ระบบการศึกษาสมัยใหม่มีนโยบายที่ให้นักเรียนเป็นศูนย์กลางของการเรียนรู้ให้เด็กมีความคิดริเริ่ม สร้างสรรค์ กล้าแสดงออก แต่ในทางปฏิบัติมีสิ่งที่ต้องปรับปรุงอีกมากโดยเฉพาะวิธีคิด วิธีจัดการปัญหาของครูและผู้ปกครอง โรงเรียนรุ่งอรุณ โรงเรียนเพลินพัฒนา โรงเรียนปัญโญทัย เป็นสามโรงเรียนที่ให้นักเรียนเป็นศูนย์กลางในการเรียนรู้ในระบบการศึกษาใหม่ที่มีครูและผู้ปกครองมีบทบาทสำคัญในกระบวนการ

โรงเรียนรุ่งอรุณ

 บริหารการศึกษาตามธรรมชาติของเรียนจึงเปิดกว้าง รับรู้และนำเทคนิควิธีการสอนดีๆ มาใช้กับเด็ก ครูต้องมีความเข้าใจธรรมชาติของเด็ก แต่ครูต้องเริ่มจากการเข้าใจธรรมชาติของตัวเองก่อน โดยนำหลักพระพุทธศาสนาเข้ามาช่วยจึงออกมาเป็นแนวทางโรงเรียน"วิถีพุทธ" เป็นโรงเรียนทางเลือกแห่งแรกๆ ที่หาแนวทางการเรียนการสอนที่เหมาะสมและสอดคล้องกับเด็กและสังคมไทยเป็นการเรียนการสอนที่อยู่ในวิถีชีวิตและสภาพแวดล้อม

เน้นกระบวนการเรียนรู้แบบองค์รวม คือ

1.เรียนรู้อย่างลึกซึ้ง 2.ลงมือปฏิบัติ 3.สื่อสารให้เป็น

 

โรงเรียนเพลินพัฒนา

เป็นโรงเรียนที่พยายามทำให้เกิดการเรียนรู้ขึ้นในทุกๆ ส่วนของโรงเรียนและต่อเนื่องจนเกิดเป็นวัฒนธรรมของโรงเรียน ดังประเด็นที่ว่า "พ่อแม่ยุคนี้ควรคำนึงถึง คือ คุณสมบัติอะไรบ้างที่ลูกของเราต้องมีเพื่อให้เขาสามารถพึ่งตนเองได้ อยู่ร่วมกันกับผู้อื่นได้ รวมทั้งสร้างสรรค์สิ่งที่ที่ดีงามให้กับโลกได้" แนวคิดดังกล่าวนำไปสู่การกำหนดแนวทางการจัดการเรียนรู้ให้กัเด็กๆ ในวัยเตรียมอนุบาลถึงมัธยมศึกษาตอนปลายด้วยยุทธศาสตร์ "ก้าวพอดี" เป็นทางสายกลางในการพัฒนาเยาวชนอย่างเหมาะพอดี เพื่อให้เด็กๆ พัฒนาตนอย่างเพลิดเพลินและเติบโตอย่างมีความสุขถึงพร้อมด้วยทักษะสำคัญ 3 ประการ คือ

1.ทักษะชีวิต (Life Skill)มีคุณลักษณะนิสัยที่ดีงาม สามารถจัดการและดูและชีวิตของตนเองได้ดี และอยู่ร่วมในสังคมที่หลากหลาย แตกต่างทางความคิดได้อย่างดี พร้อมที่จะเผชิญกับความก้าวหน้าและเปลี่ยนแปลงของโลกในอนาคตอย่างมีความสุข

2.ทักษะการเรียนรู้(Learning Skill)มีพื้นฐานความรู้และความสามารถในการเรียนรู้ได้ดี มัศักยภาพในการประยุกต์ใช้และต่อยอดความรู้ได้ตามความสนใจของแต่ละบุคคล

3.ทักษะการทำงาน(Working Skill)มีความสามารถในการจัดการงานของตนได้ดี และมีทักษะที่จำเป็นต่อโอกาสในการประสบความสำเร็จในชีวิต

หลักสูตรการเรียนการสอนมีลักษณะบูรณาการเนื้อหาสาระและทักษะทางวิชาการอย่างเชื่อมโยง ลึกซึ้ง และครอบคลุม ให้นักเรียนสามารถนำความรู้และทักษะจากศาสตร์สาขาต่างๆ มาประยุดต์ใช้ร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

 

