ชุดฝึกทักษะการคิดที่เน้นกระบวนการคิดวิเคราะห์
ชุดที่ 6 การคิดวิเคราะห์
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 1
จุดประสงค์
คิดวิเคราะห์จากบทกลอน ที่กำหนดให้
คำชี้แจง
ให้คิดวิเคราะห์จากบทกลอนที่กำหนดให้ แล้วตอบคำถาม
ให้อ่านบทกลอน เรื่อง เจ้านกเขาเถื่อน ต่อไปนี้
เจ้านกเขาเถื่อนเอย ให้เจ้าอยู่เรือนเลี้ยงน้อง
แม่จะไปขายของ เลี้ยงน้อง เถิดพ่อคุณเอย
นกเขาเอย ขันอยู่แต่เช้าจนเย็น
ขันเถิด แม่จะฟังเสียงเล่น เนื้อเย็นเจ้าคนเดียว
นกเขาเอย ขันอยู่แต่เช้าจนเที่ยง
พระสุริยาบ่ายเบี่ยง เที่ยงแล้วจงนอนเปลเอย…..
เมื่ออ่านบทกลอนจบแล้ว ครูตั้งคำถามให้คิดวิเคราะห์ และตอบคำถาม ดังนี้
|
คำถาม |
ประโยคใดบอกไว้ |
|
1. นกเขาในเรื่องนี้ เป็นคนหรือสัตว์ |
......................................................................... |
- ถ้าแม่ ในเพลงกล่อมเด็กไม่มีนกเขาเถื่อนแล้ว จะมีอะไรเกิดขึ้นบ้าง
…………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………….
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 2
จุดประสงค์
คิดวิเคราะห์จากบทเพลง ที่กำหนดให้
คำชี้แจง
ให้คิดวิเคราะห์จากบทกลอนที่กำหนดให้ แล้วตอบคำถาม
เนื้อเพลง ต้นไม้ของพ่อ
นานมาแล้ว พ่อได้ปลูกต้นไม้ไว้ให้เรา เพื่อวันหนึ่งจะบังลมหนาว และคอยเป็นร่มเงา
ปลูกไว้เพื่อพวกเราทุกๆ คน
พ่อใช้เหงื่อแทนน้ำรดลงไป เพื่อให้ผลิดอกใบออกผล ให้เราทุกๆ คน เติบโตอย่างร่มเย็นในบ้านเรา ผ่านมาแล้วห้าสิบปี ต้นไม้นั้นสูงใหญ่ ลมแรงเท่าไรก็บรรเทาออกผลให้เก็บกิน แตกใบเพื่อให้ร่มเงา คอยดูแลเรา ให้เรายังมีวันต่อไป
จนวันนี้ใต้เงาแห่งต้นไม้ต้นใหญ่ ลูกได้อยู่ได้คอยอาศัย แผ่นดินยังกว้างไกล แต่เหมือนว่าหัวใจพ่อกว้างกว่า ลูกที่เกิดตรงนี้นั้นยังอยู่ และยังอยู่เพื่อคอยรักษา จะรวมใจเช้ามา จะมีเพียงสัญญาในหัวใจ
จากวันนี้ซักหมื่นปี ต้นไม้ที่พ่อปลูก ต้องสวยต้องงดงามและยิ่งใหญ่ สืบสานและติดตามจากร้อยที่พ่อตั้งใจ เหงื่อเราจะเทไป(จากหัวใจ) ให้ต้นไม้ของพ่อยังงดงาม
ตอบคำถาม
1. เนื้อเพลงนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่ออะไร
- เพื่อร้องในโอกาสฉลองปีกาญจนาภิเษก
- เพื่อเอาใจในหลวง
- เพื่อยกย่องความดีของในหลวง
- เพื่อให้คนไทยระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของในหลวง
2. ประโยคตอนใดบ้างที่เป็นจริง…………………………………………………………………
3. ประโยคตอนใดบ้างที่ไม่น่าจะเป็นจริงได้…………………………………………………..…
4. “ผ่านมาแล้วห้าสิบปี” มีความหมายว่าอย่างไร..........................................................................
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 3
จุดประสงค์
วิเคราะห์ภาพเหตุการณ์ แล้วตอบคำถาม
คำชี้แจง
ให้คิดวิเคราะห์ภาพเหตุการณ์ ภาพการ์ตูน อุบัติเหตุไฟไหม้ แล้วตอบคำถาม
|
|
|
|
|
|
1. สิ่งที่สังเกตได้จากภาพมีอะไรบ้าง…………………………………………………………...
2. สาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดเพลิงไหม้คืออะไร………………………………………………….
3. ในภาพที่ 4 คนที่แต่งชุดแล้วใส่หมวกมีอาชีพอะไร เพราะเหตุใดจึงคิดเช่นนั้น
………………………………………………………………………………………………
4. จากภาพที่ 1 ถึง 4 ให้เล่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเรียงตามลำดับ
………………………………………………………………………………………………
5. ถ้าสองพ่อลูกไม่หนีลงมาทางบันไดหนีไฟ นักเรียนคิดว่าจะมีเหตุการณ์ใดเกิดขึ้น …………………………………………………………………………………………..
6. จงวิเคราะห์สาเหตุทั้งมวล ที่ทำให้เกิดเพลิงไหม้ในประเทศไทย
……………………………………………………………………………………………….
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 4
จุดประสงค์
วิเคราะห์แยกแยะ สิ่งที่กำหนดให้ได้
คำชี้แจง
ให้คิดวิเคราะห์ แยกแยะสัตว์ที่กำหนดให้ แล้วตอบคำถาม
ชื่อสัตว์ต่อไปนี้
เสือ นกเหยี่ยว จระเข้ ปู สิงโตทะเล ช้าง นกเพนกวิน แกะ ปลาวาฬ วัว
ปลาฉลาม นกยูง ปลาโลมา กุ้ง อูฐ
ให้ ตอบคำถามต่อไปนี้
1. ให้จัดแบ่งประเภทของสัตว์ชนิดต่างๆ ตามเกณฑ์ของนักเรียน (จำแนก)
ใช้เกณฑ์อะไร……………………………………………………………………….……….
แบ่งดังนี้ ………………………………………………………………….………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. ให้จัดกลุ่มของสัตว์ โดยใช้เกณฑ์จำนวนขา แบ่งเป็น………………………….…………….
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. ให้เรียงลำดับสัตว์น้ำทั้งหมดตามขนาดลำตัว…………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………… 4. สัตว์ชนิดใดดุร้ายที่สุด…………………………………………………………..…………… 5. สัตว์ชนิดใดมีกรดยูริคจำนวนมาก ไม่ควรรับประทานในผู้ป่วยที่เป็นโรคเกาต์………….….
……………………………………………………………………………………………………….…… 6. จงบอกความแตกต่างระหว่างปลาโลมา กับปลาฉลาม
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 5
จุดประสงค์
คิดวิเคราะห์บทความที่กำหนดให้
คำชี้แจง
ให้คิดวิเคราะห์จากบทความ เรื่อง “ฆ่าหมู่” แล้วตอบคำถาม
แมวน้ำ 15 ตัว นอนตายอยู่ที่ชายหาดลาโลเบอเรีย บนเกาะกาลาปากอส ประเทศเอกวาดอร์ โฆษกของอุทยานแห่งชาติกาลาปากอสให้รายละเอียดว่า แมวน้ำตัวผู้ถูกตัดอวัยวะสืบพันธุ์ออกไป ที่กระเพาะก็โดนผ่า และกะโหลกศีรษะมีรอยแตก ส่วนตัวเมียก็ถูกขโมยงา ขณะนี้ยังไม่ทราบว่าเป็นฝีมือใคร แต่ตั้งข้อสังเกตว่า อวัยวะเพศของแมวน้ำตัวผู้จะมีราคาดีในประเทศแถวเอเชีย ตามความเชื่อที่ว่าเป็นยาปลุกเซ็กซ์ การสอบสวนจะดำเนินต่อไป เพื่อนำตัวคนบงการมาลงโทษให้สาสม
ตอบคำถาม
1. เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นคืออะไร………………………………….………………………….
2. เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นเมื่อไหร่……………………….…………………………………….
3. เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นที่ไหน……………………………………………………………….
4. มีใครบ้างที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์นี้…………………………………………….………
5. เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นนี้มีลำดับของเหตุการณ์คร่าวๆ อย่างไร…………..…………………
6. ทำไมเหตุการณ์นี้จึงเกิดขึ้น…………………………………………………………….
7. ผลของเหตุการณ์นี้กระทบถึงใครบ้าง………………….………………………………
8.ถ้าจะตั้งชื่อข่าวนี้ใหม่ จะตั้งชื่อว่าอย่างไร………………………………………………
ชุดฝึกทักษะการคิดที่เน้นกระบวนการคิดวิเคราะห์
ชุดที่ 7 การสังเคราะห์
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 1
จุดประสงค์
คิดสังเคราะห์จากคำ ที่กำหนดให้
คำชี้แจง
ให้คิดสังเคราะห์ โดยนำคำต่อไปนี้ ไปสร้างเป็นประโยค
1. “แม่” ...........................................................................................................
