กองทุนต้นน้ำน่าน เป็นอีกหนึ่งความพยายามของคนน่าน คณะกรรมการลุ่มน้ำน่าน จังหวัดน่าน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคีเครือข่าย ในการยกระดับและขยายผลการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและส่งแวดล้อม เพื่อการพึ่งตนเอง ในการอนุรักษ์ ฟื้นฟูพื้นที่ต้นน้ำ ระบบนิเวศลุ่มน้ำน่าน และเชื่อมโยงประสานความร่วมมือทุกระดับ

กองทุนต้นน้ำน่าน & Nan Watershed Fund อีกหนึ่งความพยายามของพวกเรา  เพื่อส่งเสริมอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะอย่างยิ่งต้นน้ำน่าน ณ จังหวัดน่าน  ได้รับเอกสารที่คุณวชิพงศ์ สุวรรณโสภณ เลขาคณะกรรมการบริหารโครงการทางเลือกการพัฒนาเพื่อบรรลุเป้าหลายสังคมอยู่เย็นเป็นสุขจังหวัดน่านได้ เพื่อนำเสนอที่ประชุมคณะกรรมการอำนวยการที่มีนายวีรวิทย์ วิวัฒนวานิช ผวจ.น่าน เป็นประธานคณะกรรมการอำนวยการ โดยส่งมาให้อ่านเมื่อวานนี้  ดังนี้. -

-ร่าง-

กองทุนต้นน้ำน่าน

กองทุน-ทุนทางสังคม ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม

เงินเป็นเพียงปัจจัยหนึ่งที่จะขับเคลื่อนงานส่งเสริมอนุรักษ์และพัฒนาสังคมให้อยู่เย็นเป็นสุข

ความเป็นมาของกองทุน

                จังหวัดน่านมีสภาพภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นภูเขา   โดยเฉพาะบริเวณชายแดนด้านเหนือและตะวันออก   ซึ่งเป็นรอยต่อติดกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว(สปป.ลาว)    และเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำสายสำคัญด้วย นั่นคือ แม่น้ำน่าน ซึ่งมีต้นกำเนิดทางตอนเหนือของจังหวัด  นอกจากนี้ยังมีลุ่มน้ำสาขาต่างๆ  ที่สำคัญ ได้แก่ ลุ่มน้ำห้วยน้ำยาว(1) ลุ่มน้ำห้วยน้ำยาว(2)  ลำน้ำแหง   ลำน้ำสา  ลำน้ำว้า   ลำน้ำสมุน  ซึ่งมีสัดส่วนปริมาณกว่า 45 % ของแม่น้ำเจ้าพระยา  ในชุดความรู้ ความเข้าใจและความรับรู้ของคนเมืองน่าน ทุกคนเข้าใจ และผูกพันเสมือนสายเลือดที่หล่อเลี้ยงชีวิต วิถี วัฒนธรรม ของจังหวัดน่าน  แต่ยิ่งไปกว่านั้นยังสร้างคุณอเนกอนันต์ต่อประเทศไทย

               นับเป็นเวลานานหลายทศวรรษที่แม่น้ำน่านได้ถูกใช้ประโยชน์จากมนุษย์แต่เพียงฝ่ายเดียว โดยไม่ได้รับการเอาใจใส่และดูแลรักษาอย่างถูกต้อง จนปัจจุบันแม่น้ำน่านได้ตกอยู่ในสภาพเสื่อมโทรมทั้งด้านกายภาพชีวภาพและระบบนิเวศ จากการที่แม่น้ำมักถูกเข้าใจว่าเป็นเพียงกลไกลสำหรับใช้เพื่อการระบายของเสียการขนส่ง การผลิตพลังงาน การเกษตร การอุตสาหกรรม และการแสวงหาผลกำไรเชิงธุรกิจเท่านั้น จึงมักถูกกระทำด้วยวิธีการต่างๆเพื่อควบคุมหรือเอาประโยชน์จากแม่น้ำ เช่น การขุดลอก การดูดทรายการขุดเปลี่ยนทิศทางไหลของน้ำ การสร้างเขื่อนหรือพนังกั้น การแผ้วถางทำลายพืชพรรณไม้รินฝั่ง แม้กระทั่งการใช้สารเคมี เพื่อการเกษตรกรรม จนแม้น้ำได้สูญเสียความเป็นธรรมชาติ และศักยภาพที่จะเอื้อต่อการดำรงชีพของพืชและสัตว์ทั้งในน้ำและบนบก สูญเสียความสมดุลของระบบนิเวศ ตลอดจนคุณค่าความงามด้านสุนทรียภาพรวมทั้งวิถีชีวิตริมน้ำน่านที่หาดูได้ยากดั่งเช่นอดีต

                 กองทุนต้นน้ำน่าน เป็นอีกหนึ่งความพยายามของคนน่าน คณะกรรมการลุ่มน้ำน่าน จังหวัดน่าน  องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคีเครือข่าย ในการยกระดับและขยายผลการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและส่งแวดล้อม เพื่อการพึ่งตนเอง ในการอนุรักษ์ ฟื้นฟูพื้นที่ต้นน้ำ ระบบนิเวศลุ่มน้ำน่าน และเชื่อมโยงประสานความร่วมมือทุกระดับ   ให้เป็นตัวอย่างของการบริหารจัดการพื้นที่ต้นน้ำและทรัพยากรธรรมชาติในทุกระดับ  กองทุนต้นน้ำน่าน มีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนและเสริมสร้างให้ทุกภาคส่วนเกิดกระบวนการเรียนรู้อย่างมีส่วนร่วม และนำไปสู่การบริหารจัดการพื้นที่ต้นน้ำอย่างยั่งยืน  

 

รูปแบบการดำเนินการ

                   คณะกรรมการกองทุน เบื้องต้น อาศัยคำสั่งจังหวัดน่าน 31 สิงหาคม 2553

                   คือระดับจังหวัด (คณะกรรมการบริหารโครงการ)  และระดับพื้นที่ลุ่มน้ำ ยาว  อวน  มวบ 

บทบาทหน้าที่หลัก

1.ภายใต้กรอบกิจกรรมโครงการทางเลือกการพัฒนาเพื่อบรรลุเป้าหมายสังคมอยู่เย็นเป็นสุข

2.ระดมทรัพยากรนอกเหนือจากที่มีอยู่ สำหรับดำเนินโครงการในพื้นที่นำร่อง และพื้นที่อื่นที่สนใจ

3.รายได้ของกองทุน (ดูหลักเกณฑ์กองทุนอื่นๆที่รัฐได้กำหนด)