ในหนังสือกลอนไดอารี่ซึมซาบเล่มนี้ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสะท้อนภาพของสังคม วัฒนธรรมและประเพณีของไทย ในเดือนที่สิบสองของปีนั้นไว้อย่างครบถ้วน อาทิ การเสด็จทอดกฐิน พระราชพิธีแต่งตั้งเจ้ากรม พระราชพิธีฉัตรมงคล พระราชพิธีสมโภชขึ้นพระอู่ พระราชพิธีลงชุดลอยโคม และการลอยพระประทีป ซึ่งล้วนแต่เป็นสิ่งหาชมได้ยากยิ่ง พระองค์ ทรงบรรยายภาพเหล่านั้นไว้เพื่อเป็นความรู้แก่ผู้อ่าน ดังมีรายละเอียดเกี่ยวกับแต่ละพระราชพิธี ดังนี้
การเสด็จทอดกฐิน
ในอดีตการคมนาคมทางน้ำเป็นสิ่งสำคัญ และกรุงเทพฯ ยังมีถนนน้อยมาก ซึ่งหากใช้ถนนจะเป็นกรณีที่เรือเข้าไปไม่ถึงในที่นั้นจริง ๆ ดังนั้นการเสด็จพระราชดำเนินไปทอดกฐินจึงใช้เรือ ถ้าหากวัดนั้นอยู่บริเวณพระนครจะเสด็จโดยกระบวนพยุหยาตราทางชลมารค สำหรับวัดที่อยู่ไกลมาก ๆ จะเสด็จฯ โดยเรือกลไฟ ดังบทกลอนที่บรรยายภาพถึงกระบวนพยุหยาตราทางชลมารคตามแบบฉบับโบราณราชประเพณี ดังนี้
ในวันนี้มีการพยุหยาด ชล่มาดนาวามาสลอน
เรือกระบวนรูปสัตอัดสาคอน ทั้งเรือมอนเรือยวนท่วนทุกกรํม
อันเรือหํงทรํงไกรพระกระถิน ดูดังบินโยนยาวฉาวข่รํม
กลองช่นะแกรสังดังร่งํม น่าชื่นชมเรือที่นั่งบันลังทรํง
ชื่ออนันนาคราชผงาดเงื้อม แลละเลื่อมบุดส่บํกกระนกร่หง
ที่ประทับลอยเด่นเหนพระอํง ล้วนฉัดทํงรายไสววิไลยตา
ที่นั่งรองเรือพลับพลาหลังคาสี พายตามที่ระยะย่านข่นานหน้า
เรือตำหรวดเรือเจ้านายพายต่อมา ทั้งเรือข้าราช่กิดติดกระบวน
จากตัวอย่างกลอนข้างต้นทำให้เราเห็นภาพของกระบวนยุหยาตราที่ยิ่งใหญ่ โดยมีเรือรูปสัตว์ต่าง ๆ เรือมอญและเรือญวณนำหน้า กลางกระบวน คือ เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ที่งดงามดังโบยบิน เรือพระที่นั่งอนันตนาคราชดูเด่นและสง่างาม ซึ่งเป็นเรือที่ประทับขององค์พระมหากษัตริย์ พร้อมกับบรรยายว่า เรือตำรวจ เรือเจ้านาย และเรือข้าราชบริพารทั้งหลายจะพายตามเรือของพระมหากษัตริย์ อันเป็นภาพที่งดงามดังที่ทรงพรรณนาไว้แล้ว
นอกจากนี้พระองค์ยังทรงแทรกความรู้เรื่องอื่น ๆ เกี่ยวกับกระบวนเรือไว้อีกด้วย อาทิ การประโคมดนตรีในระหว่างแห่กระบวนเรือว่าต้องประโคมด้วย กลองชะแนะ แตร และ สังข์ ดังกลอน
กลองช่นะแกรสังดังร่งํม น่าชื่นชมเรือที่นั่งบันลังทรํง
แม้กระทั่งการบรรยายว่าในแต่ละวันเสด็จไปทอดกฐิน ณ วัดใดบ้างซึ่งมีทั้งวัดในเขตพระนครและวัดในเขตปริมณฑล รวมจำนวนวัดที่ทรงทอดกฐินทั้งหมด ๒๖ วัด แบ่งเป็นสองประเภท คือ วัดที่เสด็จโดยกระบวนพยุหยาตราทางชลมารคตามแบบฉบับโบราณราชประเพณี อาทิ วัดอรุณ วัดหงส์ วัดพลับ วัดระฆัง วัดกัลยานิมิตร วัดบางลำพู วัดสระเกศ ฯลฯ และวัดที่เสด็จฯ ไปทอดกฐินดัวยเรือกลไฟ อาทิ วัดไกร วัดสมอราย วัดเสม วัดเฉลิมพระ ฯลฯ ซึ่งให้ความรู้อีกทางหนึ่งว่าวัดใดเป็นพระอารามหลวงในรัชสมัยของพระองค์
