วันทนา เมืองจันทร์ (2543) ได้ทำการวิจัยเกี่ยวกับการวิเคราะห์บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาดีเด่น ของกระทรวงศึกษาธิการ
ผลการวิจัยพบว่า ผู้บริหารสถานศึกษาดังกล่าวแสดงบทบาทเด่น ๆ 10 บทบาท ซึ่งเป็นบทบาทที่ส่งผลต่อความสำเร็จทางการบริหารโรงเรียน/วิทยาลัยมากที่สุด ได้แก่
1. บทบาทของผู้บริหารในฐานะผู้นำ ต้องเป็นผู้อุดมการณ์ในการทำงาน รู้วิธีนำเทคโนโลยี นวัตกรรมทางการศึกษามาพัฒนาการจัดการเรียนการสอน เป็นผู้นำทางวิชาการ เช่น เขียนตำรา ทำวิจัย หรือเป็นวิทยากร รวมทั้งสร้างขวัญและกำลังใจ ตลอดจนจูงใจ ประสานงานให้มีประสิทธิภาพ
2. บทบาทในการปรับปรุงเสริมแต่งให้ก้าวหน้า ผู้บริหารที่ประสบความสำเร็จจะมีคุณธรรมประจำใจเสมอ ใจกว้าง ใจดี ใจเย็น ยิ้มแย้มแจ่มใส พร้อมเปิดโอกาสให้บุคลากรได้พัฒนาความก้าวหน้าในอาชีพ ช่วยแก้ปัญหาการทำงานทุก ๆ ด้าน
3. บทบาทในการดำเนินการ ใช้หลักการบริหารงานแบบประชาธิปไตย มีการกระจายงาน กระจายอำนาจ การมอบหมายงานโดยเน้นการทำงานเป็นทีม
4. บทบาทในฐานะนักพูดที่มีศิลป์และนักฟังที่ดี เป็นทักษะที่ต้องฝึก ส่วนมากคนที่ตำแหน่งใหญ่โต มักจะไม่ค่อยชอบฟัง แต่จะชอบพูด ลองหยุดฟังดูบ้างจะพบว่าจะได้อะไรที่ดี
5. บทบาทในฐานะผู้เข้าสังคมได้ดี ผู้บริหารที่ประสบผลสำเร็จจะเข้าสังคมกับบุคลากร ครู นักเรียน ประชาชน และชุมชน ผู้บริหารเหล่านี้จะมีความน่ารักที่ตรงสุภาพ อ่อนน้อม ถ่อมตน
6. บทบาทในการช่วยเหลือเกื้อกูลผู้ร่วมงาน แสดงความเห็นอกเห็นใจผู้ใต้บังคับบัญชา เข้าใจความเป็นมนุษย์ผู้ร่วมทุกข์ด้วยกัน เมื่อมีโอกาสมักจะให้ตลอดเวลา
7. บทบาทในการสร้างศรัทธา ค่านิยม ผู้บริหารที่ประสบความสำเร็จจะเป็นบุคคลที่สังคมยกย่องศรัทธา ผู้บริหารต้องสร้างศรัทธา ความเชื่อมั่น ความไว้วางใจในตัวผู้บริหาร ให้ครู นักเรียน ผู้ปกครอง ชุมชน ศรัทธายกย่อง
8. บทบาทนักริเริ่มและสร้างสรรค์ ผู้บริหารที่ประสบความสำเร็จจะพยายามสร้างบรรยากาศเพื่อส่งเสริมความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ได้แก่ การสนับสนุนและส่งเสริมสิ่งใหม่ ๆขึ้นภายในสถานศึกษา
9. บทบาทในการเป็นนักเปลี่ยนแปลงและพัฒนา ผู้บริหารต้องใช้ความอดทน ใช้จิตวิทยาสูงในการที่เปลี่ยนแปแลงทัศนคติของบุคลากรในสถานศึกษา
10. บทบาทในการกำหนดวิสัยทัศน์ ผู้บริหารที่ประสบความสำเร็จต้องเป็นบุคคลที่มองการณ์ไกล กล้าเสี่ยง เพื่อความเจริญและเอาชนะอุปสรรคเพื่อพัฒนาสถานศึกษา
