ผมยังสนุกอยู้กับการอ่านเอกสาร ๔๐ ปีงานวิจัยโครงการหลวง และเมื่ออ่านไปถึงบทอภิปรายกลุ่ม จึงจับความได้ว่า โครงการหลวงไม่ใช่เป็นเพียงโครงการพัฒนาการเกษตรที่สูง แต่เป็นโครงการพัฒนาชุมชนอย่างบูรณาการทุกด้าน อ่านได้ที่นี่ ผมตื่นเต้นมากเมื่ออ่านพบว่า ในปี ๒๕๓๖ มีการอบรมการทำบัญชีรายรับรายจ่ายครัวเรือน และอ่านพบตัวเลขพื้นที่ปลูกฝิ่นในพื้นที่สูงภาคเหนือ ๑๑๕,๐๐๐ ไร่ในปี ๒๕๑๐ ลดลงเหลือ ๕๘,๐๐๐ ไร่ในปี ๒๕๒๗ และ ๗๔๔ ไร่ในปี ๒๕๔๗ แล้วจึงโอนภารกิจแก้ไขปัญหาการปลูกฝิ่นให้หน่วยงานประจำ ผลคือการปลูกฝิ่นกลับเพิ่มขึ้นอีก เป็น ๑,๘๐๐ ไร่ในปี ๒๕๕๐ ทำให้หน่วยราชการต้องขอความช่วยเหลือจากโครงการหลวง วิจารณ์ พานิช๙ เม.ย. ๕๓
