บันทึกการอ่านประจำสัปดาห์ที่ 9
บันทึกการอ่านประจำสัปดาห์ที่ 9 พบกันอีกครั้งแล้วนะคะท่านอาจารย์ หลังจากสัปดาห์ที่แล้วหยุดไปทำบุญเข้าพรรษาตามประเพณีการเข้าพรรษาของชาวพุทธ หนูได้พบกับรูปแบบการทำบุญหลาย ๆ อย่างที่แตกต่างกันไปตามสมัยหรือไม่ก็เป็นรูปแบบการจัดการแบบพุทธพาณิชย์ การทำบุญของคนมีหลายแบบตามความเชื่อที่ว่าทำแล้วจะได้บุญ ได้ขึ้นสวรรค์ ได้ความร่ำรวย ได้ถึงนิพพาน ได้ความสบายใจ ได้ทำตามที่ทำต่อๆ กันมาว่าทำแบบนี้แล้วจะได้บุญ แต่ถึงอย่างไรก็ตามก็รู้สึกดีใจที่เห็นเยาวชน นักศึกษาระดับปริญญาตรีเป็นพัน ๆ คนมาทำบุญเข้าพรรษา และทำอย่างตั้งใจ เห็นแล้วชื่นใจว่าศาสนาพุทธจะยังคงอยู่คู่ประเทศไทยของเราต่อไป สัปดาห์นี้มาทำงานที่จังหวัดขอนแก่น ได้กลับมาถิ่นเดิมอีกครั้งได้นำครู จำนวน 50 คน มาเข้าอบรมเทคนิคการสอนภาษาไทยสำหรับครูประถมศึกษากับอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้มาฟื้นความรู้เทคนิคการสอนการคิดและการสอนเพื่อพัฒนากระบวนการคิด ตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานพ.ศ. 2544 ประกอบด้วยความรู้หรือทักษะกระบวนการเรียนรู้การกำหนดาระการเรียนรู้ และคุณลักษณะหรือค่านิยมคุณธรรมของผู้เรียนไว้ เป็น 8 กลุ่ม โดยแบ่งจุดเน้นไว้ดังนี้ 1.การสร้างพื้นฐานการคิด กลยุทธ์ในการแก้ปัญหา ได้แก่กลุ่มวิชา ภาษาไทย คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม 2. การสร้างเสริมพื้นฐานของความเป็นมนุษย์ สร้างศักยภาพในการคิดและการทำงาน ได้แก่กลุ่มวิชา สุขศึกษาและพลศึกษา ศิลปะ การงานอาชีพและเทคโนโลยี ภาษาต่างประเทศ ดังนั้น การคิดและการสอนคิดจึงเป็นเรื่องที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในการจัดการศึกษาได้คุณภาพสูงแต่กระบวนการสอนให้ผู้เรียนคิดเป็น ยังเป็นเรื่องสร้างความสงสัยแก่ครูอย่างมาก เพราะการคิดมีลักษณะเป็นกระบวนการและยังมีลักษณะการคิดมากมาย เช่น คิดกว้าง คิดลึก คิดไกล คิดรอบคอบ คิดอย่างมีเหตุผล คิดมิดีมิร้าย คิดเล็กคิดน้อย คิดใคร่ครวญไตร่ตรองคิดแปลกใหม่ คิดลอง คิดประณีตละเอียดลออ คิดแก้ปัญหา คิดตัดสินใจ นอกจากนี้แล้วยังมีคำที่เกี่ยวกับการคิดที่เกี่ยวข้องอีกไม่น้อย เช่น การสังเกต การทดสอบ การตั้งคำถาม การสรุป การคาดคะเน การอ้างอิง การขยายความ การแปลความ การตัดสิน การพิสูจน์ การตีความ การประดิษฐ์คิดค้น การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ ในการจัดการสอนเพื่อพัฒนาการคิดให้กับผู้เรียนนั้น ครูผู้สอนต้องทำได้ดีก็ต่อเมื่อเข้าถึงและเข้าใจเรื่องของการคิด กระบวนการคิดอย่างถ่องแท้ ซึ่งอาจารย์ทิศนา แขมมณีและคณะได้กล่าวไว้ว่า การที่คนจะคิดได้มากน้อย ขึ้นอยู่กับว่าคนคนนั้นมีทักษะย่อยๆ ที่เป็นพื้นฐานของการคิดอย่างไร จำแนกได้ดังนี้ 1. ทักษะการคิดพื้นฐานที่สำคัญได้แก่ ทักษะการสื่อสาร ได้แก่ การฟัง การจำ การอ่าน การรับรู้ การเก็บความรู้ การดึงความรู้ การใช้ความรู้ การอธิบาย การทำความกระจ่าง การบรรยาย การพูด การเขียน การแสดงออก 2. ทักษะที่เป็นแกนหรือทักษะพื้นฐานทั่วไป ได้แก่ การสังเกต การสำรวจ การตั้งคำถาม การเก็บรวบรวมข้อมูล การจัดหมวดหมู่ การตีความ การเชื่อมโยง การใช้เหตุผล การระบุ การจำแนก การจัดลำดับ การเปรียบเทียบ การอ้างอิง การแปลความ การขยายความ การสรุปความ 3. ทักษะการคิดขั้นสูง ได้แก่ การนิยาม การผสมผสาน การสร้าง การปรับโครงสร้าง การหาความเชื่อพื้นฐาน การตั้งสมมติฐาน การตั้งสมมติฐาน การกำหนดกฏเกณฑ์ การประยุกต์ การวิเคราะห์ การจัดระบบ การจัดโครงสร้าง การหาแบบแผน การทำนาย การทดสอบสมมติฐาน การพิสูจน์ นอกจากนี้แล้ว คุณสมบัติภายในของมนุษย์ยังเป็นส่วนสำคัญที่เอื้ออำนวยให้เกิดการคิด เป็นคุณสมบัติที่ต้องสั่งสมมานานจนกลายเป็นลักษณะนิสัยของบุคคลไปได้แก่ ความเป็นคนใจก้วางและมีความเป็นธรรม มีความกระตือรือร้น ใฝ่รู้ ช่างวิเคราะห์และผสมผสาน ขยันต่อสู้และอดทน มั่นใจในตนเอง น่ารัก น่าคบ ลักษณะทั้ง 6 ประการ ของบุคคลดังกล่าวเป็นสิ่งที่มีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกันและส่งผลเอื้ออำนวยต่อการคิด และความสามารถในการคิดยังมีผลย้อนกลับมาพัฒนานิสัยทั้ง 6 ประการ ให้มีความมั่นคง แข็งแกร่งขึ้นอีกด้วย สรุปง่าย ๆ ว่าการคิดเป็น คิดถูก คิดชอบ เป็นคนนิสัยดี ใจกว้าง เป็นธรรม กระตือรือร้น ขยัน อดทน ต่อสู้ต่อความยากลำบาก สร้างสรรค์สิ่งที่ดีงาม น่ารัก น่าคบหา ตัวเราเองต้องฝึกกระบวนการเหล่านี้ให้เป็นนิสัยที่ถาวรและจะได้นำไปสู่การสอนและจัดกระบวนการสอนคิดในห้องเรียนให้ผู้เรียนได้เกิดการเรียนรู้อย่างถาวรโดยผ่านกระบวนการสอนของครูอย่างแยบยล กรบวนการคิดจึงต้องเริ่มที่ตัวเราก่อน พบกับเรื่องราว สาระความรู้ ธรรมะกับชีวิตได้ใหม่สัปดาห์ต่อไปนะคะ นางสาวพีระพรรณ ทองศูนย์ หลักสูตรและการนิเทศ 53253907