื้อหาและกิจกรรม
1. ความหมายของโครงงานวิทยาศาสตร์
2. คุณค่าและความสำคัญของการจัดกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์
3. จุดมุ่งหมายของการจัดกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์
4. หลักสำคัญสำคัญของกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์
5. ประเภทของโครงงานวิทยาศาสตร์
6. ขั้นตอนการจัดกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์
7. การสำรวจและเลือกปัญหาเรื่องที่จะทำโครงงานวิทยาศาสตร์
8. การวิเคราะห์โครงงานวิทยาศาสตร์
9. การระบุปัญหาหรือเรื่องที่จะทำโครงงานวิทยาศาสตร์
10. การศึกษาเอกสารหรือแหล่งข้อมูลอื่นๆที่เกี่ยวข้อง
11. การออกแบบการศึกษาค้นคว้าและทดลอง
12. การเขียนเค้าโครงของโครงงานวิทยาศาสตร์
13. การลงมือทำโครงงานวิทยาศาสตร์
14. การนำเสนอผลงานและจัดแสดงผลงานโครงงานวิทยาศาสตร์
15. บทบาทของครูอาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องอื่นๆ
16. การประเมินโครงงานวิทยาศาสตร์
คำแนะนำในการศึกษา
ชุดฝึกอบรมปฏิบัติการการจัดกระบวนการเรียนรู้โครงงานวิทยาศาสตร์เล่มนี้ประกอบด้วย 15 กิจกรรม ซึ่งท่านต้องศึกษาและทำกิจกรรมด้วยตนเอง และต้องมีความพยายาม ความซื่อสัตย์ ใน
การทดสอบแบบทดสอบระหว่างเรียน โดยไม่เปิดดูเฉลยก่อน ท่านจึงจะประสบผลสำเร็จในการอบรมครั้งนี้
ขั้นตอนการทำกิจกรรมในแต่ละกิจกรรม
1. ศึกษาใบความรู้ในแต่ละกิจกรรม
2. วางแผนในการปฏิบัติกิจกรรม
3. ทำกิจกรรมตามลำดับตั้งแต่กิจกรรมที่ 1-15 ไม่ข้ามขั้นตอน
4. เมื่อทำกิจกรรมที่ 1-3 เสร็จแล้ว ให้ทำแบบทดสอบที่ 1
ตรวจแบบทดสอบด้วยตนเองจากเฉลย และบันทึกคะแนน
5. เมื่อทำกิจกรรมที่ 4-8 เสร็จแล้ว ให้ทำแบบทดสอบที่ 2
ตรวจแบบทดสอบด้วยตนเองจากเฉลย และบันทึกคะแนน
6. เมื่อทำกิจกรรมที่ 9-15 เสร็จแล้ว ให้ทำแบบทดสอบที่ 3
ตรวจแบบทดสอบด้วยตนเองจากเฉลย และบันทึกคะแนน
7. ทำกิจกรรมเสร็จทุกขั้นตอนแล้ว ไปนำเสนอผลงานและทดสอบหลังการอบรม
ตอนที่ 2
ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการจัดกระบวนการเรียนรู้
โครงงานโดยใช้แหล่งเรียนรู้ท้องถิ่น
ชุดฝึกทักษะการคิดที่เน้นกระบวนการคิดวิเคราะห์
ชุดที่ 9 โครงงานวิทยาศาสตร์
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 1
ความหมายและคุณค่าของโครงงาน
จุดประสงค์
1. เพื่อให้ผู้เข้าอบรมปฏิบัติการบอกความหมาย และคุณค่าของโครงงานวิทยาศาสตร์ได้
2. เพื่อให้ผู้เข้าอบรมปฏิบัติการเห็นคุณค่าของการนำกระบวนการทางวิทยาศาสตร์
มาใช้ในการสอนโครงงานวิทยาศาสตร์ได้
คำชี้แจง
ให้ศึกษาใบความรู้ที่ 1 เรื่อง ความหมายและคุณค่าของโครงงาน กลุ่มสาระ........................
แล้วตอบคำถามต่อไปนี้ ตามที่ท่านมีความเข้าใจ โดยสรุป (ข้อละ 5 คะแนน)
1. โครงงานมีความหมายว่าอย่างไร
...................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................
