การถอดบทเรียนของทีมงานอำเภอ
กรณีศึกษา ถอดบทเรียนเครือข่ายป้องกันโรคเอดส์ด้วยแผนภูมิต้นไม้
ผู้เข้าร่วมการถอดบทเรียน คือ
- คณะทีมทำงานป้องกันเอดส์อำเภอ
จังหวัดชัยภูมิ จำนวน 10 คน
2. เครือข่ายป้องกันเอดส์อำเภอ ในแต่ละกลุ่ม
ต่างๆ จำนวน 30 คน
ประเด็นหลัก หรือ เหตุจูงใจให้สร้างกิจกรรม กลไก หรือ ครั้งนี้
- เพื่อถอดบทเรียนเครือข่ายป้องกันโรคเอดส์อำเภในแต่ละกลุ่มต่างๆ ด้วยแผนภูมิต้นไม้
- เพื่อค้นหาศักยภาพเครือข่ายป้องกันโรคเอดส์ ซึ่งเป็นปัจจัยแห่งสำเร็จในการดำเนินการฯ
เหตุการณ์เกิดขึ้นเมื่อ
วันที่ 1 สิงหาคม 2553 ณ เทศบาลตำบล
ผู้เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์
- คณะทีมทำงานป้องกันเอดส์อำเภอ จำนวน 10 คน
- เครือข่ายป้องกันเอดส์อำเภอ ในแต่ละกลุ่มต่างๆ จำนวน 30 คน
- คณะอาจารย์ที่ติดตามโครงการ ฯ จาก
สวรส. จำนวน 2 คน
ทำให้เกิดการคิด และ ดำเนินกิจกรรมดังนี้
ความเป็นมาของโครงการ (ราก)
- ทีมงานมีความความเข้าใจน้อยมาก เกี่ยวกับโครงการดังกล่าวที่ได้รับทุนจาก สวรส. ร่วมกับทาง สสจ.ชัยภูมิ โดยมีผู้พัฒนาโครงการให้เรียบร้อย และมีกรอบการดำเนินงานที่วางไว้สอดคล้องกับงบประมาณและวัตถุประสงค์ แต่เนื่องจากมีปัญหาจึงทำให้ผู้พัฒนาเริ่มต้น ไม่ได้สานต่อกับทีมงานชุดนี้ (“ ไปได้ทุกที่ แต่ไม่รู้ว่าจะไปไหน”)
- เมื่อตั้งตั้งทีมงานแล้ว มาดูที่โครงการ ประเด็นหลักอยู่ที่การบูรณาการยุทธศาสตร์เอดส์ ดูไปดูมาเล็งเห็น “เครือข่าย” น่าจะมีความสำคัญ ที่จะทำให้โครงการไปตลอดรอดฝั่ง จึงได้ค้นหาว่า เครือข่ายที่มีอยู่เดิม และเครือข่ายใหม่ ที่น่าสนใจและเชิญมาเข้าร่วมกับโครงการนี้ มาจากที่ไหนบ้าง (“ รู้ว่าจะไปไหน แต่ไปไม่ถูก”)
- เริ่มค้นหาเครือข่าย และสร้างเครือข่ายใหม่ขึ้น เช่น ประสานแกนนำเครือข่ายผู้ติดเชื้อ จากพื้นที่โดยตรงเลย โดยประสานจาก อบต. และสถานีอนามัย นอกนั้น มีประสานระหว่างหน่วยงาน เช่น ประสานเครือข่ายไปที่ตัวนักเรียน และครู รวมถึง ขอให้อาจารย์มหาวิทยาลัยสารคาม มาช่วยดูแลทางวิชาการ
- เมื่อได้เครือข่ายแล้ว ก็มาคุยกันใหม่ เรื่อง ประเด็นที่กลุ่มเป้าหมายครั้งนี้ ต้องดำเนินการกับ “วัยรุ่น” จึงต้องทบทวนและกลวิธีที่ทำงานกับวัยรุ่น
“ รู้ว่าจะไปไหน แต่ไปไม่ถูก
ดีกว่า...
