"หัวใจของการเพาะเห็ด คือ หัวเชื้อเห็ด" หลักสำคัญที่จะอยู่รอด คือต้องทำได้และต้องขายเป็น
เรื่องของคุณมานะ คือเรื่องของคุณมานะ  โพธิ์ชัย  ปราชญ์เกษตรของ ต.นครชุม อ.เมือง จ.กำแพงเพชรค่ะ ซึ่งคุณมานะ มีความมานะ สมชื่อเลยค่ะ หมั่นศึกษาหาความรู้และทดลองทำด้วยตนเองจนชำนาญ เป็นแหล่งเรียนรู้ในชุมชนในหลายเรื่องทีเดียวค่ะ
 
คุณมานะ  โพธิ์ชัย  29 หมู่ 10 ต.นครชุม อ.เมือง จ.กำแพงเพชร
 
วันนี้จะนำเสนอเรื่องการเพาะเห็ดค่ะ ที่บ้านของพี่นะ จะมีการเพาะเห็ดนางฟ้า เห็ดนางรมภูฐาน
พี่นะบอกว่าอาชีพเพาะเห็ดเป็นอาชีพที่รายได้ดี อยู่กับบ้าน ใช้ที่ดินน้อย แต่อาจจะลงทุนมากซักหน่อยในระยะแรก ต้องเอาใจใส่ดูแลเป็นพิเศษ  ต้องเรียนรู้ด้วยตนเอง ลงมือทำเองทุกขั้นตอนจึงจะเข้าใจ ไม่ขาดทุน
สิ่งที่จะต้องเตรียมในการเพาะเห็ด(ในแบบของพี่นะค่ะ)
  • ใจและกาย  ร่างกายต้องแข็งแรง ทำเองทุกขั้นตอน  ใจต้องรัก  อดทนในระยะแรก
  • สถานที่  ต้องเตรียมโรงเรือน ค่อยๆสร้างจากเล็กๆก่อน ถ้าดีแล้วค่อยขยาย
  • ทุน  ที่สำคัญคือ  ความตั้งใจ  ความขยัน  อดทน  และความดี  ส่วนเงินทุนระยะแรกต้องใช้แต่น้อย ประหยัดให้มาก
เตรียมตัวกันแล้วก็มาเพาะเห็ดกันเลยค่ะ
การทำก้อนเชื้อเห็ด
ต้องมีวัสดุเพาะ
  • ขี้เลื่อยไม้เนื้ออ่อน(ยางพาราจะนิยมมาก) 
  • อาหารเสริม เช่น ปูนขาว ยูเรีย EM ดีเกลือ รำข้าว ปลายข้าว
  • ถุงร้อน ขนาด 6X12 ฝาจุก คอขวดสำลี  (อันนี้นำมาหมุนเวียนใช้ได้)
  • เชื้อเห็ดคุณภาพดี
อุปกรณ์เสริม เช่น พลั่ว กระบอกตัก ขวดน้ำ บัวรดน้ำ พลาสติกคลุมกองหมัก
วัสดุเพาะต้องนำมาหมักก่อนเพื่อให้ย่อยสลายให้เป็นอาหารของเห็ด
พี่นะใช้ ขี้เลื่อย  100  กิโลกรัม  ปูนขาว  1  กิโลกรัม  ยูเรีย ครึ่งกิโลกรัม ดีเกลือ 2 ขีด EM 1 ลิตร และน้ำสะอาด
ผสมบนลานปูนจะดีที่สุด
 