2. จงบอกคุณค่าของการจัดการเรียนรู้ ที่เน้นกระบวนการคิดแบบโครงงาน อย่างน้อย 5 ข้อ
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
ใบความรู้ที่ 1
เรื่อง ความหมายและคุณค่าของโครงงานวิทยาศาสตร์
1. ความหมายของโครงงานวิทยาศาสตร์
โครงงานวิทยาศาสตร์ หมายถึง กิจกรรมทางวิทยาศาสตร์ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ศึกษาค้นคว้าและลงมือปฏิบัติกิจกรรมตามความสนใจ ความถนัดและความสามารถของตนเอง ด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งต้องอาศัยทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ หรือกระบวนการอื่น ๆ ไปใช้ในการศึกษา หาคำตอบในเรื่องนั้น ๆ ภายใต้คำแนะนำหรือคำปรึกษาจากครูหรือผู้เชี่ยวชาญ เริ่มจากการเลือกเรื่องที่จะศึกษา การวางแผนการดำเนินงาน การปฏิบัติตามแผนและขั้นตอนที่กำหนดตลอดจนการนำเสนอผลงาน อาจทำเป็นรายบุคคลหรือรายกลุ่ม ทั้งในเวลาเรียนหรือนอกเวลาเรียน
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (2544 : 2)ให้ความหมายของโครงงานวิทยาศาสตร์ไว้ว่า เป็นกิจกรรมที่เกี่ยวกับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ในการศึกษาค้นคว้าเพื่อตอบปัญหาสิ่งที่สงสัย ซึ่งนักเรียนเป็นผู้ริเริ่มและเลือกเรื่องที่จะศึกษาค้นคว้าด้วยตนเองความสนใจและระดับความรู้ความสามารถ มีการวางแผนในการศึกษาค้นคว้าเก็บรวบรวมข้อมูล ดำเนินการปฏิบัติการทดลอง หรือประดิษฐ์คิดค้น รวมทั้งการแปรผลสรุปผลด้วยตนเอง โดยมีครูอาจารย์หรือผู้ทรงคุณวุฒิเป็นผู้ให้คำปรึกษา
มาฆะ ทิพย์คีรีและวิมลศรี สุวรรณรัตน์ (2545 : 1)ให้ความหมายของโครงงานวิทยาศาสตร์ไว้ว่า เป็นกิจกรรมทางวิทยาศาสตร์ในการศึกษาเรื่องใดเรื่องหนึ่ง โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เรื่องที่ศึกษานั้นเป็นเรื่องที่ผู้ทำสนใจและมีครูหรือผู้ทรงคุณวุฒิคอยให้คำปรึกษาแนะนำ
ไสว ฟักขาว (2540 : 3)ได้กล่าวถึงโครงงานวิทยาศาสตร์ไว้ว่า เป็นงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ แต่เป็นงานวิจัยขั้นพื้นฐาน มีการฝึกปฏิบัติการอย่างง่ายๆ เพื่อให้ผู้เรียนได้รู้จักการใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์หรือทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ โดยจัดให้มีการศึกษาค้นคว้า ทดลอง เพื่อตรวจสอบสมมุติฐานหนึ่งที่กำหนดไว้ โดยอาศัยวิธีการทางวิทยาศาสตร์และทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์
จากความหมายของโครงงานวิทยาศาสตร์ดังกล่าวข้างต้น พอจะสรุปได้ว่าโครงงานวิทยาศาสตร์ หมายถึง การศึกษาค้นคว้าเรื่องใดเรื่องหนึ่งเกี่ยวกับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ซึ่งนักเรียนเป็นผู้ลงมือปฏิบัติและศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง เป็นรายบุคคลหรือเป็นกลุ่ม โดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์และทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ภาย ใต้การให้คำปรึกษาและการดูแลของครูหรือผู้เชี่ยวชาญในเรื่องนั้นๆ
