การสอนคิดด้วยกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์

Best  Practice  วิทยาศาสตร์

By  ณัฐกฤตา 

 1.  ข้อมูลทั่วไป

          1.1  ชื่อผลงานที่เป็นเลิศ  :  การสอนคิดวิเคราะห์โดยใช้กิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์

          1.2  เจ้าของผลงาน  :  นางณัฐกฤตา  ดุลวิทย์ 

          1.3  สภาพทั่วไป

          ตามที่กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศให้ใช้หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน  พ.ศ.2551มีหลักการจัดการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้  ความสามารถตามมาตรฐาน/ตัวชี้วัด  สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์  โดยยึดหลักว่าผู้เรียนมีความสำคัญที่สุด  และทุกคนสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเอง  กระบวนการจัดการเรียนรู้ต้องสงเสริมให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาตามธรรมชาติและเต็มตามศักยภาพ  คำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล  เน้นให้ความสำคัญทั้งความรู้และคุณธรรม  ผู้สอนต้องสรรกระบวนการเรียนรู้  การออกแบบการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับศักยภาพและบริบทของผู้เรียน  ให้ความสำคัญกับการใช้สื่อ  การพัฒนาสื่อ  การใช้แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น  มีการวัดและประเมินผลที่หลากหลายและนำผลที่ได้ใช้เป็นข้อมูลเพื่อพัฒนา  ปรับปรุงการจัดการเรียนรู้เพื่อให้เกิดคุณภาพสูงสุดต่อผู้เรียน                                                                                                  

         จากผลการประเมินผู้เรียนในปีการศึกษา 2551  พบว่านักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ส่วนใหญ่ มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนต่ำและขาดทักษะความสามารถในการคิดวิเคราะห์  ซึ่งเป็นทักษะการคิดขั้นพื้นฐาน  ผู้สอนจึงได้ใช้กิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์เป็นนวัตกรรมในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อพัฒนากระบวนการคิดวิเคราะห์ของนักเรียน

2.  วิธีการปฏิบัติงานสู่ความเป็นเลิศ 

“การสอนคิดวิเคราะห์โดยใช้กิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์ "   

                                                                                                    

2.1  ขั้นตอนการดำเนินงาน  ของวิธีการปฏิบัติงานสู่ความเป็นเลิศ                                                        

2.1.1   วิเคราะห์ความคาดหวังของโรงเรียน  ผู้ปกครองและนักเรียน                    

2.1.2   วางแผนในการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาการคิดวิเคราะห์                      2.1.3   จัดทำแผนจัดการเรียนรู้โครงงานวิทยาศาสตร์  โดยมีขั้นตอนการสอน  ดังนี้

           1.  ขั้นสำรวจปัญหา  นักเรียนและครูร่วมกันวิเคราะห์เนื้อหาในบทเรียน  แล้วสำรวจว่าเนื้อหาใดเป็นปัญหาในการเรียนรู้ของผู้เรียน  และสามารถจัดทำโครงงานได้

           2.  ขั้นรวบรวมข้อมูล  นักเรียนศึกษาเอกสาร  ข้อมูลจากแหล่งเรียนรู้ต่างๆเพื่อนำมาเป็นข้อมูลในการจัดทำโครงงาน  โดยมีครูเป็นที่ปรึกษาคอยให้คำแนะนำเกี่ยวกับความถูกต้องของเนื้อหา  และแหล่งเรียนรู้ที่นักเรียนควรศึกษา

          3.  ขั้นวางแผนดำเนินงาน  นักเรียนจัดทำเค้าโครงของโครงงานเพื่อกำหนดปัญหา  วัตถุประสงค์  เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง  แผนปฏิบัติโครงงานที่ประกอบด้วยขั้นตอนการปฏิบัติงาน  กรอบเวลา  ผู้รับผิดชอบและแหล่งเรียนรู้  โดยครูคอบตรวจสอบความถูกต้องของเค้าโครงของโครงงานและความเป็นไปได้ของการปฏิบัติงาน

         4.  ขั้นดำเนินการ  นักเรียนลงมือปฏิบัติโครงงานจามแผนงานที่วางไว้โดยอาจมีการแก้ไข  ปรับปรุงและเพิ่มเติมโครงงานจนสมบูรณ์  โดยมีครูหรือผู้เชี่ยวชาญเป็นที่ปรึกษา

         5.  ขั้นนำเสนอผลงาน  นักเรียนนำผลที่ได้จากการทำโครงงานมานำเสนอต่อสาธารณชนในรูปแบบต่างๆ  เช่น  แผงโครงงาน  โปสเตอร์  รายงานผลโครงงาน  การนำเสนอปากเปล่า

