ในเรื่องที่ดินที่ทำกินมักจะมีปัญหาข้อพิพาทระหว่างที่ดินรัฐกับราษฎรมาโดยตลอดนั้น นับว่าเป็นปัญหาที่สะสมมายาวนานและยังไม่มีกระบวนการใดๆ ที่ทุกรัฐบาล ทุกยุคสมัยจะแก้ได้ลุล่วง แม้จะพยายามหาทางแก้ไขมาโดยตลอด แต่ก็ยังไม่เกิดรูปธรรมการแก้ไขปัญหาแต่อย่างใด ซึ่งปัจจุบันปัญหาที่ดินที่ทำกินของประชาชนนับได้ว่าเป็นปัญหาเร่งด่วนที่ต้องได้รับการแก้ไขอย่างจริงจังและเป็นงานที่หนักเอาการ เพราะปัญหานี้เป็นสาเหตุของปัญหาความขัดแย้งกัน ทั้งระหว่างประชาชนด้วยกันเองและประชาชนกับหน่วยงานภาครัฐ ปัญหานี้หากว่าประชาชนผู้ถือครองในที่ดินสามารถที่จะมีเอกสารสิทธิ์ หรือหลักฐานแสดงสิทธิ์ในการถือครองของแต่ละคนที่ถูกต้องแล้วปัญหาขัดแย้งหรือกรณีพิพาทต่างๆก็จะหมดไป อีกทั้งผู้ถือครองที่ดินยังสามารถที่จะประกอบอาชีพได้ด้วยความสบายใจ กล้าที่จะพัฒนาและลงทุนในการประกอบอาชีพที่มั่นคงได้ เพราะไม่ต้องกลัวการบุกรุก หรือการไล่ที่จากหน่วยงานต่างๆ ทั้งนี้การแก้ไขปัญหาจะต้องอาศัยความจริงบนฐานของการร่วมมือระหว่าง ขบวนองค์กรชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องและภาคีพัฒนาต่างๆ ตลอดจนประชาชนที่ถือครองที่ดิน
นายพงษ์พิทักษ์ พ่อศรีชา กำนันตำบลวังยางและสมาชิกสภาองค์กรชุมชนตำบลวังยาง ซึ่งรับหน้าที่เป็นผู้ประสานงานคณะทำงานเพื่อการแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินตำบลวังยางอีกบทบาทหนึ่ง บอกกับผมว่าปัญหาเรื่องที่ดินทำกินเป็นปัญหาความเดือดร้อนที่คนในชุมชนตำบลวังยางให้ความสนใจมากที่สุด เป็นปัญหาสะสมเรื้อรังมานาน ที่ผ่านมาคนภายนอกเป็นผู้เสนอแนวทางการแก้ปัญหาให้ เมื่อคนในชุมชนเข้าร่วมแก้ปัญหาด้วยกลับเจอปัญหาใหม่ที่หนักกว่าเดิม ปัจจัยสำคัญที่ทำให้คนตำบลวังยางเข้าร่วมพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยต่อสู้กับอำนาจรัฐในอดีตที่ผ่านมาหลังวันเสียงปืนแตกที่บ้านนาบัวไม่นานก็ด้วยปัญหาที่ดินที่ทำกิน ซึ่งบ้านนาบัวและวังยางอยู่พื้นที่ติดใกล้ๆกัน พวกเราตัดสินใจเข้าร่วมจับอาวุธก็ด้วยมีความหวังว่าพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยจะช่วยแก้ปัญหาที่ดินที่ทำกินให้ภายหลังปลดปล่อยอำนาจรัฐแล้ว และต่อมารัฐมีนโยบาย 66/2523 ว่ารัฐจะสร้างประชาธิปไตยอย่างแท้จริง จะแก้ไขปัญหาความยากจนให้คนทุกข์คนยาก จะแก้ปัญหาที่ดินที่ทำกินให้พวกเราให้มีความมั่นคง จนถึงวันนี้ผ่านมาเกือบ 30 ปีแล้วที่เราเข้าร่วมเป็นผู้ร่วมพัฒนาชาติไทยแต่ปัญหาก็ยังคงเป็นอยู่เหมือนเดิม
นายวุฒิพงศ์ มีบุญ นายก อบต.วังยาง- หนองโพธิ์ ซึ่งทำหน้าที่ประธานคณะทำงานเพื่อการแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินตำบลวังยาง บอกกับพวกเราว่าในการแก้ไขปัญหาต่างๆของพี่น้องนั้นลำพัง อบต.ฝ่ายเดียวหรือขบวนองค์กรชุมชนฝ่ายเดียว ก็คงจะทำอะไรได้ไม่มากนักการแก้ไขปัญหาจะต้องอาศัยความร่วมมือทุกฝ่ายเป็น ความร่วมมือในการพัฒนาร่วมกันทั้งระหว่างขบวนองค์กรชุมชน(สภาองค์กรชุมชนตำบล)ท้องถิ่น(อบต.)ท้องที่(กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน)และความร่วมมือกับภาคีการพัฒนาภาครัฐ ภาคีวิชาการ รวมทั้งหน่วยงานสนับสนุน
แนวคิดสำคัญในการจัดการแก้ไขปัญหาที่ดินโดยชุมชนเป็นแกนหลัก
ในการจัดการแก้ไขปัญหาที่ดินโดยชุมชนเป็นแกนหลักกรณีของตำบลวังยาง อ.วังยาง จ.นครพนม มีแนวคิดที่สำคัญ คือ