วิธีการทางวิทยาศาสตร์ มีอยู่ 5 ขั้นตอน ดังนี้
ขั้นที่ 1 ตั้งปัญหา
ขั้นที่ 2 ตั้งสมมุติฐาน
ขั้นที่ 3 วางแผนเพื่อศึกษาเพื่อพิสูจน์ สมมติฐาน
ขั้นที่ 4 รวบรวมข้อมูล หรือการศึกษาทดลอง
ขั้นที่ 5 สรุปผลการศึกษาและอภิปรายผล
2. คุณค่าของโครงงานวิทยาศาสตร์
การจัดกระบวนการเรียนรู้แบบโครงงาน เป็นวิธีการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ซึ่งสอดคล้องกับพระราชบัญญัติการศึกษา พ.ศ. 2542 เพราะได้เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้นำองค์ความรู้จากสาระการเรียนรู้ต่าง ๆ มาบูรณาการ เพื่อกำหนดแผนการทำงานและการสร้างสรรค์งานหรือชิ้นงานตามความสนใจ โดยผู้เรียนได้เลือกสิ่งที่ตนเองต้องการศึกษา สนใจใคร่รู้ ต้องการเรียนรู้เรื่องนั้นให้มากขึ้น ซึ่งจะต้องมีวิธีการศึกษาอย่างเป็นระบบ มีการดำเนินงานตามขั้นตอนอย่างต่อเนื่อง มีการวางแผนการทำงานร่วมกันและปฏิบัติตามแผนงานตามที่กำหนดไว้จนได้ข้อสรุปของการศึกษาหรือคำตอบของเรื่องนั้น ๆ กระบวนการเรียนรู้แบบโครงงานมีลักษณะสำคัญดังนี้
1. เป็นการเรียนรู้อย่างมีความสุข ผู้เรียนจะมีความสุขเพราะได้เรียนในสิ่งที่ตนสนใจ
2. เป็นการเรียนรู้จากการคิดและปฏิบัติจริง ผู้เรียนได้แสวงหาความรู้จากแหล่งเรียนรู้ ต่าง ๆ ได้ฝึกการคิด การพิจารณา ตัดสินใจและลงมือปฏิบัติ ปรับปรุงผลที่เกิดให้ได้ผลผลิตตามเป้าหมาย แล้วสรุปเป็นความรู้ นำไปใช้ในการปัญหาในชีวิตประจำวันได้
3. เป็นการเรียนรู้ร่วมกับบุคคลอื่น โดยการพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นซึ่งกันและกันระหว่างเพื่อน ครู ผู้ปกครองหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องในชุมชน ได้เลือกมุมมองของบุคคลอื่นมาปรับปรุงการทำงานของตนให้ดีขึ้น
4. เป็นการเรียนรู้แบบองค์รวม หรือเป็นการเรียนรู้แบบบูรณาการ มีการเชื่อมโยง เนื้อหาวิชา ความรู้ ความสามารถ ทักษะการปฏิบัติงานเกี่ยวกับเรื่องราวของตนเอง ครอบครัวและชุมชน ผู้เรียนมีทักษะชีวิตมากขึ้น
5. เป็นการเรียนรู้กระบวนการเรียนรู้ของตนเอง ผู้เรียนได้ทบทวนและพิจารณาสิ่งที่เรียน แนวทางที่ใช้ในการเรียน การแสวงหาความรู้ รวมทั้งปัญหาและอุปสรรคเงื่อนไขต่าง ๆ ที่เกิดขณะเรียน เพื่อสร้างเป็นแนวทาง รูปแบบ วิธีการที่เหมาะสมกับตนเองในการเรียน รู้การแก้ปัญหาและการทำงานต่อไป
6. นักเรียนได้ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ในทางสร้างสรรค์
7. ช่วยสร้างความสัมพันธ์ระหว่างครูกับครู และครูกับนักเรียนให้มีโอกาสทำงานใกล้ชิดกันมากขึ้น
8. สร้างความสัมพันธ์ระหว่าชุมชนกับโรงเรียนให้ดีขึ้นและช่วยกระตุ้นให้ชุมชนสนใจวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมากขึ้น
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 2
หลักการและจุดมุ่งหมายของโครงงาน
จุดประสงค์
เพื่อให้ผู้เข้าอบรมปฏิบัติการบอกหลักการ จุดมุ่งหมายของโครงงานวิทยาศาสตร์ได้
คำชี้แจง
ศึกษาใบความรู้ที่ 2 เรื่องหลักการและจุดมุ่งหมายของโครงงาน
กลุ่มสาระ..........................