2.1.4   ทำกิจกรรมโดยใช้นวัตกรรมที่จัดทำขึ้นเพื่อพัฒนาการคิดวิเคราะห์          2.1.5    เก็บรวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูล                                          2.1.6    สรุปรายงานผลการจัดการเรียนรู้  “การสอนคิดวิเคราะห์ด้วยกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์”

 3.  ผลการดำเนินงาน

          จากผลการสอนคิดวิเคราะห์ด้วยกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์  ส่งผลดีต่อผู้ที่เกี่ยวข้องในส่วนต่างๆดังนี้

3.1  ผลต่อผู้เรียน                                                                               

       การสอนคิดวิเคราะห์ด้วยกิจกรรมโครงงานวิทยาศาสตร์  ทำให้ผู้เรียนมีความกระตือรือร้นในการเรียนรู้  มีความสุขในการเรียน  มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น  มีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ปัญหาต่างๆและนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการทำโครงงานวิทยาศาสตร์  เรื่อง  เตาเผาน้ำส้มควันไม้   เข้าร่วมประกวดในการแข่งขันทักษะความสามารถทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดบุรีรัมย์  ได้รับรางวัลเหรียญทอง  และเข้าร่วมการประกวดในมหกรรมงานแสดงศิลปะหัตถกรรมนักเรียน   ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  ปี 2552  ณ มหาวิทยาลัยราชภัฎอุบลราชธานี  ได้รับรางวัลเหรียญทอง

3.2  ผลต่อโรงเรียน                                                                                                     

       โรงเรียนได้รับความไว้วางใจจากผู้ปกครอง  ชุมชน  ให้โรงเรียนเป็นแหล่งเรียนรู้ในการศึกษาดูงานจากหน่วยงานอื่นๆ  อาทิ  โรงเรียนในเขตพื้นที่บริการและนอกเขตพื้นที่บริการ  เทศบาล  องค์การบริหารส่วนตำบลต่างๆ

3.3  ผลต่อผู้ปกครอง  ชุมชน                                                                  

       ผู้ปกครองและชุมชนได้รับความรู้ในการผลิตน้ำส้มควันไม้และนำไปใช้ประโยชน์ในการผลิตน้ำส้มควันไม้เพื่อกำจัดแมลงศัตรูพืช  และมีความพึงพอใจต่อการทำงานของโรงเรียน

4.  ปัจจัยแห่งความสำเร็จ

          4.1  ผู้นำองค์กร                                                              

       ผู้บริหาร  คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน  ให้ความช่วยเหลือ  ส่งเสริม  สนับสนุนในการจัดกระบวนการเรียนรู้  การพัฒนาสื่อการเรียนรู้และแหล่งเรียนรู้  รวมทั้งสนับสนุนด้านงบประมาณ  ส่งเสริมให้บุคลกรเข้ารับการอบรมเพื่อพัฒนาศักยภาพของตนเองอย่างต่อเนื่อง  สร้างบรรยากาศและสภาพแวดล้อมของการทำงานในสถานศึกษาให้เป็นมิตร ให้ขวัญกำลังใจ รางวัล และการลงโทษโดยดำเนินการด้วยความ รวดเร็ว ใช้กระบวนการทางวินัยเป็นกลไกที่มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมคนดี และป้องกันไม่ให้คนไม่ดี ไม่ซื่อสัตย์ไม่ให้ก้าวหน้าด้วยการฉกชิงผลประโยชน์ของผู้อื่น    ทำให้เกิดการขับเคลื่อนกระบวนการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของครูไปสู่การพัฒนากระบวนการจัดการเรียนรู้อันก่อให้เกิดผลต่อการพัฒนาผู้เรียนให้บรรลุตามจุดมุ่งหมายของหลักสูตร

          4.1  บุคลกรภายในโรงเรียน                                                       

        บุคลากรภายในโรงเรียนมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้  แบ่งปันประสบการณ์ในการทำงาน  ให้ความช่วยเหลือในการปฏิบัติงาน  ให้การยอมรับ  ให้ความคิดเห็นที่เป็นประโยชน์ต่อการจัดการเรียนรู้  ชี้ให้เห็นข้อดี ข้อบกพร่องในการทำงาน

          4.2  บุคลกรท้องถิ่น                                                                      

       บุคลกรท้องถิ่นให้ข้อมูลเกี่ยวกับตัวผู้เรียน  การประกอบอาชีพของผู้ปกครอง  ทำให้ทราบถึงความคาดหวังของผู้ปกครอง  ชุมชน  ที่มีต่อโรงเรียนและครู  รวมถึงให้ความรู้ที่เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นซึ่งเป็นข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการจัดการเรียนรู้