ประสบการณ์ที่มีคุณค่าน่าเรียนรู้และแลกเปลี่ยน คือ ประสบการณ์ที่มาจากการปฏิบัติและลงมือทำจริงของคน ๆ นั้น ถึงจะทำให้เกิดความน่าเชื่อถือและ "มีกึ๋น" ในการพูดคุยกันจริง ๆ

   ก็เป็นอีกประสบการณ์หนึ่ง ที่เกิดขึ้นจากการฟังและร่วมปฏิบัติงานที่ทำให้เกิดประเด็นว่า  “เราจะจัดเวทีแบบไหน? ให้ชาวบ้านคุยกันรู้เรื่อง  และได้ประโยชน์”  ซึ่งมีข้อคิดที่ให้ทุกท่านได้นำมาทดลองประเมินประเด็นต่าง ๆ ดูว่า…..  ขั้นที่ 1 เมื่อจัดเสร็จแล้ว…ชาวบ้านรู้มั้ยว่า…เกิดปัญหาอะไร?  และมีสาเหตุมาจากไหนบ้าง?ขั้นที่ 2  เมื่อจัดเวทีเพื่อ “ตั้งโจทย์วิจัย”  ชาวบ้านรู้มั้ยว่า…“โจทย์ หรือ ประเด็นที่จะทำ นั้นมีอะไรบ้าง?”  ขั้นที่ 3  เมื่อจัดเวทีเพื่อ “ออกแบบการวิจัย”  ชาวบ้านรู้มั้ยว่า… “ต้องทำอะไรบ้าง?”  ซึ่งถ้ามีความเสี่ยงก็ให้ไปทดลองทำในสถานีวิจัยก่อนเพื่อค้นหาคำตอบ  ขั้นที่ 4  การปฏิบัติจริง  ชาวบ้านรู้มั้ยว่า…“จะต้องเก็บและบันทึกข้อมูลอะไรบ้าง?”  มีกฎกติกาอะไรบ้าง?  และนักวิจัยมีจรรยาบรรณอะไรบ้าง?   ขั้นที่ 5  วิเคราะห์และสรุปผล  เมื่อเก็บข้อมูลมาแล้วก็จะต้องนำมาวิเคราะห์และสรุปให้ได้ว่า  “เกิดผลอะไรบ้าง? หรือ พบอะไรบ้าง?”     บทเรียนที่เกิดขึ้นดังกล่าวได้มาจากการนำข้อมูลดิบที่เป็นประสบการณ์ของเจ้าหน้าที่ ประมาณ 30 คน มาขมวดปมและกระตุกเพื่อร้อยเรียงกันทำงานกับชุมชนโดยใช้วิธีการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม  ที่ดิฉันได้ร่วมกระบวนการและบันทึกไว้ค่ะ.