แล้วตอบคำถามต่อไปนี้ ตามที่ท่านมีความเข้าใจ โดยสรุป ( ข้อละ 5 คะแนน )
หลักการสำคัญของการจัดกระบวนการเรียนรู้โครงงาน มีอะไรบ้าง.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
จุดมุ่งหมายในการทำโครงงาน มีอะไรบ้าง....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ใบความรู้ที่ 2
เรื่อง หลักการและจุดมุ่งหมายโครงงานวิทยาศาสตร์
1. หลักการสำคัญของกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ( 2544 : 2 )ได้ให้หลักการของกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์ไว้ดังนี้
1.นักเรียนเป็นผู้ริเริ่ม และเลือกเรื่องที่จะศึกษา ค้นคว้าด้วยตนเอง ตามความสนใจและระดับความรู้ ความสามารถ
2. เป็นกิจกรรมที่ใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ ในการศึกษาค้นคว้า เพื่อตอบปัญหาที่สงสัย
3. นักเรียนเป็นผู้วางแผนการศึกษา ค้นคว้า เก็บรวบรวมข้อมูล ดำเนินการปฏิบัติการทดลอง หรือประดิษฐ์คิดค้น รวมทั้งการแปลผล สรุปผล และเสนอผลการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง โดยมีครู อาจารย์ หรือผู้ทรงคุณวุฒิเป็นผู้ให้คำปรึกษา
4. เป็นกิจกรรมที่เกี่ยวกับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ธีรชัย ปูรณโชติ( 2531:1 ) ได้ให้หลักการของโครงงานวิทยาศาสตร์ดังนี้
1. เน้นการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง เปิดโอกาสให้นักเรียนได้ริเริ่ม วางแผนและดำเนินการศึกษาด้วยตนเอง โดยมีอาจารย์เป็นผู้ชี้แนะแนวและให้คำปรึกษา
2. เน้นกระบวนการในการแสวงหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
3. เน้นการคิดเป็น ทำเป็น และการแก้ปัญหาด้วยตนเอง
4. มุ่งฝึกให้นักเรียนเรียนรู้วิธีการศึกษาค้นคว้า โดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ มิได้เน้นการส่งเข้าประกวดเพื่อรับรางวัล
จากหลักการของโครงงานวิทยาศาสตร์ อาจกล่าวโดยสรุปได้ดังนี้
1. นักเรียนเป็นผู้ริเริ่ม วางแผนและดำเนินการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง
2. เน้นกระบวนการแสวงหาความรู้ โดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์
3. เน้นการคิดเป็น ทำเป็น และแก้ปัญหาด้วยตนเอง
4. เป็นกิจกรรมที่เกี่ยวกับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
2. จุดมุ่งหมายของโครงงานวิทยาศาสตร์
จุดมุ่งหมายของโครงงานวิทยาศาสตร์ที่นักการศึกษาและสถาบันทางการศึกษาต่างๆ กำหนดไว้อาจแตกต่างบ้างในข้อความหรือรายละเอียดบางส่วน ซึ่งพอสรุปได้ดังนี้ ( สถาบันการส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 2529 : 19 : ธีรชัย ปูรณโชติ 2531 ข : 4 ; ไสว ฟักขาว 2540:3)
1. เพื่อให้นักเรียนได้มีประสบการณ์ตรงในการศึกษาค้นคว้าหรือวิจัยเบื้องต้นทางวิทยาศาสตร์ภายในขอบเขตของความรู้และประสบการณ์ตามระดับชั้น
2. เพื่อส่งเสริมให้นักเรียนเกิดความรักและสนใจในวิชาวิทยาศาสตร์
3. เพื่อส่งเสริมให้นักเรียนเกิดความคิดสร้างสรรค์และมีโอกาสที่จะแสดงออก
4. เพื่อให้นักเรียนรู้จักใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์
