ปฏิรูปการศึกษารอบสอง (พ.ศ. 2552-2561)
ดร. สันทนา พูลพัฒน์
ศึกษานิเทศก์ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานครปฐม เขต 2
หลักการ และกรอบแนวคิด
- Øเน้นปฏิรูประบบการศึกษา และการเรียนรู้
- Øเสนอกลไกที่จะก่อให้เกิดผลต่อการพัฒนาการศึกษา และการเรียนรู้อย่างเป็นระบบ
- Øระบบการศึกษาต้องเชื่อมโยงกับการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม เกษตรกรรม สาธารณสุขและการจ้างงานปัจจัยสำคัญของระบบการศึกษา
- Øครู
- Øหลักสูตรสถานศึกษา
- Øกระบวนการถ่ายทอดความรู้ประเด็นสำคัญของการปฏิรูปการศึกษา
- Øการพัฒนาคุณภาพ และมาตรฐานการศึกษา
- Øการส่งเสริมและยกระดับมาตรฐานวิชาชีพครู และบุคลากรทางการศึกษาอย่างยั่งยืน
ปัจจัยสำคัญอื่น
- Øระบบบริหารจัดการที่มีธรรมาภิบาล
- Øการกระจายอำนาจ และทรัพยากรสู่ท้องถิ่น
- Øการเพิ่มโอกาสทางการศึกษา
- Øการส่งเสริมการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน
ระบบการเรียนรู้
- Øเป็นระบบที่เอื้ออำนวยให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่อง
- Øส่งเสริม สนับสนุนผู้เรียนมีนิสัยใฝ่เรียน ใฝ่รู้
- Øให้ผู้เรียนสามารถคิด วิเคราะห์ แก้ปัญหา และมีคุณธรรมนำความรู้
ปัจจัยที่เอื้อต่อระบบการเรียนรู้
- Øครู
- Øผู้ปกครอง
- Øชุมชน
- Øบุคคลตัวอย่าง/ภูมิปัญญาท้องถิ่น/ชาวบ้าน
- Øสื่อมวลชน
- Øสื่อ เทคโนโลยี
วิสัยทัศน์
คนไทยได้เรียนรู้ตลอดชีวิต อย่างมีคุณภาพ
เป้าหมาย
ภายในปี 2561 มีการปฏิรูปการศึกษา และการเรียนรู้อย่างเป็นระบบโดยเน้น
1.การพัฒนาคุณภาพ มาตรฐานการศึกษา และการเรียนรู้ของคนไทย
2.การสร้างโอกาสทางการศึกษา และการเรียนรู้
3.การมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนของสังคมในการบริหาร และจัดการศึกษา
1.การพัฒนาคุณภาพ มาตรฐานการศึกษา และการเรียนรู้
ของคนไทย
- Øพัฒนาผู้เรียน สถานศึกษา แหล่งเรียนรู้ สภาพแวดล้อม หลักสูตร/เนื้อหา
- Øพัฒนาวิชาชีพครูให้มีคุณค่า ดูดคนเก่ง คนดีและมีใจรักในวิชาชีพ มาเป็นครู
2.การสร้างโอกาสทางการศึกษา และการเรียนรู้เพิ่มโอกาสการศึกษา และการเรียนรู้ อย่างทั่วถึงและมีคุณภาพ
3.การมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนในสังคมเพิ่มบทบาทผู้อยู่นอกระบบการศึกษาคนไทยยุคใหม่
- Øสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง รักการอ่าน มีนิสัยใฝ่เรียน ใฝ่รู้
- Øสามารถสื่อสาร คิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา คิดริเริ่มสร้างสรรค์
- Øมีจิตสาธารณะ มีระเบียบวินัย เห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวมสามารถทำงานเป็นกลุ่ม
- Øมีศีลธรรม คุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม จิตสำนึก และความภูมิใจในความเป็นไทย ยึดมั่นการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข รังเกียจการทุจริต และต่อต้านการซื้อสิทธิ์ขายเสียง และก้าวทันโลกคนไทยยุคใหม่ (ต่อ)
- Øผู้เรียนทุกระดับ และประเภทการศึกษามีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น
- Øกำลังแรงงาน และผู้สูงอายุได้รับการศึกษา และการเรียนรู้เพิ่มเติม อย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต
- Øมีคุณภาพชีวิตดีขึ้น
- Øมีทักษะ และความรู้พื้นฐานในการดำรงชีวิต และการทำงานอย่างเหมาะสม และมีประสิทธิภาพ
- Øเด็กปฐมวัยได้รับการเตรียมความพร้อมให้สามารถเรียนรู้ และมีพัฒนาการตามวัย พร้อมที่จะเรียนในระดับประถมศึกษา
แนวทางการปฏิรูปการศึกษารอบสอง
1.พัฒนาคุณภาพคนไทยยุคใหม่
1.1 พัฒนาคุณภาพการศึกษา และการเรียนรู้
มาตรการหลัก
- §จัดให้มีระบบการเรียนรู้ และการประเมินผลผู้เรียนระดับชาติ/เขตฯ นำผลมาใช้ปรับการเรียนเปลี่ยนการสอน
- §แก้ปัญหา และพัฒนาคุณภาพโรงเรียนขนาดเล็ก/สถานศึกษาที่ด้อยคุณภาพให้สามารถจัดการเรียนการสอนที่มีคุณภาพตามเกณฑ์
- §ส่งเสริมบทบาทของครอบครัวพัฒนาการเรียนรู้ทุกระดับ/ประเภท
1.1 พัฒนาคุณภาพการศึกษา และการเรียนรู้
มาตรการ
- §จัดหลักสูตร กระบวนการเรียนการสอน การวัดและประเมินผลที่มีคุณภาพ เอื้อต่อผู้เรียนอย่างรอบด้าน และสมดุล ให้สามารถคิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา มีคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยมและคุณลักษณะที่พึงประสงค์ มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น รวมทั้งจัดบริการและเรียนรู้ด้วยรูปแบบที่เหมาะสมสำหรับบุคคลที่มีความสามารถพิเศษด้นต่างๆ
- §พัฒนาระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาทุกระดับ/ประเภท และสนับสนุนการประเมินคุณภาพภายนอกเพื่อนำผลไปใช้ปรับปรุง และพัฒนาคุณภาพการศึกษา
- §ส่งเสริมการอนุรักษ์ และใช้ภาษาไทยอย่างถูกต้อง ควบคู่กับการเรียนรู้ภาษาสากลเป็นภาษาที่สอง และสนับสนุนภาษาที่น่าสนใจในกลุ่มอาเซี่ยน/ประเทศเพื่อนบ้าน
- §พัฒนาเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา รวมทั้งเนื้อหา และวิธีการที่เหมาะสม เพื่อช่วยในการเรียนรู้ทั้งในชั้นเรียนที่มีครูแนะนำ และด้วยตนเอง
1.พัฒนาคุณภาพคนไทย(ต่อ)
1.2 พัฒนาคุณภาพครูยุคใหม่
มาตรการหลัก
- §ปรับปรุง พัฒนาระบบและเกณฑ์การประเมินสมรรถนะวิชาชีพครู ให้เชื่อมโยงสัมพันธ์กับความสามารถในการจัดการเรียนการสอนที่พัฒนาผู้เรียนเป็นสำคัญ
- §เร่งจัดตั้งกองทุนพัฒนา และกองทุนส่งเสริมครู
- §พัฒนาครูโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานให้สามารถจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ/ครูที่สอนไม่ตรงเอก
1.พัฒนาคุณภาพคนไทย(ต่อ)
การใช้ครู คณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา
มาตรการหลัก
- §คืนครูให้นักเรียน โดยลดภาระงานอื่นที่ไม่จำเป็น และจัดให้มีบุคลากรสนับสนุนให้เพียงพอ
- §ปรับปรุงเกณฑ์กำหนดอัตรากำลังครู โดยพิจารณาจากภาระงานที่ชัดเจน/จัดให้มีจำนวนครูพอเพียงตามเกณฑ์/มีวุฒิตรงตามวิชาที่สอน
มาตรการ
- §แยกบัญชีเงินเดือน และเงินวิทยฐานะออกจากกัน
1.พัฒนาคุณภาพคนไทย(ต่อ)
1.3พัฒนาคุณภาพสถานศึกษาและแหล่งเรียนรู้ยุคใหม่
มาตรการหลัก
- §รณรงค์ให้คนไทยมีนิสัยรักการอ่านเป็นวาระแห่งชาติ และส่งเสริมให้มีการผลิตสื่อที่มีคุณภาพ
มาตรการ
- §พัฒนาคุณภาพสถานศึกษาให้เอื้อต่อการเรียนรู้
- §พัฒนาห้องสมุดชุมชน/ห้องสมุดมีชีวิต
1.พัฒนาคุณภาพคนไทย(ต่อ)
- §พัฒนาแหล่งเรียนรู้ในรูปแบบอื่นที่หลากหลาย
