ผิดแล้วกลับตัวสังคมย่อมให้อภัย

พระองคุลิมาลคือตัวอย่างบุคคลผู้มีวิถีชีวิตแบบ "ต้นคตปลายตรง"กล่าวคือ เคยทำผิดพลาดอย่างยิ่งใหญ่มาก่อนในชีวิต แต่เมื่อสำนึกตัวได้แล้วก็ถอนตัวออกมาจากความเลวทรามตำช้าทั้งปวงตั้งต้นเป็นคนใหม่ด้วยการทำดีลบล้างความชั่ว จนในที่สุดก็บรรลุถึงความดีอันสูงสุด คือเป็นพระอรหันต์ เมื่อเป็นพระอรหันต์แล้ว ท่านก็มีวิถีชีวิตอยู่"เหนือดีหรือชั่ว"เวรกรรมทั้งหลายที่เคยทำมาเป็นอันสิ้นสุดยุติกันในชาตินี้

ประวัติของพระองคุลิมาลซึ่งกล่าวมาแล้วแต่ต้นทั้งหมดนั้นควรจะเป็นอนุสติสำหรับคนที่เคยผ่านชีวิตอันเหลวแหลกมาก่อน แล้วกำลังคิดที่จะหาทางกลับเนื้อกลับตัวเป็นคนดีเป็นคนในสังคมใหม่ ขอโปรดอย่าได้ท้อถอยเลย คนเรายามที่เป็นปุถุชนก็มีโอกาสผิดพลาดด้วยกันทั้งนั้น เหมือนดังที่คนทั่วไปเรียกกันว่า สี่เท้ายังรู้พลาดนักปราชญ์ยังรู้พลั้ง  แต่คนโง่จะปล่อยให้ผิดพลาดแล้วผิดพลาดเลย ส่วนคนที่มีปัญญา เมื่อรู้ว่าผิดพลาดไปแล้วจะรีบถอนตัวออกมาอย่างทันท่างที แล้วเริ่มต้นชีวิตใหม่ที่ไม่ซ้ำรอยเดิมอีกต่อไป

คนที่ผิดหรือพลาดไปแล้ว หากพยายามตั้งสติประพฤติตนเป็นคนใหม่ถึงอย่างไรก็ตามยังมีโอกาสแก้ตัวได้เสมอ ในทางพระพุทธศาสนา พระพุทธองค์ทรงถือว่า คนที่ผิดแล้วยอมรับผิดและเรียนรู้ที่จะกลับตนเป็นคนดีนั้น เป็นบุคคลที่น่าสรรเสริญและเป็นคนที่มีอนาคตอันสดใส เหมือนอย่างที่พระองคุลิมาลอุปมาเอาไว้

"คนที่เคยประมาทมาเพลาก่อน ภายหลังกลับย้อนตั้งตนเป็นคนใหม่เขาย่อมยังโลกคือชีวิตนี้ให้รุ่งโรจน์ได้ เช่นเดียวกับพระจันทร์ที่ผ่านพ้นออกมาจากเมฆหมอกอันมืนมิดแล้วกลับมาสว่างไสวได้อย่างเดิมอีกฉะนั้น"