การสำรวจแมลงในแปลงนา  วันที่  2  กรกฎาคม  2547
-  แปลงนา  นางอรุณ  จันทีมา
-  พันธุ์ข้าวชัยนาท
-  อากาศเปิด
-  อายุ  75  วัน
-  ต้นข้าวแตกกอ  2 – 3  ต้น 
-  ความสูงลำต้น  85  เซนติเมตร
-  ใบ  4 – 5  ใบ
-  ระดับน้ำ  แห้ง
พบแมลงศัตรูธรรมชาติ
   
-  ยุงนา
30
ตัว
-  แมลงวันก้นขน
20
ตัว
-  แมลงปอบ้าน
1
ตัว
-  แมงมุมเขี้ยวยาว
3
ตัว
-  แตนเบียนอีลัสมัส
11
ตัว
-  แมงมุมแคระ
4
ตัว
-  แมงมุมตาหกเหลี่ยม
5
ตัว
-  แตนเบียนสีส้ม
2
ตัว
-  แมลงปอเข็ม
3
ตัว
พบศัตรูพืช
   
-  เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
4
ตัว
-  ผีเสื้อหนอนกอสีครีม
1
ตัว
-  แมลงสิง
1
ตัว
-  แมลงดำหนาม
1
ตัว
-  เพลี้ยจักจั่นสีเขียว
10
ตัว
-  หนอนกินใบ
1
ตัว
                การสำรวจแมลงในแปลงนา  วันที่  3  กรกฎาคม  2547                           
-  แปลงนา  นางจินดา  มิ่งโมรา
-  พันธุ์ข้าว  35
-  อากาศโปร่ง
-  อายุ  70  วัน
-  ต้นข้าวแตกกอ  2 – 3  ต้น 
-  ความสูงลำต้น  81  เซนติเมตร
-  ใบ  4 – 5  ใบ
-  ระดับน้ำสูง  3  เซนติเมตร
พบแมลงศัตรูธรรมชาติ
   
-  แมงมุมตาหกเหลี่ยม
3
ตัว
-  แตนเบียน
3
ตัว
-  แมงมุมสุนัขป่า
1
ตัว
-  แมลงปอเข็ม
1
ตัว
-  แมงมุมเขี้ยวยาว
4
ตัว
-  ด้วงเต่า
1
ตัว
-  แมลงวันก้นขน
1
ตัว
พบศัตรูพืช
   
-  ตั๊กแตนหนวดสั้น
4
ตัว
-  ผีเสื้อหนอนกินใบ
1
ตัว
-  เพลี้ยจักจั่นสีเขียว
2
ตัว
                การสำรวจแมลงในแปลงนา  วันที่  5  กรกฎาคม  2547                           
-  แปลงนา  นางจินดา  มิ่งโมรา
-  พันธุ์ข้าว  35
-  อากาศโปร่ง
-  อายุ  70  วัน
-  ต้นข้าวแตกกอ  2 – 3  ต้น 
-  ความสูงลำต้น  81  เซนติเมตร
-  ใบ  4 – 5  ใบ
-  ระดับน้ำ  3  เซนติเมตร
พบแมลงศัตรูธรรมชาติ
   
-  แมงมุมตาหกเหลี่ยม
3
ตัว
-  แตนเบียน
3
ตัว
-  แมงมุมสุนัขป่า
1
ตัว
-  แตนเบียน
3
ตัว
-  แมงมุมสุนัขป่า
1
ตัว
-  แมลงปอเข็ม
1
ตัว
-  แมงมุมเขี้ยวยาว
4
ตัว
-  ด้วงเต่า
1
ตัว
-  แมลงวันก้นขน
1
ตัว
พบศัตรูพืช
   
-  ตั๊กแตนหนวดสั้น
4
ตัว
-  ผีเสื้อหนอนกินใบ
1
ตัว
-  เพลี้ยจักจั่นสีเขียว
2
ตัว
                การสำรวจแมลงในแปลงนา  วันที่  6  กรกฎาคม  2547                           
-  แปลงนา  นางจินดา  มิ่งโมรา
-  พันธุ์ข้าวสุพรรณ  60
-  อากาศโปร่ง
-  อายุ  84  วัน
-  ต้นข้าวแตกกอ  2 – 3  ต้น 
-  ความสูงลำต้น  95  เซนติเมตร
-  ใบ  5 – 6  ใบ
-  ระดับน้ำสูง  4  เซนติเมตร
พบแมลงศัตรูธรรมชาติ
  
-  ยุงนา
5
ตัว
-  แมลงปอเข็ม
7
ตัว
-  แมงมุมตาหกเหลี่ยม
1
ตัว
-  แตนเบียนอีลัสมัส
4
ตัว
-  แตนหนวดยาว
5
ตัว
-  แมลงวันก้นขน
2
ตัว
-  ด้วงเต่า
1
ตัว
-  แมงมุมเขี้ยวยาว
5
ตัว
-  แตนเบียนสีส้ม
2
ตัว
-  แมงมุมแคระ
1
ตัว
พบศัตรูพืช
  
-  จักจั่นสีเขียว
5
ตัว
-  เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
8
ตัว
-  หนอนกินใบ
2
ตัว
                การสำรวจแมลงในแปลงนา  วันที่  7  กรกฎาคม  2547                           
-  แปลงนา  นางดาวรุ่ง  สมบูรณ์ผล
-  พันธุ์ข้าวชัยนาท
-  อากาศโปร่ง
-  ต้นข้าวแตกกอ  2 – 3  ต้น 
-  ความสูงลำต้น  90  เซนติเมตร
-  ใบ  4 – 5  ใบ
-  ระดับน้ำ  แห้ง
พบแมลงศัตรูธรรมชาติ
  
-  แมลงวันตาโต
4
ตัว
-  แมลงปอเข็ม
3
ตัว
-  ด้วงเต่า
1
ตัว
-  แตนเบียนสีส้ม
2
ตัว
-  แมงมุมแคระ
1
ตัว
-  แมงมุมสุนัขป่า
1
ตัว
-  แตนเบียนอีลัสมัส
1
ตัว
พบศัตรูพืช
  
-  เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
15
ตัว
-  หนอนกินใบ
5
ตัว
-  เพลี้ยจักจั่นสีเขียว
19
ตัว
-  รานกินใบ
3
ตัว
-  แมลงสิง
1
ตัว
                การสำรวจแมลงในแปลงนา  วันที่  8  กรกฎาคม  2547                           
-  แปลงนา  นางสำราญ  สระโจมทอง
-  พันธุ์ข้าวชัยนาท
-  อากาศโปร่ง
พบแมลงศัตรูธรรมชาติ
  
-  มวนเพชฌฆาต
1
ตัว
-  แมลงวันก้นขน
9
ตัว
-  ด้วงดิน
1
ตัว
-  ด้วงเต่า
2
ตัว
-  แมงมุมเขี้ยวยาว
2
ตัว
-  แตนเบียนอีลัสมัส
1
ตัว
-  มดดำ
2
ตัว
-  แมลงปอเข็ม
2
ตัว
-  ยุงนา
6
ตัว
พบศัตรูพืช
  
-  เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
10
ตัว
-  เพลี้ยจักจั่นสีเขียว
13
ตัว
-  หนอนกินใบ
1
ตัว
-  หนอนม้วนใบ
1
ตัว
                การสำรวจแมลงในแปลงนา  วันที่  9  กรกฎาคม  2547                           
-  แปลงนา  นางอารมณ์  จำปานิล
-  พันธุ์ข้าวชัยนาท
-  อากาศโปร่ง
-  ต้นข้าวแตกกอ  2  ต้น 
-  ความสูงลำต้น  82  เซนติเมตร
-  ใบ  5 – 6  ใบ
-  ระดับน้ำ  แห้ง
พบแมลงศัตรูธรรมชาติ
  
-  ตั๊กแตนหนวดยาว
1
ตัว
-  แมลงปอเข็ม
1
ตัว
-  ด้วงเต่า
2
ตัว
-  แมงมุมเขี้ยวยาว
1
ตัว
-  แมงมุมสุนัขป่า
2
ตัว
-  แมลงวันก้นขน
3
ตัว
-  แมงมุมแคระ
1
ตัว
-  ยุงนา
6
ตัว
-  แมลงวันเบียน
1
ตัว
-  แตนเบียนอัลัสมัส
4
ตัว
พบศัตรูพืช
  
-  รานกินใบ
2
ตัว
-  หนอนกินใบ
1
ตัว
-  เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
5
ตัว
                การสำรวจแมลงในแปลงนา  วันที่  10  กรกฎาคม  2547                        
-  แปลงนา  นางอรุณ  จันทีมา
-  พันธุ์ข้าวชัยนาท
-  อากาศโปร่ง
-  อายุ  85  วัน
-  ต้นข้าวแตกกอ  2  ต้น 
-  ความสูงลำต้น  81  เซนติเมตร
-  ใบ  4 – 5  ใบ
-  ระดับน้ำ  แห้ง
พบแมลงศัตรูธรรมชาติ
  
-  ตั๊กแตนหนวดยาว
4
ตัว
-  แตนเบียนสีส้ม
1
ตัว
-  ยุงนา
5
ตัว
-  แมลงวันก้นขน
4
ตัว
-  แมลงปอเข็ม
1
ตัว
-  มดดำ
1
ตัว
-  แตนเบียนอีลัสมัส
2
ตัว
-  แมงมุมสุนัขป่า
1
ตัว
พบศัตรูพืช
  
-  เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
6
ตัว
-  เพลี้ยจักจั่นเขียว
2
ตัว
-  แมลงดำหนาม
1
ตัว
                การสำรวจแมลงในแปลงนา  วันที่  12  กรกฎาคม  2547                        
-  แปลงนา  นางอรุณ  จันทีมา
-  พันธุ์ข้าวชัยนาท
-  อากาศสลัว  ฝนตกเล็กน้อย
-  อายุ  87  วัน
-  ต้นข้าวแตกกอ  2  ต้น 
-  ความสูงลำต้น  82  เซนติเมตร
-  ใบ  5  ใบ
-  ระดับน้ำ  5  เซนติเมตร
พบแมลงศัตรูธรรมชาติ
  
-  แมลงวันแตน
1
ตัว
-  แมลงปอเข็ม
1
ตัว
-  แมงมุมแคระ
3
ตัว
-  ยุงนา
17
ตัว
-  แมงมุมเขี้ยวยาว
1
ตัว
-  ด้วงเต่า
3
ตัว
-  แตนเบียนสีส้ม
1
ตัว
-  แตนเบียนอีลัสมัส
1
ตัว
พบศัตรูพืช
  
-  หนอนกินใบ
1
ตัว
-  รานกินใบ
3
ตัว
-  เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
3
ตัว
-  เพลี้ยจักจั่นสีเขียว
7
ตัว
                การสำรวจแมลงในแปลงนา  วันที่  13  กรกฎาคม  2547                        
-  แปลงนา  นางดาวรุ่ง  สมบูรณ์ผล
-  พันธุ์ข้าวชัยนาท
-  อากาศโปร่ง
-  อายุ  75  วัน
-  ต้นข้าวแตกกอ  3 – 4  ต้น 
-  ความสูงลำต้น  100  เซนติเมตร
-  ใบ  5  ใบ
-  ระดับน้ำสูง  3  เซนติเมตร
พบแมลงศัตรูธรรมชาติ
  
-  ตั๊กแตนหนวดยาว
5
ตัว
-  แมงมุมสุนัขป่า
2
ตัว
-  แตนเบียนอีลัสมัส
3
ตัว
-  แมลงวันเบียน
3
ตัว
-  แมลงปอเข็ม
9
ตัว
-  มวนพิฆาต
1
ตัว
-  ด้วงเต่า
3
ตัว
-  มดดำ
1
ตัว
พบศัตรูพืช
  
-  รานกินใบ
4
ตัว
-  จักจั่นสีเขียว
5
ตัว
-  แมลงสิง
1
ตัว
-  เพลี้ยกระโดด
1
ตัว
-  หนอนคีม
1
ตัว
                การสำรวจแมลงในแปลงนา  วันที่  14  กรกฎาคม  2547                        
-  แปลงนา  นางอารมณ์  จำปานิล
-  พันธุ์ข้าวชัยนาท
-  อากาศโปร่ง
-  อายุ  75  วัน
-  ต้นข้าวแตกกอ  2 – 3  ต้น 
-  ความสูงลำต้น  85  เซนติเมตร
-  ใบ  5 – 6  ใบ
-  ระดับน้ำ  4  เซนติเมตร
พบแมลงศัตรูธรรมชาติ
  
-  แมงมุมเขี้ยวยาว
4
ตัว
-  แมลงปอเข็ม
5
ตัว
-  แตนเบียนอีลัสมัส
4
ตัว
-  แตนเบียนหนวดยาว
4
ตัว
-  ตั๊กแตนหนวดยาว
4
ตัว
-  แมงมุมตาหกเหลี่ยม
2
ตัว
-  แมงมุมสุนัขป่า
9
ตัว
-  ด้วงเต่า
6
ตัว
-  ยุงนา
10
ตัว
พบศัตรูพืช
  
-  หนอนกินรวง
1
ตัว
-  รานกินใบ
9
ตัว
-  จักจั่นสีเขียว
13
ตัว
-  เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
4
ตัว
-  แมลงล่า
1
ตัว
-  ผีเสื้อหนอนกอ
1
ตัว

         ก็เป็นอันจบเรื่องราวของการเรียนรู้ของชาวนา    ที่ผ่านการเอื้ออำนวยของมูลนิธิข้าวขวัญ ช่วงที่ ๑     คือการเรียนรู้ด้านการจัดการแมลงโดยไม่ใช้ยาฆ่าแมลง     เมื่อได้รับรายงานการเรียนรู้ช่วงที่ ๒  เรื่องการบำรุงดินโดยไม่ใช้ปุ๋ยเคมี    และช่วงที่ ๓  การพัฒนาพันธุ์ข้าว   ผมจะนำมาเผยแพร่อีก    เมื่อผ่านครบ ๓ ระดับ ชาวนาก็จะมีทักษะในการเรียนรู้ตลอดชีวิตได้ด้วยตนเอง     แต่ถ้าจะให้ได้ผลดี  อบต. ควรให้บริการ คุณอำนวยการเรียนรู้ตลอดชีวิตของชาวนา

วิจารณ์ พานิช