- ชุมชนสามารถจัดการตนเองได้ หากได้รับโอกาสและการหนุนเสริมจากภายนอกที่เหมาะสม
- พลังองค์กรชุมชนคือพลังแห่งการเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การพัฒนาที่ยังยืนอย่างแท้จริง
- ความเป็นชุมชนท้องถิ่นประกอบไปด้วยหลายภาคส่วนที่มีส่วนได้ส่วนเสียในชุมชน
- การจัดการตนเองของชุมชนท้องถิ่นต้องนำไปสู่การสร้างความเข้มแข็งและพึ่งตนเองได้อย่างยั่งยืน
- สภาองค์กรชุมชนตำบลเป็นเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้และประสานการขับเคลื่อนเอื้ออำนวยการจัดการตนเองของชุมชน
กระบวนการทำงานของขบวนองค์กรชุมชนเพื่อแก้ไขปัญหาที่ดินที่ทำกิน
ในการจัดการแก้ไขปัญหาที่ดินโดยชุมชนเป็นแกนหลักกรณีของตำบลวังยาง อ.วังยาง จ.นครพนม มีกระบวนการที่สำคัญ10 ขั้นตอนปฏิบัติการ คือ
1.ประชุมเตรียมความพร้อม การปฏิบัติการให้กับ ผู้นำชุมชน ผู้นำท้องถิ่น กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน
2.ประชุมสร้างความเข้าใจกลุ่มเป้าหมายผู้เดือดร้อนในพื้นที่/ คัดเลือกตัวแทนเป็นคณะทำงาน
3.คณะทำงานในพื้นที่สำรวจข้อมูลผู้เดือดร้อนรายครอบครัว
4.สำรวจพื้นที่ภาคสนาม/ จัดทำแปลงที่ดินผู้เดือดร้อนด้วยระบบ GPS/GIS
5. การจัดตั้งกองทุนที่ดินโดยคณะทำงานในพื้นที่
6.เวทีบูรณาการโดยสภาองค์กรชุมชนตำบลและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรับรองข้อมูลผู้เดือดร้อนรายครอบครัว
7.ขบวนที่ดินตำบล (ผู้เดือดร้อนรายครอบครัว) จัดทำแผนพัฒนาคุณภาพชีวิตของตนเองและชุมชนเสนอต่อสภาองค์กรชุมชนตำบล
8.สภาองค์กรชุมชนตำบลมอบเอกสารสิทธิ นสช. ให้กับผู้เดือดร้อน
9.มีกระบวนการพัฒนาตามแผนพัฒนาคุณภาพชีวิตในตำบล
10.กระบวนการดำเนินการด้านสิทธิการถือครองที่ดินตามกฎหมายที่ดิน (หากชุมชนยังต้องการโฉนดที่ดินตามกฎหมายที่ดิน)
ในวันที่ 26 มีนาคม 2553 จะมีเวทีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันของคนตำบลวังยางในวงใหญ่ขึ้น โดยในวันนั้นท่านอ.ไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม อดีตรองนายกรัฐมนตรีและ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ จะลงพื้นที่ในการพบปะเยี่ยมเยียนกับพี่น้องภาคประชาชนตำบลวังยาง ติดตามบทบาทสภาองค์กรชุมชนตำบลและการเรียนรู้กระบวนการแก้ไขปัญหาที่ดินที่ทำกินที่สภาองค์กรชุมชนตำบลวังยางเป็นเจ้าภาพหลักในการประสานงานกับผู้ที่เกี่ยวข้องทั้งหลาย โดยที่มีชาวบ้านตำบลวังยางเป็นเจ้าของงานเพื่อสร้างการเรียนรู้ร่วมกันของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง
ขอบคุณภาพงามๆ เรณูนคร นะคะ ท่านเทพฯ ชอบมากมาย ;)
ที่พักนี้ใช่เลยค่ะ เคยอ่านในนิตยสารประทับจิต ... ฝันดีเช่นกันค่ะ
สวัสดียามรุ่งอรุณริมฝั่งโขงครับคุณปู
ภาพจากห้องพักโรงแรมนครพนม ริเวอร์วิวเช้านี้ครับคุณปู
ภาพจากเมื่อวานนั้นที่ร้านอาหารวิวโขง มาทัวร์อิสานช่วงปีใหม่ไทยคุณปูน่าจะได้มาไหว้พระเกจิอาจารย์..ได้ฝึกสมาธิให้กำลังกับใจตัวเองบ้างก็ดีนะครับ
ยินดีครับหมูแดงอวกาศ
ช่วงนี้ผมมีภารกิจต่อเนื่องที่วังยาง นครพนมครับ
กับการศึกษากระบวนการเรียนรู้แนวราบของชุมชนที่นี่
อรุณสวัสดิ์วันศุกร์สุขสันต์ค่ะท่านเทพฯ
เพราะได้เห็นภาพอันงามงด หาดทรายทอง เรืองรองสีสันตระการตา แสงอรุณแรกพบประสบ ...
เมื่อคืนฝันดี๊ ดีเลยค่ะ ต้องรอเสียงลงมติที่บ้านก่อนค่ะ มีความสุขรักษาเนื้อรักษาตัวนะคะ อยู่ป่าคอนกรีต ... ขอบพระคุณภาพงามๆ จรรโลงใจค่ะ
สวัสดีครับคุณปู