โรคซึมเศร้าไม่ใช่..บ้ารักษาหายค่ะ

ในกระทู้ที่แล้ว(ต่อค่ะ) ทราบกันแล้วว่าโรคซึมเศร้า คืออะไร สามารถคัดกรองได้คำถาม

การค้นหา ประเมิณและเฝ้าระวัง ดังนี้ค่ะ

- แบบคัดกรองโรคซึมเศร้าด้วย   2   คำถาม(2Q) หรือ 15 คำถาม(15Q)

- แบบประเมินโรคซึมเศร้าด้วย   9  คำถาม(9Q)

- แบบประเมินการฆ่าตัวตาย     8  คำถาม(8Q)หรือประเมินความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย 10 คำถาม(10Q)

   คำถาม 2Q  การแปลผลก็คือ ถ้าไม่มีทั้ง2คำถาม = ปกติ

   ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งหรือ2ข้อ= ผู้มีความเสี่ยง(ยังไม่เป็นค่ะ)หรือมีแนวโน้มจะเป็นโรคซึมเศร้า ให้ประเมิน 9Q ต่อค่ะ

   9Q คะแนนรวม น้อยกว่า 7= ไม่มีอาการของโรคซึมเศร้า

                           7 - 12 = มีอาการระดับน้อย

                          13 - 18 = มีอาการระดับปายกลาง

                          มากกว่า 19 = มีอาการระดับรุนแรง

ถ้าคะแนนรวม มากกว่าเท่ากับ 7 ให้ประเมิน 8Q ต่อด้วยนะคะ(ยังไม่จบ)

คราวนี้เราก็จะรู้ว่าควรนำผู้ป่วยไปพบจิตแพทย์เมื่อไร ไปดูกันค่ะ ....

   8Q  คะแนนรวม 0 = ไม่มีแนวโน้มฆ่าตัวตายในปัจจุบัน(อนาคตไม่แน่น๊า)

                      1 - 8 = มีแนวโน้มฆ่าตัวตายในปัจจุบัน ระดับน้อย

                      9 - 16 = มีแนวโน้มการฆ่าตัวตายในปัจจุบัน ระดับปานกลาง

            มากกว่าเท่ากับ 17 = มีแนวโน้มในการฆ่าตัวตายในปัจจุบัน ระดับรุนแรง

***ถ้าคะแนน มากกว่าเท่ากับ 17 ให้ส่งต่อโรงพยาบาลที่มีจิตแพทย์โดยด่วนนน...***

      อ้าววว...แล้วถ้ารู้แล้วว่าคะแนนเท่าไรจะทำอย่างไรต่อ ..เราตอบให้ค่ะ

     9Q   7 - 12 คะแนน (ระดับน้อย)  -แจ้งผล

                                                -สุขภาพจิตศึกษา

                                                -ประเมินปัญหาเพื่อให้การปรึกษา

                                                -ติดตามอาการ

           13-18  คะแนน(ระดับรุนแรง) -แจ้งผล

                                                -สุขภาพจิตศึกษา

                                                -ประเมินปัญหาเพื่อให้การปรึกษา

                                                -ให้ยาต้านซึมเศร้า และ/หรือ Psychotherapy

       มากกว่า 19 คะแนน(ระดับรุนแรง) -แจ้งผล

                                                  -สุขภาพจิตศึกษา

                                                  -ประเมินปัญหาเพื่อให้การปรึกษา

                                                  -ให้ยาต้านซึมเศร้า และ/หรือ Psychotherapy

                                                  -ส่งต่อรพ.จิตเวช

      8Qแนวโน้มการฆ่าตัวตาย   

                         1-8 คะเเนน (ระดับน้อย)-ช่วยแก้ไขปัญหาทุกข์ใจเร่งด่วน

                                                        -เฝ้าระวังต่อเนื่อง

                         9-16 คะแนน(ระดับปานกลาง)-ช่วยแก้ไขปัญหาทุกข์ใจ

                                                               -ให้มีญาติดูแลใกล้ชิด

                                                               -เฝ้าระวังต่อเนื่อง

           มากกว่าเท่ากับ 19 คะแนน(ระดับรุนแรง)-ช่วยแก้ไขปัญหาทุกข์ใจเร่งด่วน

                                                             -ให้มีญาติดูแลใกล้ชิด 24 ชม.

หรือเฝ้าระวังในรพ.หรือส่งต่อรพ.จิเวช

แล้วคนกลุ่มไหนบ้างที่ต้องเฝ้าระวัง....ตอบค่ะ ได้แก่

   1. ผู้ที่มาด้วยอาการโรคซึมเศร้าชัดเจน

   2. ผู้ป่วยที่มีอาการทางกายเรื้อรังหลายอาการที่หาสาเหตุไม่ได้

   3. ผู้ป่วยเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ข้อเสื่อม ไตวาย มะเร็ง โรคหัวใจแลชะโรคหลอดเลือดสมองตีบตัน

  4. ผู้ป่วยศุงอายุ

  5. หญิงตั้งครรภ์หรือหลังคลอด

  6. ผู้ที่มีปัญหายาเสพติด

  7. ผู้ที่ประสบกับการสูญเสียที่รุนแรงมาไม่นาน

  สุดท้ายขอทิ้งท้ายด้วย.....

