เรียนรู้พิธีทำขวัญนาค
ตอนที่ 7 บทร้องเพลงรับ-ส่ง
ไหว้ครูพิธีทำขวัญนาค
โดย นายชำเลือง มณีวงษ์
ผู้มีผลงานดีเด่น รางวัลราชมงคลสรรเสริญ ด้านเพลงพื้นบ้าน ปี 2547
บทร้องรับ-ส่งในเพลงไหว้ครูของพิธีทำขวัญนาค เป็นการร้องในตอนเริ่มต้นของพิธีทำขวัญนาค หมอทำขวัญนาคบางท่านอาจจะเริ่มต้นด้วยบทร้องไหว้ครูก่อนเลยก็มี แล้วตามด้วยบทอันเชิญเทพยดา แต่สำหรับผมนั้น พ่อคุณถ่ายทอดมาให้โดยให้ร้องบทไหว้ครูหลังจากเชิญเทวา และดนตรีบรรเลงเพลงสาธุการจบลงไปแล้ว
ท่วงทำนองที่ใช้ร้องในตอนไหว้ครู สำหรับผมใช้ทำนอง “ช้างประสานงา” ทำนองนี้ไพเราะมาก แต่กว่าที่จะได้นำมาร้องก็นาน ๆ ครั้ง เพราะดนตรีรับไม่ได้ เขาไม่ถนัดทางเพลงประเภทนี้ ส่วนอีกทำนองที่หมอทำขวัญนำเอามาใช้ในการร้องไหว้ครูคือ “ทำนองเขมรปากท่อ” ก็มีความไพเราะน่าฟังไม่แพ้กัน แต่ทำนองนี้ดนตรีส่วนมากมักจะเล่นได้ หรือจะนำเอาท่วงทำนองอื่น ๆ มาใช้ในการร้องไหว้ครูก็ได้ เพียงแต่เลือกทำนองเพลงที่ฟังแล้วสงบ มีสมาธิ เกิดปัญญา
ในส่วนของบทร้องหรือเนื้อเพลง ครูเพลงรุ่นเก่า ๆ ท่านไม่ได้เรียนรู้เรื่องของฉันทลักษณ์ คำกลอนที่ท่านเขียนมีความไพเราะ เนื้อหาฟังแล้วกินใจ แต่สัมผัสนอกในอาจจะไม่ลงตัวตามบทบังคับ ในตอนที่ 7 นี้ ผมขอนำเสนอบทร้องไหว้ครูซึ่งหมอทำขวัญรุ่นใหม่ ๆ อาจนำเอาท่วงทำนองใดมาใส่ก็ได้ตามความถนัด
เพลงเชิญเทพยดา ทำนองขับเสภา (เสภา)
ศิโรราบกราบก้มบังคมไหว้ แด่ท้าวไทเทวะ บนสวรรค์
ขอเชิญท่านเสด็จตรงลงมาพลัน เป็นมิ่งขวัญในระหว่างกลางพิธี
ทั้งพระภูมิเจ้าที่บ้านนี้เล่า ข้าพเจ้าขอเชิญมา หน้าบายศรี
อีกทั้งผีปู่ย่า ตายายที่วายชีวี อีกทั้งผีเรือนผีเหย้า เจ้าจงมา
ได้มารู้มาเห็นเป็นพยานในงานด้วย จงมาช่วยปกปักและรักษา
วันพรุ่งนี้พ่อนาคนั้นจะบรรพชา แด่องค์พระสัมมาสัมพุทโธโพธิญาณ
มีบายศรี 5 ชั้นท่านเตรียมไว้ พร้อมผ้าไตรสังฆาฏิ บริขาร
คณะดนตรีบรรเลงเพลงสาธุการ ย่ำฆ้องลั่น ขานโห่ด้วย อำนวยชัย...
เพลงไหว้ครู
ยกพานกำนล ขึ้นเหนือเศียร
จำนงเนียรน้อมหัตถ์ ศาสดา
อันเป็นมิ่งโมลี สี่ทวีป
เป็นประทีปส่องทั่ว ทุกทิศา
ก็ล่วงลับดับไป นัยนา
สู่มหาวิมาน สำราญรมย์
ไหว้พระพุทธสุดประเสริฐ เทิดธาตรี
ไหว้พระธรรมคัมภีร์ ที่มีมา
ไหว้พระสงฆ์ทรงศีล บริสุทธิ์
เป็นมงกุฎครอบไว้ เหนือเกศา
ไหว้อาจารย์ที่ท่าน สอนลูกมา
ไหว้องค์ ไหว้องค์อิศรา มงคลเมือง
เพลงขอสมัครสมา บูชาครู
เมื่อลูกวางพานกำนล พ้นจากมือ
กราบไหว้ครูที่ลูกนับถือ เคยฝึกปรือร่ำเรียนมา
ขอเชิญคุณครูเข้ามาคุ้มครอง ปกป้องศิษย์
จะนึกจะคิดในสิ่งใด ๆ คิดได้สมปรารถนา
ให้นึกคิดในคำกลอน ครูสอนสั่ง
ได้สมดังจิตตั้ง ลูกหวังไว้นานมา
ไหว้พระพุทธไหว้พระธรรม คำพระสงฆ์
ลูกเลื่อมใสเอาใจส่ง ยิ่งยงด้วยศรัทธา
ตราบเท่าชีวิตลูกศิษย์ไม่ลืม บุญคุณของครู
ผู้เคยสั่งสอนจนลูกรู้ บุญคุณของครูบา
ติดตาม เรียนรู้พิธีทำขวัญนาค ตอนที่ 8 บทร้องเพลงลาประกอบพิธีทำขวัญนาค
