ความรู้ต่อยอดจากบันทึก http://gotoknow.org/blog/otpop/200222 ที่เกิดการนัดหมายกรณีศึกษาท่านหนึ่งเพื่อประเมินและให้บริการทางกิจกรรมบำบัด 3 สัปดาห์ โดยไม่มีค่าใช้จ่าย หลังจากที่กรณีศึกษาสืบค้นข้อมูลมาที่บันทึกข้างต้น

ขอบคุณกรณีศึกษาท่านนี้ ที่มุ่งมั่นขอรับโปรแกรมการฝึกผ่อนคลายจิต (Mental Relaxation) และโปรแกรมการกระตุ้นสมองในการวางแผน-สื่อสาร-รับรู้-เรียนรู้ท่าทางการเคลื่อนไหวในจังหวะช้าลงเพื่อทำกิจกรรมที่มีความหมาย-มีเป้าหมาย-มีคุณค่า-มีความสุข ที่นักกิจกรรมบำบัดเรียกว่า "กิจกรรมการดำเนินชีวิต หรือ Occupation" ซึ่งมีขั้นตอนการประเมินและออกแบบกิจกรรมที่ไม่ใช่ Activity ทั่วไป หากแต่...บำบัดจิตผ่อนคลาย ลดจังหวะกระตุกสั่น คิดทำกิจกรรมชีวิต

ผมแนะนำกรณีศึกษาให้ลดการอยู่ว่างในท่านิ่งนั่งทำงานคอมพิวเตอร์/นอนดูทีวี (กรณีศึกษาสังเกตว่า นอนดูทีวีนิ่งนานๆ จะกระตุกมากขึ้นเมื่อลุกขึ้นมานั่งแล้วยืนเดินทันที) เพิ่มการเรียนรู้การปรับเปลี่ยนท่าทางการเคลื่อนไหว และลดสิ่งเร้าที่ส่งผลให้เกิดการกระตุกเกร็งสั่นจากความรู้สึกที่หลากหลาย ได้แก่

  • การมองเห็น เช่น ปิดตา หลับตา และลืมตา ในแต่ละสถานการณ์ชีวิตที่อยู่คนเดียว และมีคนอื่นๆ ด้วย
  • การได้ยิน เช่น ทำสมาธิสื่อสารร่างกายให้รับรู้ว่า จะเคลื่อนไหวทำอะไร แยกขั้นตอนการเคลื่อนไหวทำกิจกรรมให้เข้าใจและทำอย่างช้าลง
  • การสัมผัสเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อเล็กต่างๆ สลับซ้ายขวาของแขนขา เช่น การออกเสียง การหยิบจับ การทรงตัว การโยนลูกบอลใส่ตะกร้าเล็กในทิศทางต่างๆ การยืนก้มหยิบลูกบอลในทิศทางตรงกันข้ามกับมือ การก้มเงยคอ-หมุนคอซ้ายขวา-หมุนตัวขวาซ้าย การกลิ้งตัวขณะดูทีวีช่วงโฆษณาไปกลับ การปรับท่านอนมาท่านั่งช้าๆ
  • การสื่อสารทบทวนการเคลื่อนไหวของร่างกายอย่างช้าๆ ขณะที่มีอาการเกร็งกระตุกสั่นจากมากไปน้อยและนิ่ง โดยบอกว่า "ผ่อนคลายจิต คิดสบายๆ ค่อยๆ เคลื่อนไหวช้าๆ" เช่น ท่ายืนก้มคอกระตุกมากขึ้นแล้วค่อยๆ เงยคอขึ้นกระตุกลดลง มองไปรอบๆ ห้องแล้วค่อยๆ นั่งลงจนไม่กระตุกใดๆ เป็นต้น 

ผมขอสรุปรูปแบบการประเมินตามกรอบอ้างอิงกิจกรรมบำบัดและจิตประสาทสรีรวิทยา ก่อนและหลังการฝึกโปรแกรมข้างบนนาน 30 นาที ดังนี้

1. ความสามารถในการเคลื่อนไหวตอบสนองการมองเห็นเลือกสีหนึ่งในสาม (ระบบคิดตัดสินใจทันที)

ก่อนการฝึก ใช้เวลา 0.782 วินาที หลังการฝึก ใช้เวลา 0.511 วินาที (เร็วขึ้น)

2. ความสามารถในการเคลื่อนไหวตอบสนองการมองเห็นแบบเตือนให้รู้ตัว (ระบบคิดกระทำทันที) 

ก่อนการฝึก นิ้วชี้ข้างขวา (ข้างถนัด) ใช้เวลา 0.278 วินาที หลังการฝึก ใช้เวลา 0.262 วินาที (เร็วขึ้น) นิ้วชี้ข้างซ้าย ใช้เวลา 0.318 วินาที หลังการฝึก ใช้เวลา 0.277 วินาที (เร็วขึ้น)

3. ความสามารถในการโยนลูกบอลลงตะกร้า (จากจำนวนลูกบอลทั้งสิ้น 12 ลูก)

 ท่าทาง                             เวลาก่อนการฝึก   จำนวนลูกบอลที่ลงตะกร้าก่อนการฝึก

 คุกเข่า-มือขวาโยน                   17 วินาที            5 ลูก

 ยืน-มือขวาซ้ายสลับโยน            31 วินาที            1 ลูก

 หมุนตัวปิดตา-ลืมตา

 -มือขวาซ้ายสลับโยน                37 วินาที            5 ลูก

ท่าทาง                             เวลาก่อนการฝึก   จำนวนลูกบอลที่ลงตะกร้าหลังการฝึก

 คุกเข่า-มือขวาโยน                   25 วินาที            6 ลูก (ผลไม่ชัดเจน)

 ยืน-มือขวาซ้ายสลับโยน            30 วินาที            4 ลูก (ดีขึ้น)

 หมุนตัวปิดตา-ลืมตา

 -มือขวาซ้ายสลับโยน                27 วินาที            5 ลูก (ดีขึ้น)

ทั้งนี้นัดหมายให้กรณีศึกษาไปฝึกโปรแกรมที่บ้านและที่ทำงานทุกวัน และมาปรับโปรแกรมให้ท้าทายความสามารถมากขึ้นจากนักกิจกรรมบำบัดสถาบันไพดี้ใน 3 สัปดาห์ เพื่อติดตามผลความก้าวหน้าของโปรแกรมกิจกรรมบำบัด และปรับความคิดยอมรับถึงผลการเปลี่ยนแปลงสูงสุดจากโปรแกรมกิจกรรมบำบัด กล่าวคือ กรณีศึกษาน่าจะเรียนรู้เทคนิคควบคุมความคิดในการทำกิจกรรมการดำเนินชีวิตอย่างมีความสุข แม้ว่าจะมีอาการกระตุกลดลงไม่ 100% ก็ตาม