2. “ดอกไม้”......................................................................................................
3. “คอมพิวเตอร์”.............................................................................................
4. “วัฒนธรรมไทย”.........................................................................................
5. “บาป”..........................................................................................................
6. “ต้นไม้”.......................................................................................................
7. “ซื่อสัตย์”.....................................................................................................
8. “ความรับผิดชอบ”.......................................................................................
9. “กตัญญู”.....................................................................................................
10. “ทำบุญ”………………………………………………………………….
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 2
จุดประสงค์
คิดสังเคราะห์จากโจทย์ ที่กำหนดให้
คำชี้แจง
จงหาตัวเลขใส่ลงไปในช่องว่าง ให้ถูกต้อง
1. 15 + o = 27
2. 31 – 12 = o
3. o + 17 = 41
4. o x 13 = 104
5. 15 x 7 = o
6. 8 + 9 + o = 32
7. 195 ÷ o = 15
8. o ÷ 9 = 21
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 3
จุดประสงค์
คิดสังเคราะห์คำที่กำหนดให้
คำชี้แจง
ให้สังเคราะห์คำและความหมาย
1.บรรพต : ภูเขา ป่วย : ?
ก. มรณะ ข. ประพาท
ค. อาพาท ง. ธุดงส์
2.สิงขร : ภูเขา ป่า : ?
ก. นภา ข. เกษร
ค. พนา ง.ไพร่
3. ม้า : อาชา ดอกไม้ : ?
ก. พฤกษา ข.มาลี
ค. พรรณา ง. บุษบก
4.ช้าง : กุญชร นก : ?
ก. สกุณี ข. ดรุณี
ค. มัจฉา ง. ไอยรา
5. ขลุ่ย : เลา เกวียน : ?
ก. คัน ข. เล่ม
ค. อัน ง. เกวียน
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 4
จุดประสงค์
คิดสังเคราะห์คำที่กำหนดให้
คำชี้แจง
ให้ช่วยกัน กำหนดลักษณะ หรือคุณสมบัติของคนในอาชีพเหล่านี้
|
ที่ |
ชื่ออาชีพ |
คุณลักษณะ หรือคุณสมบัติ |
|
1 |
พิธีกร |
.......................................................................................................... |
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 5
จุดประสงค์
คิดสังเคราะห์ข่าวที่กำหนดให้
คำชี้แจง
ให้สรุป หรือย่อความ ข่าวจากสื่อสิ่งพิมพ์ หรือบทความต่างๆ ให้ได้ 10 บรรทัด ดังนี้
ป่าไม้เป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อสิ่งมีชีวิต ไม่ว่าจะเป็นมนุษย์หรือสัตว์อื่น ๆ เพราะป่าไม้มีประโยชน์ทั้งการเป็นแหล่งวัตถุดิบของปัจจัยสี่ คือ อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัยและยารักษาโรคสำหรับมนุษย์ และยังมีประโยชน์ในการรักษาสมดุลของสิ่งแวดล้อม ถ้าป่าไม้ถูกทำลายลงไปมาก ๆ ย่อมส่งผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ เช่น สัตว์ป่า ดิน
น้ำ อากาศ ฯลฯ เมื่อป่าไม้ถูกทำลาย จะส่งผลไปถึงดินและแหล่งน้ำด้วย เพราะเมื่อเผาหรือถางป่าไปแล้ว พื้นดินจะโล่งขาดพืชปกคลุม เมื่อฝนตกลงมาก็จะชะล้างหน้าดินและความอุดมสมบูรณ์ของดินไป นอกจากนั้นเมื่อขาดต้นไม้คอยดูดซับน้ำไว้น้ำก็จะไหลบ่าท่วมบ้านเรือน และที่ลุ่มในฤดูน้ำหลากพอถึงฤดูแล้งก็ไม่มีน้ำซึมใต้ดินไว้หล่อเลี้ยงต้นน้ำลำธารทำให้แม่น้ำมีน้ำน้อย ส่งผลกระทบ
