มหาวิทยาลัยมหิดลมีสถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้มา ๑๐ ปี ภายใต้การริเริ่มและภาวะผู้นำของ รศ. ดร. ภิญโญ พานิชพันธ์

          ผมเพิ่งทราบจากการคุยกัน ๓ คนในวงอาหารเที่ยง กับ ดร. ภิญโญ และท่านอธิการบดี นพ. ปิยะสกล สกลสัตยาทร ว่าผมมีส่วนอย่างไม่รู้ตัวในการทำให้เกิดสถาบันนี้    โดยช่วงนั้นผมทำหน้าที่ ผอ. สกว.   ได้ขอให้ทีม ดร. ภิญโญและ ดร. พิณทิพ วิเคราะห์ข้อมูลการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการนานาชาติของไทย แจงตามสาขาวิชา    พบด้วยความแปลกใจว่าในสาขา education ม. มหิดลมีจำนวนตีพิมพ์สูงสุด สูงกว่าทุกมหาวิทยาลัยไทยที่มีคณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์

          โดยที่บทความตีพิมพ์ของ ม. มหิดลมาจากคณะวิทยาศาสตร์ เขียนโดยคน ๒ คนเป็นหลัก คือ ศ. มรว. ชิษณุสรร สวัสดิวัตน์ กับ รศ. ดร. ภิญโญ พานิชพันธ์

          เมื่ออธิการบดีของ ม. มหิดลในขณะนั้น (ศ. ดร. พรชัย มาตังคสมบัติ) ทราบเรื่อง ก็เห็นโอกาสที่ ม. มหิดลจะทำงานสร้างสรรวิชาการด้านการเรียนรูุ้ให้แก่สังคมไทย    จึงขอให้ ดร. ภิญโญ ก่อตั้งสถาบันนี้ขึ้นโดยในตอนแรกใช้ชื่อว่า สถาบันนวัตกรรมวิทยาการการเรียนรู้    มีงานวิจัยเข้มข้น มีหลักสูตรปริญญาเอกและโท

          เท่ากับมหาวิทยาลัยมหิดลก่อตั้งคณะศึกษาศาสตร์แบบแหวกแนว ไม่ทำตามแบบคณะศึกษาศาสตร์/ครุศาสตร์ที่มีอยู่แล้ว    ที่ผมตีความว่าจัดการศึกษาแบบ constructionism   คือเรียนรู้โดยการสร้างความรู้    และสิ่งสำคัญที่สุดที่บัณฑิตได้รับคือทักษะในการเรียนรู้ หรือ learning how to learn

          แต่เมื่อมีการต่ออายุการดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสถาบันแก่ ดร. ภิญโญ จนอายุเกิน ๖๕ ก็ถึงคราวต้องหา ผอ. ใหม่    เกิดความท้าทายต่อความต่อเนื่องในการดำเนินการและภาวะผู้นำของสถาบัน

          วิกฤตคือโอกาส ทำให้เรา ๓ คนได้มานั่งคุยเปิดใจและชื่นชมผลงานในอดีตและหาทางสร้างความต่อเนื่อยั่งยืนบนฐานของความสำเร็จ    ที่จะให้ได้ ผอ. คนใหม่ และ ดร. ภิญโญ พิณทิพ ก็ยังทำงานวิชาการต่อเนื่อง    โดยสถาบันได้รับมอบหมายภารกิจยิ่งใหญ่คือนอกจากสร้างความรู้ด้านการเรียนรู้ และการผลิตบัณฑิตแบบ research-based และ constructionism-based แล้ว    ท่านอธิการบดีขอให้สถาบันรับดำเนินการเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้/การเรียนการสอนของทุกหน่วยงานภายใน ม. มหิดลด้วย    โดยผมเพิ่มเติมว่า การทำงานนี้ไม่ใช่ทำฟรี แต่จะมีทรัพยากรสนับสนุน    ผมมาคิดทีหลังว่า เมื่อได้ตัว ผอ. คนใหม่ ท่านจะต้องเสนอแผนยุทธศาสตร์ในการทำงาน    และยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนการพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนของทุกส่วนงานของมหาวิทยาลัยมหิดล (รวมสถาบันสมทบ)

          นี่คือ “คณะศึกษาศาสตร์” แนวใหม่   ที่เน้นการทำหน้าที่ปฏิรูปการเรียนรู้ หรือสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้ ทั้งของประเทศ และของ ม. มหิดล

 

วิจารณ์ พานิช
๒๔ ก.ย. ๕๓