- §ส่งเสริมการสร้างสภาพแวดล้อมในชุมชน ท้องถิ่น สังคมที่เอื้อต่อการเรียนรู้/ระดมทรัพยากรบุคคล/ภูมิปัญญาท้องถิ่น/ปราชญ์ชาวบ้าน
แนวทางการปฏิรูปการศึกษารอบสอง(ต่อ)
2.พัฒนาคุณภาพการบริหาร จัดการใหม่
2.1กระจายอำนาจการบริหารจัดการศึกษาให้สถานศึกษา/เขตพื้นที่
มาตรการหลัก
- §ให้มีกลไกขับเคลื่อนการกระจายอำนาจสู่เขตพื้นที่/สถานศึกษา
มาตรการ
- §ให้มีการกระจายอำนาจตามศักยภาพ/ความพร้อม
- §สร้างผู้นำการเปลี่ยนแปลง และนวัตกรรมการบริหารเชิงคุณภาพ/นิติบุคคลเต็มรูป
2.พัฒนาคุณภาพการบริหาร จัดการใหม่(ต่อ)
- §พัฒนาภาวะผู้นำระดับเขต/สถานศึกษา
- §ปรับและพัฒนาสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษารูปแบบใหม่
- §ส่งเสริมการบริหารจัดการศึกษาทุกระดับ/ประเภท
2.พัฒนาคุณภาพการบริหาร จัดการใหม่(ต่อ)
2.2พัฒนาระบบบริหารจัดการตามหลักธรรมาภิบาล ให้มีความโปร่งใส
เป็นธรรม และมีระบบการตรวจสอบที่มีประสิทธิภาพ
มาตรการหลัก
- §ทบทวนระบบการบริหารโดยองค์คณะบุคคลในทุกระดับ/ประเภท
- §ปรับระบบบริหารงานบุคคลของข้าราชการครูให้สามารถบริหารจัดการตามหลักธรรมาภิบาล
มาตรการ
- §เสริมสร้างศักยภาพ และความเข้มแข็งในการบริหารจัดการโดยองค์คณะบุคคลทุกระดับ/ประเภท
2.พัฒนาคุณภาพการบริหาร จัดการใหม่(ต่อ)
2.3พัฒนาการบริหารจัดการเพื่อเพิ่มโอกาสทางการศึกษาอย่างมีคุณภาพ
มาตรการหลัก
- §พัฒนาระบบการศึกษา และเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น เข้าถึงได้ง่าย มีระบบเทียบโอนความรู้และประสบการณ์ เพื่อสร้างโอกาสให้ทุกคนเข้าถึง
- §จัดให้ประชาชนทุกคนได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานอย่างทั่วถึงและมีคุณภาพ โดยมีเป้าหมายไม่ต่ำกว่า 15 ปีในสถานศึกษา
2.พัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการใหม่
มาตรการ
- §ส่งเสริมการศึกษาสำหรับผู้ด้อยโอกาส
- §ปรับระบบการวัดผล ประเมินผลผู้เรียน การจัดกระบวนการเรียนรู้ และระบบการรับเข้าศึกษาต่อ
2.พัฒนาคุณภาพการบริหาร จัดการใหม่(ต่อ)
2.4พัฒนาระบบบริหารจัดการเพื่อส่งเสริม สนับสนุนการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนเพื่อการจัดการศึกษา
มาตรการหลัก
- §สนับสนุนและมีมาตรการจูงใจ ทั้งด้านภาษี และสิทธิประโยชน์ต่างๆ
- §ลดบทบาทของรัฐในการจัดการศึกษา มาเป็นผู้กำกับนโยบาย
มาตรการ
- §ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน
- §สนับสนุนการศึกษาทางเลือก
- §เสริมสร้างความเข้มแข็งให้สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
2.พัฒนาคุณภาพการบริหาร จัดการใหม่(ต่อ)
2.5พัฒนาระบบบริหารจัดการทรัพยากรเพื่อการศึกษาให้มีประสิทธิภาพ
มาตรการหลัก
- §ปรับปรุงการบริหารจัดการทางการเงิน และงบประมาณ
- §วางแผนเป็นขั้นตอน และจัดระบบบริหารจัดการ
เพื่อรองรับการยุบ เลิก หรือควบรวมสถานศึกษาขนาดเล็ก
มาตรการ
- §จัดสรรงบประมาณโดยคำนึงถึงความต้องการ / ความจำเป็นที่แตกต่าง
2.พัฒนาคุณภาพการบริหาร จัดการใหม่(ต่อ)
- §พัฒนาสัดส่วนการจัดสรรงบประมาณระหว่างรัฐ กับ อปท.
- §พัฒนาระบบการจัดสรรทุนการศึกษา
- §ส่งเสริมการระดมทรัพยากร และการลงทุนเพื่อการศึกษา
- §พัฒนาระบบการติดตาม ประเมินผลที่มีประสิทธิภาพ