ต่อมาถึงระบบเศรษฐกิจและสังคม เช่น การขาดแคลนน้ำในการการชลประทานทำให้ทำนาไม่ได้ผลขาดน้ำมาผลิตกระแสไฟฟ้า
ประโยชน์ของป่าไม้ได้แก่ การนำไม้มาสร้างอาคารบ้านเรือนและผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เช่น
เฟอร์นิเจอร์ กระดาษ ไม้ขีดไฟ ฟืน เป็นต้น ใช้เป็นอาหารจากส่วนต่าง ๆ ของพืชและผล ใช้เส้นใย ที่ได้จากเปลือกไม้และเถาวัลย์มาถักทอ เป็นเครื่องนุ่งห่ม เชือกและอื่น ๆ ใช้ทำยารักษาโรคต่าง ๆ ป่าไม้เป็นเป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำลำธารเพราะต้นไม้จำนวนมากในป่าจะทำให้น้ำฝนที่ตกลงมาค่อย ๆ ซึมซับลงในดินกลายเป็นน้ำใต้ดินซึ่งจะไหลซึมมาหล่อเลี้ยงให้แม่น้ำ ลำธารมีน้ำไหลอยู่ตลอดปี ป่าไม้ทำให้เกิดความชุ่มชื้นและควบคุมสภาวะอากาศ ไอน้ำซึ่งเกิดจากการหายใจของพืช ซึ่งเกิดขึ้นอยู่มากมายในป่าทำให้อากาศเหนือป่ามีความชื้นสูงเมื่ออุณหภูมิลดต่ำลงไอน้ำเหล่านั้นก็จะกลั่นตัวกลายเป็นเมฆแล้วกลายเป็นฝนตกลงมา ทำให้บริเวณที่มีพื้นป่าไม้มีความชุ่มชื้นอยู่เสมอ ฝนตกต้องตามฤดูกาลและไม่เกิดความแห้งแล้ง ป่าไม้เป็นแหล่งพักผ่อนและศึกษาความรู้ บริเวณป่าไม้จะมีภูมิประเทศที่สวยงามจากธรรมชาติรวมทั้งสัตว์ป่าจึงเป็นแหล่งพักผ่อนได้ศึกษาหาความรู้ ป่าไม้ช่วยบรรเทาความรุนแรงของลมพายุและป้องกันอุทกภัย โดยช่วยลดความเร็วของลมพายุที่พัดผ่านได้ตั้งแต่ 11 -44 % ตามลักษณะของป่าไม้แต่ละชนิด จึงช่วยให้บ้านเมืองรอดพ้นจากวาตภัยได้ซึ่งเป็นการป้องกันและควบคุมน้ำตามแม่น้ำไม่ให้สูงขึ้นมารวดเร็วล้นฝั่งกลายเป็นอุทกภัย ป่าไม้ช่วยป้องกันการกัดเซาะและพัดพาหน้าดิน นอกจากนี้ป่าไม้จะเป็นเสมือนเครื่องกีดขวางตามธรรมชาติ จึงนับว่ามีประโยชน์ในทางยุทธศาสตร์ด้วยเช่นกัน
ให้สรุปย่อความ ประเกิน 10 บรรทัด
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
ชุดฝึกทักษะการคิดที่เน้นกระบวนการคิดวิเคราะห์
ชุดที่ 8 การประยุกต์ใช้
กิจกรรมฝึกทักษะที่ 1
จุดประสงค์
สามารถคิดประยุกต์ หรือดัดแปลงไปใช้ใหม่ได้
คำชี้แจง
ให้อ่านบทความเรื่อง หญ้าแฝก แล้ว คิดประยุกต์ และตอบคำถาม
|
การชะล้างพังทลายของดินเป็นปัญหาที่สำคัญอย่างหนึ่งของประเทศ มีผลต่อความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดิน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงตระหนักถึงความสำคัญและความจำเป็นในการป้องกันและแก้ไขปัญหา จึงพระราชทานพระราชดำริให้มีการนำหญ้าแฝกมาใช้ในการอนุรักษ์ดินและน้ำ |
1. จุดประสงค์สำคัญของการปลูกหญ้าแฝก คืออะไร.....................................................................................................................................................................2. หญ้าแฝก ช่วยในการอนุรักษ์ดิน ได้อย่างไร.....................................................................................................................................................................
3. หญ้าแฝก ช่วยในการอนุรักษ์น้ำได้อย่างไร.....................................................................................................................................................................4. ประโยชน์ของหญ้าแฝก นำไปประยุกต์ใช้ทำอะไรได้บ้าง
.....................................................................................................................................................................
5. ถ้าจะนำหญ้าแฝก ไปใช
