จะรู้ได้อย่างไรว่า ศีล ขาด
พระราชปฏิภาณโสภณ ได้รวบรวมบทสวดมนต์ จัดเป็นหนังสือ ทำวัตร – สวดมนต์ สำหรับพุทธศาสนิกชนทั่วไป (ฉบับเล็ก) จัดพิมพ์ครั้งที่ 1 เนื่องในวันมาฆบูชา 2553 ด้วยท่านเห็นว่า หนังสือสวดมนต์ เป็นหนังสือที่ชาวพุทธควรมีไว้ประจำตัว โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่สนใจในการสวดมนต์ไหว้พระ เพราะการสวดมนต์ไหว้พระนั้นทำให้จิตใจผ่องใส การสวดมนต์สรรเสริญคุณของพระรัตนตรัยเป็นบุญกุศลและสวดพระธรรมคำสอนที่เป็นพระสูตรต่าง ๆ ทำให้ได้ซึมซับพระธรรมเข้าไปในจิตใจ นอกจากจะเป็นพุทธมนต์อันศักดิ์สิทธิ์ปกป้องรักษาคุ้มครองแล้วยังเป็นคุณธรรมประจำจิตและเป็นดวงประทีปนำทางชีวิตให้ดำเนินไปดำเนินไปในทางที่ดีงามและมีความสุข จึงควรทำวัตร-สวดมนต์เป็นประจำ (จากคำนำในหนังสือ ทำวัตร – สวดมนต์ สำหรับพุทธศาสนิกชนทั่วไป (ฉบับเล็ก) โดยพระราชปฏิภาณโสภณ ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดราชโอรสาราม) มีเรื่องหนึ่งที่ท่านยกมาพูดให้ฟังในช่วงปฏิบัติธรรม คือเรื่อง ศีล 5 จะรู้ได้อย่างไรว่า ผิดศีล หรือ ศีลขาด
ศีลทั้ง 5 ข้อนั้น แต่ละข้อมี “องค์ของศีล” ประกอบ เมื่อประพฤติผิดครบองค์ ศีลจึงขาด ถ้าไม่ครบองค์ ศีลยังไม่ขาด แต่ด่างพร้อย
ศีลข้อ 1 การฆ่าสัตว์ ประกอบด้วยองค์ 5 คือ
- สัตว์มีชีวิต
- รู้ว่าสัตว์นั้นมีชีวิต
- มีจิตที่จะฆ่า
- พยายามฆ่า
- สัตว์ตายด้วยความพยายามนั้น
ศีลข้อ 2 การลักทรัพย์ ประกอบด้วยองค์ 5 คือ
- ของนั้นมีเจ้าของหวงแหน
- รู้อยู่ว่าเป็นของมีเจ้าของหวงแหน
- มีจิตคิดจะลักของนั้น
- มีความพยายามจะลักของนั้น
- ลักของนั้นมาด้วยความพยายามนั้น
ศีลข้อ 3 การประพฤติผิดในกาม ประกอบด้วยองค์ 4 คือ
- หญิงหรือชายที่ไม่ควรล่วงละเมิด (เป็นบุคคลต้องห้าม)
- มีความตั้งใจจะเสพ ในหญิงหรือชายนั้น
- กระทำความพยายามในการเสพ
- พอใจในการทำมรรคให้ถึงกันเฉพาะด้วย มรรค (ร่วมเพศ)
ศีลข้อที่ 4 การพูดเท็จ ประกอบด้วยองค์ 4 คือ
- เรื่องไม่เป็นความจริง
- มีความตั้งใจจะพูดให้ผิด
- มีความพยายามเกิดจากความตั้งใจนั้น
- คนอื่นรู้เนื้อความนั้น
ศีลข้อ 5 การดื่มสุราเมรัย ประกอบด้วยองค์ 4 คือ
- น้ำที่ดื่มนั้นเป็นน้ำเมา
- จิตคิดจะดื่มน้ำเมา
- มีความพยายามจะดื่มน้ำเมานั้น
- น้ำเมานั้นล่วงลำคอลงไป
การจะผิดศีลในข้อใด ก็ลองพิจารณา “องค์ของศีล”ที่กล่าวมานะคะ
โทษของการผิดศีล 5
- ผลของปาณาติบาต ทำให้อายุสั้น
- ผลของอทินนาทาน ทำให้เสื่อมโภคทรัพย์
- ผลของกาเมสุ มิจฉาจาร ทำให้มีศัตรูและเวร
- ผลของมุสาวาท ทำให้ถูกกล่าวตู่ด้วยความเท็จ
- ผลของการดื่มสุรา เมรัย ทำให้บ้าใบ้