ไปได้ทุกที่ แต่ไม่รู้ว่าจะไปไหน ”
กิจกรรมและแนวทางสำคัญ (ลำต้น กิ่งก้าน)
- จัดระดมหาความคิดเห็นจากเครือข่ายต่าง ๆ ได้แก่ วัยรุ่น เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ครู อบต. อสม. ผู้นำชุมชน พ่อบ้าน แม่บ้าน ข้าราชการ ผู้ติดเชื้อ เป็นต้น โดยใช้เทคนิคระดมสมองหลายรูแบบ เช่น ประชาคม SWOT AIC และรัตนโมเดล
การจัดสภาพแวดล้อมและกิจกรรมที่เอื้อต่อความสำเร็จ (ใบ)
- การลงพูดคุยกับวัยรุ่นรายบุคคล โดยเครือข่าย และทีมงาน ให้คำแนะนำแบบตัวต่อตัว กับวัยรุ่น โดยใช้มนุษย์สัมพันธ์ส่วนตัว ให้คำปรึกษา เรื่องครอบครัว และการป้องกันเอดส์
- สร้างเครือข่ายการทำงาน ทั้งภายในและภายนอกเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน ให้มีเกิดการทำงานที่ต่อเนื่องเป็นเครือข่ายรวมพลังความร่วมมือหลายมิติ เราสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับครอบครัวของวัยรุ่น
ผลงาน ความสำเร็จที่เกิดขึ้น (ดอก ผล)
1. มีเครือข่ายการทำงานถ่ายทอดความรู้ประสบการณ์ทั้งภายในและภายนอกเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน ให้มีเกิดการทำงานที่ต่อเนื่อง
2. อบต. มีเป็นเครือข่ายแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน ให้มีเกิดการทำงานที่ต่อเนื่อง และสนับสนุนงบประมาณดำเนินการป้องกันเอดส์ในวัยรุ่น
3. โรงเรียน มีการจัดรายการเรื่อง “เพศศึกษา” อย่างต่อเนื่องทุกวันราชการ ในโรงเรียน รวมถึงการมีกลุ่ม และดำเนินกิจกรรมการป้องกันโรคเอดส์ในโรงเรียน
บทเรียนการความก้าวหน้าสู่การขยายผล (เมล็ดพันธ์ที่นำไปเพาะปลูกต่อ)
- การขับเคลื่อนเรื่อง เอดส์ ในกลุ่มวัยรุ่นนอกระบบศึกษา รวมถึง การดำเนินงานด้านสื่อกับกลุ่มเป้าหมายดังกล่าว
- การสนับสนุนให้วัยรุ่น ดำเนินการป้องกันเอดส์ด้วยตัวเอง โดยมีชุมชน และ อบต. สนับสนุนงบประมาณและความร่วมมือการทำงานอย่างเป็นเครือข่าย
การเอื้ออำนวย สนับสนุนและปัญหาอุปสรรค (ระบบจุลินทรีย์ )
1. ความคลาดเคลื่อนในการประเด็นหลักในการทำงานกับกลุ่มเป้าหมาย คือ “วัยรุ่น” ทำให้ครั้งแรก ๆ เดินหลงทางไปลึกพอสมควร แต่ก็มีอาจารย์ประคับประคอง แต่เครือข่ายก็สามารถเดินในทิศทางเดียวกันได้ในที่สุด
คุณค่า ความหมาย ความภาคภูมิใจคนทำงาน (ใบไม้ที่ร่วงหล่นฝากไว้เป็นตำนาน)
- แม้จะไม่สำเร็จเต็มร้อย แต่เราก็ได้เริ่มต้นแล้ว มีรูปธรรมความสำเร็จ มีบทเรียนประสบการณ์ รวมทั้งมีเพื่อนเครือข่ายร่วมก้าวไปข้างหน้าด้วยกัน ทำให้มีกำลัง...ไม่ท้อถอย
- การทำงานเครือข่าย ต้องร่วมงานด้วยใจ โปร่งใส แบ่งปันการเรียนรู้ และต้องมีความจริงใจที่จะทำมาก่อน
บทเรียนนี้ทำการบันทึกโดย
คณะทีมทำงานป้องกันเอดส์อำเภอ
*************
