ในปัจจบันมีเทคโนโลยีเกี่ยวกับเครื่องเอกซเรย์ได้ก้าวไกลไปมาก ภาพที่เห็นเป็นส่วนหนึ่งของเครื่องเอกซเรย์ที่หลายโรงพยาบาลในประเทศไทย ได้นำเทคโนโลยีนี้มาใช้ในการบริการให้ผู้ป่วย

สวัสดีครับ

วันนี้ขอนำเสนอภาพของส่วนประกอบเครื่องมือตรวจทางรังสีวินิจฉัย ที่หลายโรงพยาบาลในประเทศไทยได้นำมาใช้ประกอบการตรวจวินิจฉัยและรักษาโรคให้แก่ผู้ป่วย

 

คำถาม

ภาพที่เห็นคือ อะไร?

 

คิด ....

เพื่อทดสอบตนเอง ก่อนดูคำเฉลย นะครับ

เฉลย : โดยใช้ Cursor ลากลงด้านล่าง เพื่อให้เห็นข้อความ

ภาพที่เห็น คือ เครื่องอุปกรณ์ภาพหรือรับรังสี ที่เรียกว่า ดีอาร์ (DR : Digital Radiography) มีหลักการทำงาน คือ เมื่อฉายรังสีเอกซ์จากหลอดเอกซเรย์ผ่านผู้ป่วยไปกระทบแผ่นรับภาพ (ที่มีลักษณะแบนราบ บางครั้งเรียกว่า Flat Panel Detector : FPD) ที่อยู่ตรงกันข้ามทำด้วยสารกึ่งตัวนำ (solid stage image plate)ซึ่งทำหน้าที่ดูดกลืนพลังงานรังสีผ่านมาแล้ว แปลงพลังงานที่ได้รับเป็นสัญญาณดิจิทัลสู่ระบบคอมพิวเตอร์ เพื่อแปลงเป็นภาพดิจิตอลสำหรับใช้ในการตรวจวินิจฉัยโรคต่อไป

 

 

DR : Digital Radiography มีหลายขนาด (ขนาดของ Pixel) เล็กหรือใหญ่  หลายแบบ (ชนิดวัสดุของอุปกรณ์รับรังสี) ขึ้นกับบริษัทผู้ผลิตจะให้หลักการใด

 

Direct conversion เมื่ออุปกรณ์นี้ได้รับรังสี รังสีที่ตกกระทบอุปกรณ์นี้จะถูกแปลงสัญญาณประจุไฟฟ้า (Electric charge) แล้วทำให้เป็นดิจิทัล

 

Indirect conversion เมื่ออุปกรณ์ได้รับรังสี รังสีที่ตกกระทบอุปกรณ์นี้จะถูกแปลงให้เป็นแสง (Light photon) ด้วยสารที่อยู่ในอุปกรณ์นี้ เช่น ผลึกเปล่งแสง หรือ ซินทิลเลเตอร์ (Scintillator) จากนั้นแสงที่เกิดขึ้นจะถูกแปลงอีกครั้งเป็นสัญญาณและเป็นดิจิทัล ต่อไป

 

ซึ่งยังไม่มีการเปรียบเทียบให้เห็นที่ชัดเจนว่าแบบใดมีคุณภาพที่ดีกว่ากัน

 

ภาพที่เห็น (ที่หนีบผมสีชมพู) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้ประกอบการถ่ายภาพรังสีทรวงอก สำหรับผู้รับบริการที่ผมยาว โดยเจ้าหน้าที่จะใช้ที่หนีบผมอันนี้ หนีบผมให้กับผู้รับบริการ เพื่อไม่ใช้เส้นผมที่ปกปิดหรือบดบังบริเวณที่ถ่ายภาพ เป็นการใช้เทคโนโลยีที่ 2 แบบที่สอดคล้องกัน (ภาพนี้ถ่ายมาจากการพานักศึกษาไปดูงาน โรงพยาบาลจุฬาภรณ์) 

 

 

ส่วนภาพนี้แสดง DR ที่ใช้ในโรงพยาบาลศรีนครินทร์ ที่สามารถถอดออกมาใช้ถ่ายในท่ายืน (Up right) หรือนอนหงาย (Supine) ได้

 

 

 

 

DR Fluoroscopy C-arm สำหรับใช้ในห้องตรวจหลอดเลือดที่ใช้ในโรงพยาบาลศรีนครินทร์ ซึ่งจะเห็นได้ว่า ไม่มีส่วนของหลอดเพิ่มความเข้มของภาพ (Image Intensifier Tube) ทำให้อุปกรณ์รับภาพมีขนาดกระทัดรัด

 

เนื่องจากเครื่องนี้มีอุปกรณ์รับรังสีที่แปลงให้เป็นดิจิทัลได้ เมื่อใช้โปรแกรมควบคุมให้หลอดหมุน ทำให้สามารถสร้างภาพคล้ายกับภาพ CT Scan ได้

 

 

นักศึกษารังสีเทคนิค ใช้ความสนใจในการศึกษาส่วนประกอบต่างๆที่สำคัญ

 

เครื่องเอกซเรย์เคลื่อนที่ ใช้อุปกรณ์รับภาพแบบดิจิทัล ในการใช้งาน

 

บางส่วนของข้อเด่นข้อด้อยจากการถ่ายด้วยระบบดิจิทัล

 

ข้อเด่น

- สามารถปรับภาพและแสดงภาพได้ในลักษณะต่างๆ ช่วยให้มองเห็นรายละเอียดของอวัยวะต่างๆได้ชัดเจนขึ้น

 

- ลดการถ่ายภาพรังสีที่ไม่ได้คุณภาพซ้ำในส่วนที่เกี่ยวข้องกับ Exposure factors

 

- สามารถบันทึกเข้าระบบคอมพิวเตอร์ ทำให้ลดพื้นที่ในการเก็บฟิล์ม

 

- ลดขั้นตอนในการทำงาน ลดค่าใช้จ่าย ประหยัดค่าแรง

 

 

ข้อด้อย

- เครื่องและอุปกรณ์ประกอบที่ใช้มีราคาแพง ต้องใช้งบประมาณที่สูง ทำให้ใช้ได้บางหน่วยงาน 

 

- การใช้งานด้วยความระมัดระวังในการทำงาน(มากขึ้น) เนื่องจากหากอุปกรณ์ได้รับความกระทบกระเทือนมาก จะทำให้อุปกรณ์ชำรุดได้ง่าย 

 

 

สรุป :

เทคโนโลยีทางรังสีวิทยามีความก้าวหน้า บุคลากรรังสีเทคนิค ก็ต้องไม่หยุดนิ่ง ต้องพัฒนาตนเอง เรียนรู้ตลอดชีวิต 

  

เทคโนโลยีต้องควบคู่กับคุณภาพของบุคลากร

เครื่องดี คนไม่มีคุณภาพ = ล้มเหลว

เครื่องไม่ดี คนไม่มีคุณภาพ = สิ้นหวัง 

เครื่องดี คนดี = เพิ่มพลัง

เครื่องไม่ดี คนดี = พอปะทัง  

 

ชีวิตไม่ได้ขึ้นกับเทคโนโลยีอย่างเดียวเท่านั้น แต่ยังมีธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม ความเป็นเพื่อน เป็นทีม ความเป็นมนุษย์ จริยธรรม ความถูกต้องยังคงอยู่ต่อไป

 

การทำหน้าที่+ความรับผิดชอบ ทำให้ดีที่สุด เป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญของชีวิต