ถอดความสามัคคีเภทคำฉันท์ในบทเรียน (๓)

สาลินี ฉันท์ฯ

                พราหมณ์ครูรู้สังเกต             ตระหนักเหตุถนัดครัน

ราชาวัชชีสรร                                     พจักสู่พินาศสม

                ยินดีบัดนี้กิจ                       จะสัมฤทธิ์มนารมณ์

เริ่มมาด้วยปรากรม                               และอุตสาหแห่งตน

                ให้ลองตีกลองนัด                 ประชุมขัตติย์มณฑล

เชิญซึ่งส่ำสากล                                   กษัตริย์สู่สภาคาร

                วัชชีภูมีผอง                        สดับกลองกระหึมขาน

ทุกไท้ไป่เอาภาร                                  ณกิจเพื่อเสด็จไป

                ต่างทรงรับสั่งว่า                  จะเรียกหาประชุมไย

เราใช่เป็นใหญ่ใจ                                 ก็ขลาดกลัวบกล้าหาญ

                ท่านใดที่เป็นใหญ่                 และกล้าใครมิเปรียบปาน

พอใจใคร่ในการ                                   ประชุมชอบก็เชิญเขา

                ปรึกษาหารือกัน                   ไฉนนั้นก็ทำเนา

จักเรียกประชุมเรา                                บแลเห็นประโยชน์เลย

               รับสั่งผลักไสส่ง                    และทุกองค์ธเพิกเฉย

ไป่ได้ไปดั่งเคย                                    สมัครเข้าสมาคมฯ

ถอดความ สาลินี ฉันท์ฯ

             พราหมณ์ผู้เป็นครูสังเกตเห็นดังนั้น  ก็รู้ว่าเหล่ากษัตริย์ลิจฉวีกำลังจะประสบความพินาศ  จึงยินดีมากที่ภารกิจประสบผลสำเร็จสมดังใจ  หลังจากเริ่มต้นด้วยความบากบั่นและความอดทนของตน  จึงให้ลองตีกลองนัดประชุมกษัตริย์ฉวี  เชิญทุกพระองค์เสด็จมายังที่ประชุม  ฝ่ายกษัตริย์วัชชีทั้งหลายทรงสดับเสียงกลองดังกึกก้อง  ทุกพระองค์ไม่ทรงเป็นธุระในการเสด็จไป  ต่างองค์รับสั่งว่าจะเรียกประชุมด้วยเหตุใด  เราไม่ได้เป็นใหญ่ ใจก็ขลาด ไม่กล้าหาญ  ผู้ใดเป็นใหญ่ มีความกล้าหาญไม่มีผู้ใดเปรียบได้ พอใจจะเสด็จไปร่วมประชุมก็เชิญเขาเถิด  จะปรึกษาหารือกันประการใดก็ช่างเถิด  จะเรียกเราไปประชุมมองไม่เห็นประโยชน์ประการใดเลย   รับสั่งให้พ้นตัวไป  และทุกพระองค์ก็ทรงเพิกเฉยไม่เสด็จไปเข้าร่วมการประชุมเหมือนเคย

 อุปัฎฐิตา ฉันท์ฯ

                เห็นเชิงพิเคราะห์ช่อง         ชนะคล่องประสบสม

พราหมณ์เวทอุดม                              ธก็ลอบแถลงการณ์

                ให้วัลลภชน                      คมดลประเทศฐาน

กราบทูลนฤบาล                                ภิเผ้ามคธไกร

                แจ้งลักษณสา                   สนว่ากษัตริย์ใน

วัชชีบุรไกร                                      วลหล้าตลอดกัน

                บัดนี้สิก็แตก                      คณะแผกและแยกพรรค์

ไป่เป็นสหฉัน                                     ทเสมือนเสมอมา

                โอกาสเหมาะสมัย              ขณะไหนประหนึ่งครา

นี้หากผิจะหา                                     ก็บได้สะดวกดี

                ขอเชิญวรบาท                   พยุห์ยาตรเสด็จกรี

ธาทัพพลพี                                       ริยยุทธโดยไวฯ

ถอดความ อุปัฏฐิตา ฉันท์ฯ

                เมื่อพิจารณาเห็นช่องทางที่จะได้ชัยชนะอย่างง่ายดาย  พราหมณ์ผู้รอบรู้พระเวทก็ลอบส่งข่าว  ให้คนสนิทเดินทางกลับไปยังบ้านเมือง  กราบทูลกษัตริย์แห่งแคว้นมคธอันยิ่งใหญ่  ในสาสน์แจ้งว่ากษัตริย์วัชชีทุกพระองค์ขณะนี้เกิดความแตกแยก แบ่งพรรคแบ่งพวก ไม่สามัคคีกันเหมือนแต่เดิม  จะหาโอกาสอันเหมาะสมครั้งใดเหมือนดังครั้งนี้คงจะไม่มีอีกแล้ว  ขอทูลเชิญพระองค์ยกกองทัพอันยิ่งใหญ่มาทำสงครามโดยเร็วเถิด

ความต่อจากอุปัฎฐิตาฉันท์ อ่านในถอดความสามัคคีเภทคำฉันท์ตอนที่ ๖ ไร้รักสามัคคี  วัชชีเสียเมือง