ผมได้เคยมีโอกาสคุยกับเด็กนักศึกษาที่ผมสอนและเป็นอาจารย์พิเศษ อยู่ที่มหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง ซึ่งผมเองก็ไม่รู้ว่าเด็กสมัยนี้เขาเป็นแบบนี้กันทั้งหมดเลยหรือไม่ แต่ก็หวังว่าคงไม่ใช่ทั้งหมด เพราะถ้าเป็นแบบนี้หมด ผมคิดว่าระบบการศึกษาบ้านเราก็คงจะเรียกได้ว่าล้มเหลวอย่างสิ้นเชิงเลยทีเดียว สิ่งที่เขาเป็น และคิดมันสะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนเลยว่า เขายังไม่สามารถที่จะรับภาระ และรับผิดชอบในชีวิตของตนเองได้เลย

อะไรหรือครับ ที่เด็กกลุ่มหนึ่งคิดและเป็น สิ่งที่ผมได้รับรู้มาก็คือ เขายังไม่รู้เลยว่าเขามาเรียนหนังสือที่คณะนี้แล้วจะจบไปทำอะไร หรือเรียนไปเพื่ออะไร บางคนก็พร่ำบอกอยู่ตลอดเวลาว่า ชีวิตที่เขาเกิดมานั้น มันเลือกเกิดไม่ได้ แล้วก็ไม่มีทางเลือกอื่นๆ ใดในชีวิตเลย เขาก็เลยต้องเดินไปตามเส้นทางชีวิตที่ไร้จุดหมาย และเลือกไม่ได้

จากคำว่า “ชีวิตนี้ไม่มีทางเลือกเลย” ท่านผู้อ่านเชื่อจริงๆ หรือไม่ครับว่า ชีวิตเราไม่มีทางเลือกจริงๆ หรือ“เราเลือกที่จะไม่มีทางเลือกเอง”

ผมเชื่อเสมอว่าการที่เราเกิดมาเป็นมนุษย์นั้น เรามีสิ่งที่แตกต่างกับสัตว์อยู่อย่างหนึ่งที่ชัดเจนมาก ก็คือ เราสามารถเลือกและตัดสินใจว่าจะทำ หรือไม่ทำอะไร ซึ่งสัตว์ทำไม่ได้ สัตว์จะทำตามสัญชาติญานของตนเองมากกว่าที่จะมานั่งเลือกว่า เราจะทำอะไรดี หรือเราจะไม่ทำอะไรดี นี่คือสิ่งสำคัญที่ทำให้คนเราแตกต่างกับสัตว์ทั่วไป

ดังนั้นชีวิตของเรา เราสามารถเลือกได้อยู่แล้วว่าเราจะทำ หรือไม่ทำอะไร ทุกอย่างอยู่ที่เราจะเลือก จริงมั้ยครับ การที่คนเราบอกว่า เราไม่มีทางเลือก ผมว่านั่นก็คือ เขาเลือกแล้วว่าเขาจะอยู่แบบไม่มีทางเลือกนั่นเอง หรือการที่เราบอกว่า ถูกบังคับให้ทำแบบนั้นแบบนี้ จริงๆ แล้ว เราเลือกที่จะทำตามมากกว่า ถามว่า เราเลือกที่จะไม่ทำได้หรือไม่ ผมตอบให้เลยว่า เราเลือกได้ครับ แต่ก็คงต้องรับผิดชอบกับสิ่งที่จะตามมาอีก

การที่คนเราจะประสบความสำเร็จหรือไม่สำเร็จนั้น ทัศนคติที่ดี เป็นพื้นฐานที่สำคัญมากที่สุด การที่เราพร่ำบอกกับตัวเองตลอดเวลาว่า “เราไม่มีทางเลือกในชีวิต” นั้น เป็นการปลูกฝังทัศนคติที่ผิดลงไปในสมองของเรา ซึ่งในระยะยาว เราจะไม่มีทางเลือกขึ้นมาจริงๆ นักวิชาการหลายๆคนก็ได้พิสูจน์กันมากมากมายแล้วว่า อะไรที่เราเชื่อมากๆ หรือเชื่ออย่างสนิทใจ มันก็จะเกิดขึ้นจริงกับชีวิตเรา

ถ้าเราเลือกที่จะเชื่อในสิ่งที่ดี สิ่งที่เป็นคุณ ประโยชน์ก็จะเกิดตามมากับชีวิตของเรา ในทางตรงกันข้าม ถ้าเราเลือกที่จะเชื่อในสิ่งที่ไม่ดี สิ่งที่สร้างข้อจำกัดให้กับชีวิตของเราเอง ไม่นานหรอกครับ ชีวิตเราก็จะถูกปิดไปหมดทุกทาง แล้วท่านผู้อ่านล่ะครับ เชื่ออย่างไร ชีวิตของท่านมีทางเลือกหรือเปล่าครับ

ก่อนจบวันนี้ ผมอ่านเจอโคลงบทหนึ่ง เป็นภาษาอังกฤษนะครับ ในหนังสือของ John C. Maxwell ซึ่งเขียนเกี่ยวกับทัศนคติ และความเชื่อของเราไว้ดังนี้ครับ

If you think you are beaten, you are.

If you think you dare not, you don’t.

If you would like to win but think you can’t,

It’s almost certain you won’t.

Life’s battles don’t always go to the stronger or faster man,

But sooner or later, the man who wins

Is the man who thinks he can.

หวังว่าน่าจะพอเป็นกำลังใจให้ท่านผู้อ่านได้ไม่มากก็น้อยครับ