โรงเรียนปัญโญทัย

เป็นโรงเรียนในเครือข่ายโรงเรียนวอลดอร์ฟนับพัจาก 50 ประเทศทั่วโลก มุ่งหมายให้เด็กไดรับการศึกษาอย่างทั่วด้านและสมดุล มุ่งพัฒนาทั้งกาย ใจ และปัญญา เพื่อให้เด็กเติบโตอย่างมีวิจารณญาณที่เหมาะสม มีความกล้าหาญ และรับผิดชอบ มีทักษะความรู้พร้อมที่จะเผชิญกับความท้าทายจากชีวิตและโลกอนาคต มั่นใจที่จะสรรค์สร้างอนาคตด้วยมือของตนเอง

สิ่งที่โรงเรียนปัญโญทัยไม่เหมือนโรงเรียนอื่นๆ คือ

1.นักเรียนปัญโญทัยไม่ดูทีวี โดยเฉพาะเด็กเล็กเพราะเชื่อว่าสิงที่เหมาะสมกว่า คือ การเล่น ฟังนิทาน และทำงานหัตถกรรม จะช่วยส่งเสริมพัฒนาการด้านร่างกาย สมาธิ รวมถึงการเรียนรู้สิ่งดีๆ ที่ถูกสอดแทรกไนเนื้อหา

2.เด็กเล็กจนถึงระดับมัธยมศึกษาตอนต้นไม่ให้เล่นคอมพิวเตอร์แต่จะให้เล่นได้ช่วงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย เพราะเชื่อว่าอินเตอร์เน็ตไม่ใช่แหล่งข้อมูลสำคัญที่สุดและไม่สนับสนุนการหาข้อมูลและนำเสนอแบบ copy and pate

3.เด็กปัญโญทัยระดับมัธยมศึกษาตอนปลายไม่มีสายวิทย์-คณิต เพราะเชื่อว่าไม่ควรเลือกที่จะเรียนรู้เพียงด้านใดด้านเดียวและเชื่อมั่นว่าการปูพื้นที่มั่นคง รู้ชัดถึงสิ่งที่ตนสนใจรวมถึงรู้วิธีการที่จะเข้าสู่ความรู้ด้วยตนเอง

4.โรงเรียนปัญโญทัยไม่มีเครื่องแบบนักเรียน เชื่อว่าปัญหาบริโภคนิยมไม่ใช่แก้เป็นจุดๆ แต่อยู่ที่ความเข้าใจและการทำงานร่วมกันของโรงเรียนกับผู้ปกครอง

 

ดังนั้น โรงเรียนจึงมีความแตกต่างจากโรงเรียนระบบเดิม คือ

โรงเรียนระบบเดิม

1.รับข้อกำหนดจากกระทรวงศึกษาธิการทั้งหลักสูตร เนื้อหา และตำราเรียน

2.เน้นการเรียน เขียน อ่าน วิชาการ

3.เป็นการเรียนรู้จากการสอนของครูหน้าห้องเป็นส่วนใหญ่

4.เรียนเนื้อหามาก เน้นท่องจำ เรียนแยกวิชาออกจากกัน

5.จำนวนนักเรียนต่อครูประจำชั้นมากกว่า 30-50 ต่อ 1

โรงเรียนทางเลือก

1.รับหลักสูตรจากกระทรวงแต่มีอิสระเริ่มสร้างสรรค์ในการจัดทำเนื้อหา วิธีการสอน และตำราเรียน

2.เรียนทั้งวิชาการ ทักษะการใช้ชีวิต และการทำงานเป็นทีม

3.เริ่มจากความเข้าใจ ใฝ่รู้ และเรียนผ่านการลงมือทำจริงด้วยกิจกรรมกลุ่มการศึกษา ภาคสนาม ค้นคว้า วิจัย

4.ปรับลดเนื้อหาให้สมวัย เน้นกาเข้าใจจริง และรู้จักสังเคราะห์เชื่อมโยงความรู้

5.จำนวนนักเรียนต่อครูประจำชั้นประมาณ 25 ต่อ 2

จากข้อความดังกล่าวจะเห็นว่าโรงเรียนทางเลือกมีการเรียนการสอนที่สอดคล้องกับเป้าการศึกษามากกว่าโรงเรียนระบบเดิม คือ เป้าหมายการศึกษาที่เน้นพัฒนาคนไทยให้มีสักยภาพสูง เน้นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้ คุณธรรม วัฒนธรรมในการดำรงชีวิต อยู่ร่วมกันกับผู้อื่นอย่างมีความสุข และโรงเรียนทางเลือกผู้ปกครองมีส่วนร่วมในกระบวนการเรียนรู้ของเด็กในฐานะครูคนแรก และที่ปรึกษาของครูในการดูแลพัฒนาการของเด็ก