5. เพื่อพัฒนาความรับผิดชอบและความสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้
6. เพื่อให้นักเรียนตระหนักถึงคุณค่าและประโยชน์ของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
7. เพื่อให้นักเรียนได้ใช้ความรู้และประสบการเลือกทำโครงงานวิทยาศาสตร์ตามที่ตนสนใจ
8. เพื่อให้นักเรียนได้ศึกษาค้นคว้าข้อมูลจากแหล่งความรู้ต่างๆด้วยตนเอง
9. เพื่อให้นักเรียนได้มีเจตคติทางวิทยาศาสตร์และเห็นคุณค่าของการใช้กระบวนการวิทยาศาสตร์ในการแก้ปัญหา
10. เพื่อให้นักเรียนมองเห็นแนวทางในการประยุกต์ใช้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์และทคโนโลยีในท้องถิ่น
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 3
ประเภทของโครงงาน
จุดประสงค์
1. เพื่อให้ผู้เข้าอบรมปฏิบัติการมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับประเภทของโครงงาน สามารถศึกษาตัวอย่างบทคัดย่อแล้ววิเคราะห์ประเภทโครงงานได้
2. เพื่อให้ผู้เข้าอบรมปฏิบัติการมีเทคนิคการสอนให้นักเรียนสามารถบอกประเภทของโครงงานวิทยาศาสตร์
คำชี้แจง
คำชี้แจง ให้ศึกษาใบความรู้ที่ 3 เรื่อง ประเภทของโครงงาน
กลุ่มสาระ..........................
แล้วตอบคำถามต่อไปนี้ ตามที่ท่านมีความเข้าใจ โดยสรุป ( ข้อละ 5 คะแนน )
1.โครงงาน มีกี่ประเภท อะไรบ้าง............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
2. ถ้าต้องการศึกษาว่า “ผ้าสีใดที่ที่สามารถดูดและคายความร้อนได้เร็วที่สุด” ตัวแปรต้น ในการทดลองนี้ คืออะไร
....................................................................................................................................................................
3. ถ้าต้องการศึกษาวงชีวิตของผีเสื้อไหม เป็นโครงงานประเภทใด.............................................................................................................................................................
4. โครงงาน เรื่อง เห็ดพื้นบ้าน เป็นโครงงานประเภทใด .............................................................................................................................................................
5. เหตุผลที่สนับสนุนว่า โครงงานเรื่อง รถจักรยานซักผ้า เป็นโครงงานประเภทสิ่งประดิษฐ์ ด้วยเหตุผลอะไร ……………………………………………………………………………………………………….
ใบความรู้ที่ 3
เรื่อง ประเภทของโครงงานวิทยาศาสตร์
ประเภทของโครงงานวิทยาศาสตร์
โครงงานวิทยาศาสตร์อาจทำได้หลายรูปแบบ เมื่อพิจารณารูปแบบและลักษณะของกิจกรรมการศึกษาค้นคว้า (ชาตรี เกิดธรรม. 2547 : 6 - 8, ธีรชัย ปรูณโชติ 2531 ข : 4-9 ; กรมวิชาการ 2540 ก : 46-47 ; ไสว ฟักขาว 2540 : 7-20 ; วิมลศรี สุวรรณรัตน์และมาฆะ ทิพย์คีรี 25642 : 9-1 และสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 2544 : 4-9) ได้จัดประเภทของโครงงานวิทยาศาสตร์เป็น 4 ประเภท คือ โครงงานประเภทสำรวจ ทดลอง สิ่งประดิษฐ์ และประเภททฤษฎี การศึกษาเกี่ยวกับประเภทของโครงงาน ซึ่ง เป็นพื้นฐานสำคัญของการจัดการเรียนการสอนแบบโครงงาน เป็นการเปิดโอกาสให้กับนักเรียนได้พัฒนาและแสดงความสามารถตามศักยภาพของตนเอง มีรายละเอียด ดังนี้
