เรื่องเล่าจากโครงการส่งเสริมฟื้นฟูสุขภาพเพื่อรอยยิ้ม
บริบท
ในปี 2549-2550 กลุ่มเวชปฏิบัติครอบครัวและชุมชนของโรงพยาบาลท่าม่วง ได้รับทราบข้อมูลว่ามีผู้พิการมารับบริการรักษาฟื้นฟูสมรรถภาพโดยการอาบน้ำและแช่น้ำแร่ อยู่ที่วัดวังขนายทายิการาม ต.วังขนาย อ.ท่าม่วง จ.กาญจนบุรี ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้พิการที่มาจากต่างจังหวัด โดยญาตินำมารักษา เมื่อเวลาผ่านไป นานวันเข้าก็ไม่กลับมาดูแล ปล่อยทิ้งให้เป็นภาระของทางวัด และผู้พิการส่วนใหญ่จะเป็นผู้สูงอายุ ซึ่งจะมีการเปลี่ยนแปลงทางจิตใจ อารมณ์ และสังคม เนื่องจากยอมรับไม่ได้กับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ทำให้ผู้พิการจะต้องมีการปรับตัว ปรับจิตใจ อย่างมาก ในการเสื่อมถอยของร่างกาย ความสามารถที่ลดลง และยังถูกทอดทิ้งจากลูกหลานไม่เหลียวแล ทำให้ผู้พิการเกิดความเครียด ซึมเศร้า หดหู่และสุดท้ายอยากฆ่าตัวตาย
และจากการออกติดตามเยี่ยมผู้พิการ ณ วัดวังขนายทายิการาม พบว่าเป็นผู้พิการที่เจ็บป่วยเรื้อรัง จำนวน 58 คน ซึ่งจำแนกการเจ็บป่วยเป็น 2 ประเภทคือ
1. เจ็บป่วยด้านร่างกายและการเคลื่อนไหว จำนวน 50 คน
2. เจ็บป่วยด้านจิตใจ จำนวน 8 คน
ดังนั้นทางโรงพยาบาลท่าม่วงร่วมกับภาคีเครือข่ายต่าง ๆ ในชุมชน เช่น สถานีอนามัยบ้านศาลเจ้าโพรงไม้ , สำนักงานสาธารณสุขอำเภอท่าม่วง , สถานีตำรวจภูธรอำเภอท่าม่วง , เทศบาลตำบลวังขนาย สโมสรโรตารี่ สโมสรไลออนส์ และอาสาสมัครสาธารณสุข ได้บูรณาการในการจัดกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อฟื้นฟูสุขภาพให้แก่ผู้ด้อยโอกาสกลุ่มนี้ โดยเริ่มดำเนิน ณ วันที่ 19 พฤษภาคม 2549 ถึงวันที่ 20 เมษายน 2550 ทำกิจกรรมทุกวันศุกร์ รวมเป็นเวลา 47 วัน
กิจกรรมที่ดำเนินการ
- ตรวจสุขภาพร่างกายเบื้องต้น
- การคัดกรองความเครียดและภาวะซึมเศร้า
- Empowerment โดยให้ความรู้เรื่องโรคและฝึกทักษะในการปฏิบัติตัว
- ทำกิจกรรมสันทนาการเพื่อคลายเครียด
- ฝึกกายภาพบำบัด
- ประยุกต์ใช้วัสดุที่มีอยู่นำมาใช้เป็นเครื่องบริหารร่างกาย
- ขอสนับสนุนอุปกรณ์จากหน่วยงานอื่น ๆ เช่น รถเข็น ราวฝึกเดิน รอก
- ให้ความรู้และฝึกผู้ดูแล เช่น ในเรื่องของการวัด BP, การช่วยผู้พิการในการฝึกทำกายภาพบำบัด
- จัดกิจกรรมวันขึ้นปีใหม่และวันผู้สูงอายุ
สรุปผลการดำเนินงาน
1. ผู้สูงอายุและผู้พิการ ได้รับการคัดกรองปัญหาสุขภาพจิต จำนวน 43 ราย พบผู้มีปัญหาด้านสุขภาพจิต 33 ราย ได้รับการบำบัด/รวมให้คำปรึกษา 33 ราย สิ้นสุดโครงการฯ ยังพบผู้มีปัญหาสุขภาพจิตที่ต้องรับยาต่อเนื่อง 2 ราย
2. ผู้สูงอายุและผู้พิการได้รับการฝึกกายภาพบำบัด 54 คน สามารถลุกนั่งได้เอง 14 คน , เดินได้โดยใช้ Pick-up Walker หรือไม้สามขา 15 คน , เดินได้ด้วยตนเอง 12 คน , ยกแขนขาได้บางส่วน 13 คน
3. จัดทำบัตรประกันสุขภาพ 32 คน
4. ผู้ดูแล(พี่เลี้ยง)จำนวน 20 คน สามารถปฏิบัติต่อผู้พิการได้ เช่น วัดความดันโลหิต และฝึกผู้พิการทำกายภาพบำบัดได้ถูกต้อง
- ผู้ดูแลขาดความรู้ในการดูแลผู้ป่วยที่มีแผลเรื้อรัง โดยเฉพาะในเรื่องของ Aseptic
technique ได้ประสานกับทีม IC ในการปรับปรุงต่อไป
6. ผู้ด้อยโอกาสกลุ่มนี้รู้สึกมีความสุขที่ยังมีคนเห็นคุณค่าของตนเอง และไม่ทอดทิ้งดังเช่นที่ผ่านมา
ปี2551-2552 เนื่องจากวัดวังขนายทายิการามอยู่ในเขตรับผิดชอบของสถานีอนามัยศาลเจ้าโพรงไม้ ทางโรงพยาบาลท่าม่วงจึงประสานงานให้ทางสถานีอนามัย และเทศบาลตำบลวังขนาย ดำเนินการต่อ โดยทางโรงพยาบาลท่าม่วง(กลุ่มงานเวชปฏิบัติครอบครัวและชุมชน)ร่วมกับ อสม.กลุ่มนวดแผนไทย ออกไปดำเนินงานเดือนละ 1 ครั้ง ทุกวันอังคารที่ 3 ของเดือน
หมายเหตุ : การนำเสนอเรื่องเล่าโครงการนี้ ได้มีการนำเสนอและติดตามผลงาน ณ สถานที่จริงให้กับทีมผู้เยี่ยมสำรวจจากสถาบันพัฒนาและรับรองคุณภาพโรงพยาบาล(พรพ.) เพื่อประเมินมาตรฐานโรงพยาบาลสร้างเสริมสุขภาพ เมื่อ 31 ตุลาคม 2551
