การจัดการต้นนําพะโต๊ะ

ประวัติความเป็นมา
หน่วยอนุรักษ์และจัดการต้นน้ำพะโต๊ะ ( เดิมชื่อ หน่วยปรับปรุงต้นน้ำพะโต๊ะ เป็นหน่วยงาน สังกัดฝ่ายปรับปรุง ต้นน้ำ สำนักงานป่าไม้เขตสุราษฎร์ธานี เมื่อปี 2533 ได้มีการปลูกป่า ในนาม หน่วยปรับปรุงต้นน้ำลิปะใหญ่ หน่วยย่อยพะโต๊ะ ดำเนินการ ปลูกป่าเนื้อที่ 400 ) เริ่มตั้งหน่วยเมื่อปี งบประมาณ 2535 เป็นสำนักงาน ชั่วคราวมุงหญ้าคา โดย นายพงศา ชูแนม เป็นผู้เริ่มดำเนินการ เมื่อปี 2536 เปลี่ยนชื่อเป็น หน่วยจัดการต้นน้ำพะโต๊ะ สังกัดส่วนอนุรักษ์ต้นน้ำ สำนักอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ กรมป่าไม้ ครั้นเมื่อวันที่ 17 เมษายน 2546 มีคำสั่งให้เปลี่ยนชื่อหน่วยอีกครั้ง เป็น หน่วยอนุรักษ์และจัดการต้นน้ำพะโต๊ะ สังกัดสำนักอนุรักษ์และจัดการต้นน้ำ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

สถานที่ตั้ง
ตั้งอยู่ใกล้บึงน้ำบนภูเขา ติดทางหลวงหมายเลข 4006 (ถนนราชกรูด - หลังสวน) เลขที่ 132 หมู่ 6 ต.ปากทรง อ.พะโต๊ะ จ.ชุมพร พิกัด E 0461474 N 1077678 แผนที่ระวาง 4728 III ความสูงจากระดับน้ำทะเล 220 เมตร พื้นที่บริเวณสำนักงาน 1,312 ไร่

พื้นที่รับผิดชอบ
ลุ่มน้ำแม่น้ำหลังสวนตอนบน ท้องที่ตำบลปากทรง และตำบลพะโต๊ะ อำเภอพะโต๊ะ จังหวัดชุมพร เนื้อที่ 374,375 ไร่ ท้องที่ อ.ไชยา อ.ท่าชนะ จ.สุราษฎร์ธานี 206,000 ไร่ ท้องที่ อ.กะเปอร์ จ.ระนอง 7,500 ไร่ รวม 587,875 ไร่

หน้าที่
จัดการลุ่มน้ำ, จัดการชุมชนในพื้นที่ต้นน้ำรูปแบบวนศาสตร์ชุมชน ภายใต้โครงการคนอยู่-ป่ายัง ฟื้นฟูระบบนิเวศ, ปลูกหวายตามแนวพระราชดำริ, ก่อสร้างฝายต้นน้ำ ส่งเสริมการปลูกหญ้าแฝก, จัดฝึกอบรม เป็นต้น


ผลการวิเคราะห์ศักยภาพของหน่วยอนุรักษ์และจัดการต้นน้ำพะโต๊ะ
หน่วยอนุรักษ์และจัดการต้นนะพะโต๊ะ เป็นองค์กรที่มีแบบฉบับในการจัดการต้นน้ำ ด้วยวิถีให้คนอยู่กับป่าภายใต้โครงการ คนอยู่ - ป่ายัง โดยบูรณาการจัดการทั้งด้าน เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม สมารถต่อยอดและแปรกิจกรรมในแผนงานให้สู่วิถีชีวิตชุมชน มีความพร้อมด้านการจัดการศึกษา เรื่องระบบนิเวศต้นน้ำและวิธีการจัดการชุมชน สามารถจัดการท่องเที่ยวเชิงนิเวศแบบประชาชนมีส่วนร่วมได้อย่างมีเอกภาพ โดยได้รับความร่วมมือจากชุมชนและเครือข่ายลุ่มน้ำ ตลอดจนสื่อมวลชนช่วยส่งเสริมให้ภาพขององค์กรกว้างขวางขึ้น แม้นจะอยู่บนความขาดแคลนด้านวัสดุ อุปกรณ์ เครื่องมือสื่อสาร และสภาพกฎหมายมิเอื้ออำนวยนัก