1. โครงงานประเภทการสำรวจ ( Survey Research Project )
ผู้ทำโครงงานเพียงต้องการสำรวจ รวบรวมข้อมูล แล้วต้องนำข้อมูลมาจัดกระทำอย่างเป็นระบบ จัดหมวดหมู่ แล้วนำเสนอในรูปแบบต่าง ๆ เช่น ตาราง กราฟ แผนภูมิ ผังมโนทัศน์ หรืออื่น ๆ โครงงานประเภทนี้ เป็นโครงงานที่นำไปใช้ประโยชน์ได้น้อย ส่วนใหญ่เป็นการศึกษาหาคำตอบ หรือเพื่อรู้เท่านั้น จุดอ่อนของโครงงานประเภทนี้อยู่ที่ไม่ได้ฝึกทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ด้านการกำหนดและควบคุมตัวแปร ดังนั้น โครงงานประเภทนี้จึงเหมาะสำหรับ นักเรียนระดับก่อนประถม และนักเรียนช่วงชั้นที่ 1 ในการที่จะสำรวจปัญหาใกล้ตัว การปฏิบัติโครงงานประเภทนี้ ผู้เรียนจะต้องไปศึกษาสำรวจข้อมูลด้วยวิธีการต่าง ๆ อาจใช้แบบสอบถาม สัมภาษณ์ สำรวจ ด้วยเครื่องมือที่เก็บรวบรมข้อมูล ซึ่งอาจเป็น แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบบันทึก ตัวอย่างเช่น
1.1 การเก็บรวบรมข้อมูลในธรรมชาติหรือบริเวณแหล่งที่อยู่หรือชุมชน เช่น
- การสำรวจชนิดของสิ่งต่าง ๆ เช่น พืช สัตว์ ดิน หิน แร่ ในท้องถิ่น เป็นต้น
- การสำรวจปัญหาของสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนหรือในชุมชน
- การสำรวจขนมไทยที่นักเรียนชอบรับประทาน
1.2 การเก็บรวบรวมวัสดุมาวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ เช่น
- การสำรวจน้ำส้มสายชูปลอมในชุมชน
- การสำรวจค่า BOD ของน้ำในชุมชน
1.3 การจำลองธรรมชาติในห้องปฏิบัติการ เช่น
- การศึกษาวงชีวิตของสัตว์บางชนิด เช่น แมลง หนอนไหม ผีเสื้อ
- การศึกษาพฤติกรรมของมดแดงที่เลี้ยงในขวดแก้ว
2. โครงงานประเภททดลอง (Experimental Research Project)
เป็นการศึกษาหาคำตอบของปัญหาใดปัญหาหนึ่ง โดยการออกแบบการทดลองและดำเนินการทดลอง เพื่อหาคำตอบของปัญหาที่ต้องการทราบ หรือเพื่อสำรวจสมมติฐานที่ตั้งไว้ ขั้นตอนการดำเนินงานของโครงการประเภทนี้ประกอบด้วย การกำหนดปัญหา การตั้งจุดประสงค์ การตั้งสมติฐาน การออกแบบการทดลอง เพื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มทดลองกับกลุ่มควบคุม การดำเนินการทดลอง การเก็บรวบรวมข้อมูล การแปลผลและการสรุปผล ลักษณะสำคัญของโครงงานประเภททดลองคือ จะต้องมีการออกแบบการทดลอง (treatment) และกลุ่มควบคุม (control) เพื่อศึกษาอิทธิพลของตัวแปรใดตัวแปรหนึ่ง หรือหลายๆ ตัวแปร แล้วติดตามดูผลที่เกิดขึ้นกับกลุ่มทดลอง โดยเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม
โครงงานประเภททดลองนี้ อาจเป็นการทดลองเพื่อแก้ปัญหาใดปัญหาหนึ่ง หรือเป็นการทดลองซ้ำกับการทดลองของนักวิทยาศาสตร์ที่มีชื่อเสียงก็ได้ การศึกษาทางวิทยาศาสตร์ได้แบ่งตัวแปร ออกเป็น 3 ประเภท คือ
1. ตัวแปรต้น คือ สิ่งที่เราต้องการศึกษา
2. ตัวแปรตาม คือ สิ่งที่เราต้องการจะวัดหรือผลการทดลอง
3. ตัวแปรควบคุม คือ สิ่งที่ไม่ต้องก
