ปัญหาที่ ๙
พระเจ้ามิลินท์ตรัสถามว่า ดูก่อนพระนาคเสน คำที่เธอว่าผู้ที่จักไม่กลับมาเกิดอีก เป็นเพราะกุศลธรรมเหล่าอื่นด้วยนั้น คือกุศลธรรมเหล่าไหน
พระนาคเสนทูลตอบว่า ขอถวายพระพร คือกุศลธรรมเหล่านี้ ศีล (ความสำรวมกายวาจา) ศรัทธา (ความเชื่อ) วิริยะ (ความเพียร) สติ (ความระลึกได้) สมาธิ (ความตั้งใจมั่น) ปัญญา (ความรอบรู้)
ม. ก็ศีลมีลักษณะอย่างไรเล่าเธอ
น. ศีลเป็นที่เพาะปลูกคุณงามความดีอื่นๆ ให้งอกงามดังผู้ที่รักษาศีลผู้เป็นนิตย์ ย่อมปรากฏว่าเป็นผู้เต็มไปด้วยคุณธรรมเหล่าอื่น มีเมตตากรุณาเป็นต้นด้วย ขอถวายพระพร ศีล มีลักษณะอย่างนี้
ม. เธอจงเปรียบให้ฟัง
น. ขอถวายพระพร คนทำการเพาะปลูกไม้ดอกไม้ผลจำต้องอาศัยแผ่นดินเป็นที่เพาะเป็นที่ปลูกพืชพันธุ์นั้นจึงจะงอกงามขึ้นได้ หรือเช่นการปลูกบ้านสร้างเรือน ก็จำต้องอาศัยแผ่นดินเป็นที่ขุดรากฝังเข็มเช่นเดียวกัน นี้แลฉันใด แม้ผู้ที่จะอบรมคุณงามความดีอย่างอื่น ก็จำต้องรักษาศีลให้เป็นพื้นเสียก่อน คุณธรรมนั้นๆ จึงจะอยู่ประจำและงอกงาม
ขึ้นได้ ความข้อนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ได้ตรัสไว้ใจความว่า ผู้รักษาศีลย่อมทำให้สมาธิและปัญญางอกงามขึ้น เหตุว่าศีลนี้เป็นที่ตั้งอาศัยแห่งคุณธรรมทั้งหลาย ประหนึ่งว่าแผ่นดินเป็นที่อยู่อาศัยแห่งมูลสัตว์
ม. เธอว่านี้ชอบแล้ว
จบศีลปติฏฐานลักขณปัญหา
