ผมขอย้ำประเด็นการมีข้อบังคับว่าด้วยการจัดการความขัดแย้ง และการบันทึกเรื่องราวหรือข้อมูลการดำเนินการแก้ไขข้อขัดแย้งอย่างไม่เป็นทางการไว้ด้วย สำหรับไว้ใช้ในกรณีที่จะต้องเดินสู่มาตรการอย่างเป็นทางการ
          การทำหน้าที่กรรมการสภามหาวิทยาลัย โดยเฉพาะหน้าที่นายกสภาฯ ทำให้เกิดการเรียนรู้หลากหลายด้าน   ด้านหนึ่งคือการจัดการความขัดแย้ง   เพราะเป็นธรรมดาที่ทุกส่วนงานย่อมมีความขัดแย้งอยู่เสมอ แต่มักพอจะตกลงกันเป็นการภายในได้   เรื่องไม่อื้อฉาวออกไปภายนอก   ไม่ต้องการกลไกภายนอกส่วนงานเข้ามาช่วย
          นานๆ ครั้ง ก็จะเกิดความขัดแย้งใหญ่ ที่กลไกภายในส่วนงานไม่สามารถแก้ได้   เรื่องก็จะลุกลามมาให้ฝ่ายบริหารระดับสูงสุด และให้กลไกกำกับดูแล คือสภามหาวิทยาลัย ดำเนินการตามหน้าที่
         การดำเนินการแก้ไขความขัดแย้งแบบไทยๆ มักเน้นการพูดคุยกัน   ไม่ได้จดบันทึก   ซึ่งเมื่อถึงคราวที่จะต้องดำเนินการตามขั้นตอนของกฎหมายหรือข้อบังคับ   ก็ไม่มีหลักฐานสำหรับใช้ดำเนินการ
          ที่ร้ายกว่านั้น บางมหาวิทยาลัยไม่ได้ออกข้อบังคับ กำหนดวิธีดำเนินการสืบหาข้อเท็จจริง และวิธีดำเนินการสอบสวน เมื่อเกิดข้อขัดแย้ง  
 
         ทุกมหาวิทยาลัย จะต้องมีคณะกรรมการอุทธรณ์และร้องทุกข์ โดยมีกรรมการสภามหาวิทยาลัยผู้ทรงคุณวุฒิท่านหนึ่งเป็นประธาน   ดังนั้น เมื่อเรื่องราวความขัดแย้งลุกลาม   อธิการบดีเห็นว่าปรองดองกันไม่ได้แล้ว   ก็จะส่งเรื่องให้นายกสภาฯ เพื่อขอให้ส่งให้คณะกรรมการอุทธรณ์และร้องทุกข์ดำเนินการตัดสิน   โดยไม่ได้เสนอไปว่าฝ่ายบริหารได้ดำเนินการแก้ไขปัญหาไปอย่างไรแล้วบ้าง
 
          หากเป็นเช่นนี้ คณะกรรมการอุทธรณ์และร้องทุกข์ ก็ต้องถามกลับไปยังอธิการบดี   ให้ระบุว่าอธิการบดีหรือกลไกการบริหารมหาวิทยาลัยระดับสูงสุด ได้ดำเนินการอย่างไรบ้าง   ได้ผลอย่างไร

          ซึ่งตามปกติ ฝ่ายบริหารต้องตั้งคณะกรรมการสืบหาข้อเท็จจริง   เพื่อให้ได้ข้อเท็จจริงครบถ้วน  เพื่อให้เกิดความเข้าใจว่าข้อขัดแย้งนั้นเกิดขึ้นได้อย่างไร   คือไม่ใช่เพียงแค่หาคนผิด   แต่จะต้องหาสาเหตุ ซึ่งโดยทั่วไปจะมีความซับซ้อนมาก  และมักจะเกิดจากความเข้าใจเรื่องที่ซับซ้อนไม่ตรงกัน หรือให้น้ำหนักต่างกัน   ซึ่งมักจะเกิดจากความย่อหย่อนด้านการสื่อสาร   หากจะไม่ใช่เกิดจากการทุจริตอย่างชัดแจ้ง

           ผมขอย้ำประเด็นการมีข้อบังคับว่าด้วยการจัดการความขัดแย้ง   และการบันทึกเรื่องราวหรือข้อมูลการดำเนินการแก้ไขข้อขัดแย้งอย่างไม่เป็นทางการไว้ด้วย   สำหรับไว้ใช้ในกรณีที่จะต้องเดินสู่มาตรการอย่างเป็นทางการ
 
วิจารณ์ พานิช
๒๔ ก.ย. ๕๓