เมื่อฝึกให้เด็กเอาความรู้เป็นใหญ่ เขาก็จะไม่หวั่นไหวหรือเป็นทุกข์กับคำวิจารณ์ อันนี้เป็นคุณสมบัติสำคัญของผู้มีการศึกษา กวีชาวอเมริกันผู้หนึ่งชื่อ โรเบิร์ต ฟรอสต์ (Robert Frost) ให้คำนิยามการศึกษาไว้น่าสนใจมาก เขานิยามว่า "การศึกษาคือความสามารถในการฟังส่งต่างๆ ได้โดยไม่เสียความรู้สึกหรือเสียความมั่นใจในตนเอง" คนมีการศึกษาที่แท้จริงดูที่ตรงนี้คือ เขาสามารถรับฟังคำวิจารณ์ได้โดยไม่โกรธเคืองคนวิจารณ์ หรือรู้สึกแย่กับตัวเอง แต่อาตมาสังเกตว่าคนที่เรียนสูงเวลานี้มักจะฉุนเฉียว โมโห เมื่อถูกวิจารณ์ ยิ่งเรียนสูงมากเท่าไร ก็ยิ่งทนฟังคำวิจารณ์ไม่ได้
ตามหลักแล้ว ยิ่งมีการศึกษาสูง ก็ยิ่งมีใจใฝ่รู้ ขณะเดียวกัน จิตใจก็ต้องมั่นคงหนักแน่น ไม่สูญเสียความมั่นใจหรือโกรธเคืองง่ายๆ เวลามีใครมาวิจารณ์ ในทางตรงข้ามกลับเปิดใจที่จะเรียนรู้จากคำวิจารณ์ หรือเก็บเกี่ยวประโยชน์ที่จะได้จากคำวิจารณ์ ตรงนี้แหละที่อาตมาคิดว่าเป็นตัวชี้วัดว่าใครมีการศึกษาที่แท้จริง คนที่เป็นชาวนา จบ ป.6 แต่หากเป็นคนที่เปิดใจกว้าง พร้อมรับคำวิจารณ์ โดยไม่รู้สึกหวั่นไหว โกรธเคือง หรือสูญเสียความมั่นใจในตนเอง ต้องถือว่าเขาเป็นคนมีการศึกษาอย่างแท้จริง แต่ถ้าจบปริญญาเอก แต่ทนฟังคำวิจารณ์ไม่ได้ ใครวิจารณ์มาต้องด่ากลับไป หรือโกรธจนไม่มองหน้าเขา อย่างนี้ก็ต้องถือว่ายังมิใช่ผู้มีการศึกษาอย่างแท้จริง
"คนมีการศึกษาที่แท้จริงต้องเปิดใจกว้าง และพร้อมยอมรับผิดเมื่อความจริงไม่ได้เป็นอย่างที่ตัวเองคิด"
บทความข้างต้น มาจากหนังสือเล่มเล็ก ๆ เล่มนึง ชื่อ "ธรรมมะในงาน ธรรมะในใจ" ของ พระไพศาล วิสาโล เพื่อชีวิตที่เบิกบาน และทำงานอย่างเป็นสุข
เราอ่านแล้ว รู้สึกมีมุมมองของตัวเองที่กว้างไกลขึ้น วันนี้ เอาบทความดีๆ จากหนังสือเล่มนี้มาฝากอีกหน่อย
งานที่ดีและการทำงานด้วยทัศนคติที่ดี
สามามารถทำให้เกิดความสุข บำรุงชีวิต
ด้านในให้เจริญงอกงาม เกิดความแช่มชื่น
เลิกบานใจ ทำให้มีชีวิตที่สงบสันติภายใน
กลมกลืนเป็นหนึ่งเดียวกับตนเอง
"หลับฝันดีนะจ๊ะ" กระต่ายอ้วน