 
  • นำขี้เลื่อยแห้งมาเทลงบนพื้น แล้วเอายูเรียและปูนขาวหว่านลงบนกองขี้เลื่อย คลุกเคล้าให้เข้ากัน
  • ผสมดีเกลือกับน้ำสะอาดแล้วรดลงบนกองขึ้เลื่อย 
  • ผสม EM กับน้ำสะอาดแล้วรดลงบนกองขี้เลื่อยเช่นกัน  แล้วรดน้ำปรับความชื้น และคลุกเคล้าให้เข้ากัน  (ความชื้นที่พอดีคือกำขี้เลื่อยขึ้นมาแล้วมีน้ำซึมออกมา  และเมื่อแบมือออกมาขี้เลื่อยแตกเป็นก้อน ๆ ถือว่าใช้ได้)
  • เสร็จแล้วใช้พลาสติกคลุมกองขี้เลื่อย หมักทิ้งไว้อย่างน้อย 1 คืน
  การผสมอาหารเสริม
ปลายข้าว 1 กิโลกรัม  รำข้าว 5 กิโลกรัม  ผสมลงไปในกองขี้เลื่อย
 
การบรรจุถุง(อัดก้อน)
ตักขี้เลื่อยที่ผสมดีแล้วกรอกลงในถุงจนเต็ม  แล้วกระแทกลง 2-3 ครั้ง  ตักเติมอีกให้เต็ม  แล้วกระแทกถุงให้ขี้เลื่อยเหลือปากถุง 1 ใน 4 ใช้ขวดทุบรอบๆแล้วรวบปากถุง บีบให้ตึงเพื่อก้นถุงจะได้ตึง  แล้วใส่คอขวดและดึงถุงให้ตึงจนรอบแล้วใช้ฝาจุกที่ใส่สำลีแล้วปิดให้สนิท  เน้นว่าถุงจะต้องตึงและแน่น
การอบฆ่าเชื้อราและใส่เชื้อเห็ด
เมื่ออัดก้อนเสร็จแล้วก็นำไปอบฆ่าเชื้อราต่าง ๆ ที่อยู่ในถุงก้อนเชื้อ ถังอบใช้ถัง 200 ลิตร 3 ใบ
2 ใบแรก ใส่ก้อนเชื้อได้ถังละ 100 ก้อน ปิดฝาให้เรียบร้อย อีก 1 ใบ เป็นถังใส่น้ำต้มวางแนวนอนก่อไฟ แล้วต่อท่อไอน้ำเข้าไปในถังก้อนเชื้อทั้ง 2 ใบ
ระยะเวลาในการอบนับตั้งแต่น้ำเดือดเป็นไอ เวลา 2.5 ชั่วโมงก็ใช้ได้ หลังจากนั้นเอาออกจากถังรอให้เย็นอย่างน้อย 6 ชั่วโมง
ใช้แอลกอฮอล์เช็ดปากขวด  จึงใส่เชื้อเห็ดลงไปในถุงประมาณ 20 เม็ด แล้วปิดฝาถุงก้อนเชื้อ
 
การบ่มก้อนเชื้อ
เมื่อใส่เชื้อเห็ดแล้ว นำไปพักไว้ในที่ไม่ถูกแสงแดด ถ่ายเทได้ดี บ่มประมาณ 25-30 วัน เส้นใยเห็ดจะเดินเต็มถุงจากบนลงล่าง ระวังหนูหรือแมลงเข้ารบกวน
 
 
การเปิดดอกเห็ด
ต้องมีโรงเรือน นำก้อนเชื้อเห็ดเข้าเรียงเพื่อรดน้ำเปิดดอก มุงและกั้นด้านข้างโดยรอบด้วยหญ้าคา
เมื่อนำก้อนเชื้อเข้าเรียงแล้วให้เปิดฝาจุกและแกะคอขวดออก แล้วปิดโรงเรือนและยังไม่ต้องรดน้ำจนกว่าจะมีเห็ดเริ่มพ้นปากถุง  1 ก้อน จะได้ดอกเห็ด 2.5 ขีด
 
 
 
ข้อแนะนำจากพี่มานะ  "หัวใจของการเพาะเห็ด คือ หัวเชื้อเห็ด"
หลักสำคัญที่จะอยู่รอด คือต้องทำได้และต้องขายเป็น
ลองทำดู คุณทำได้
สุดท้ายขอขอบคุณพี่มานะที่ให้ความรู้มาเผยแพร่กันค่ะ
MoTtAnOi  6/10/53