****แนวทางการรักษาโรคซึมเศร้าด้วยยาต้านอารมณ์เศร้า(Antidepressant)****

สำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป

 1.การบริหารยาต้านซึมเศร้า(Antidepressant)ชนิดและปริมาณ ดังนี้

-กลุ่มยา Tricyclics (TCA) ชื่อยา Nortriptyline,Amitriptyline ขนาดขนาด 25-150 mg

เริ่มต้น 25 mg ก่อนนอน (สำหรับผู้สูงอายุเริ่มที่ 10 mg) เพิ่มยา 25 mg ทุก 2 สัปดาห์ และประเมิณผลข้างเคียงของยาทุกครั้งที่เพิ่มยา(ถ้ามีหน้ามืด เป็นลม ความดันต่ำ ปัสสาวะลำบาก)ให้หยุดยาและเปลี่ยนเป็นยา Fluoxetine และให้ประเมินโรคซึมเศร้าด้วย 9Q ทุก 1 เดือน

   **ถ้าคะแนนลดลง มากกว่า 50% จากเดิมหรือคะแนนรวมน้อยกว่า 7 แสดงว่าตอบสนองดีต่อยา ก็ให้ยาขนาดเดิม แล้วนัดประเมินกรรักษาด้วย 9Q ทุก 1 เดือน

  **ถ้าคะแนนลดลง น้อยกว่า 50% จากเดิม ให้เพิ่มยาอีก 25 mg แล้วประเมิน 9Q อีก1เดือน

  **หลังให้ยาเต็ม dose (150 mg)แล้ว 2 เดือน ถ้าคะเเนไม่เปลี่ยนแปลงหรือคะแนนรวมยัง มากกว่าเท่ากับ 7 แสดงว่าไม่ตอบสนองต่อยา ให้เปลี่ยนเป็นยา Fluoxetine แล้วดำเนินการให้ยาตามวิธีการให้ยา Fluoxetine

- กลุ่มยา Serotonin reuptake inhibitor (SSRI)ชื่อยา Fluoxetine ขนาด 20.60 mg

เริ่มต้นที่ 20 mgตอนเช้าหลังอาหาร นัดติดตามประเมินผลครั้งแรก 2 สปดาห์ ด้วย9Q

  **ถ้าคะแนนลดลง มากกว่า 50% จากเดิมหรือคะแนนรวมน้อยกว่า 7 แสดงว่าตอบสนองดีต่อยา ก็ให้ยาขนาดเดิม แล้วนัดประเมินกรรักษาด้วย 9Q ทุก 1 เดือน

  **ถ้าคะแนนลดลง น้อยกว่า 50% จากเดิม ให้เพิ่มยาอีก 25 mg แล้วประเมิน 9Q อีก1เดือน

  **ถ้าคะแนนไม่เปลี่ยนแปลงหลังให้ยาเต็ม Dose แล้ว 2เดือน แสดงว่า ไม่ตอบสนองต่อยา ให้ส่งต่อรพ.จิตเวช

  2. การยุติการรักษาด้วยยา หลังการให้ยาต้านเศร้า(Antidepressant)ถ้าคะแนนจากการประเมินโรคซึมเศ้ราด้วย 9Q น้อยกว่า 7 นาน 6 เดือนติดต่อกัน ถือว่ามี Full Remission ให้ค่อยๆลดขนาดยาลง 25% ทุก 2สัปดาห์  ขณะลดยาควรประเมิน 9Q ทุกครั้ง แต่ถ้า คะแนนมากกว่าเท่ากับ 7 แสดงว่า กลับเป็นซ้ำ ให้เพิ่มยาในขนาดก่อนที่จะลด แล้วนัดประเมินอาการทุกเดือน (โดยทั่วไป สำหรับผู้ป่วยที่Full Remission ระยะลดยาจนถึงหยุดได้นั้น ประมาณ 1-2เดือน)

3. การติดตามการกลับเป็นซ้ำ เนื่องจากการกลับเป็นซ้ำศุงในช่วง 2 ปีแรก ดังนั้น หลังจากรักษาผู้ป่วยจนสามารถหยุดยาได้แล้ว ให้ส่งต่อไปยัง PCU ใกล้บ้ายเพื่อติดตามประเมิน9Qทุกเดือน ต่อเนื่อง 1ปี ถ้าคะแนนน้อยกว่า 7 ทุกครั้ง สามารถหยุดการประเมินได้ แต่ถ้า มากกว่าเท่ากับ 7 ให้ดำเนินการตามความรุนแรงของโรคหรือคะแนนที่ได้...

เป็นอย่างไรกันบ้างคะ อาจจะยาวไปนิด แต่ก็หวังว่าจสามารถเพิ่มความรู้และทักษะการดูแลผู้ป่วยโรคซึมเศร้าได้นะคะ ปล.อีกนิดค่ะ ยา Lora และ Diazepam ไม่ได้ช่วยผู้ป่วยโรคซึมเศร้าได้เลยค่ะ