. . มีกิจกรรมใดที่ทำไปแล้วไม่เกิดผล ? เพราะอะไร ? . . จะมีการปรับเปลี่ยนยุทธศาสตร์ หรือกิจกรรมอะไรบ้าง ?
            การทำ M&E ตามวิธีของ OM นี้เป็นสิ่งที่ผมชื่นชอบมาก เพราะไม่ได้ “สักแต่ประเมินให้ผ่านไป” เท่านั้น หากแต่ว่ามันเป็น "กระบวนการเรียนรู้" และ "พัฒนางาน" ที่มีประโยชน์ยิ่ง ทำให้เราได้รู้ว่าที่ก้าวหน้าหรือไม่ก้าวหน้านั้นเป็นเพราะอะไร? จะได้แก้ไขหรือไป “เกาให้ถูกที่คัน” ได้ โดยหลังจากที่ทำการติดตามประเมินดู “Progress Marker”  แล้ว ขั้นตอนต่อไปก็คือให้ไปดูที่ “Strategy” ว่ามียุทธศาสตร์อะไรที่ทำให้เกิดการพัฒนาหรือก้าวหน้าไปได้ ยุทธศาสตร์แต่ละข้อที่วางไว้นั้น ในตอนดำเนินการจริงๆ สามารถนำไปสู่ OC ที่เขียนไว้หรือไม่ ? เพราะเหตุใด ? มีกิจกรรมใดภายใต้ยุทธศาสตร์ที่ทำแล้วได้ผลดี ? เพราะอะไร ? มีกิจกรรมใดที่ทำไปแล้วไม่เกิดผล ? เพราะอะไร ? จะมีการปรับเปลี่ยนยุทธศาสตร์ หรือกิจกรรมอย่างไรบ้าง ? สิ่งต่างๆ เหล่านี้ผู้ที่ทำโครงการควรจะมีการบันทึกอธิบายไว้ในแบบบันทึกที่เรียกว่า "Strategy Journal" เพื่อใช้ในการอ้างอิง และใช้เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ต่อไป
 
            สำหรับขั้นตอนสุดท้ายเป็นการทำ M&E ที่ “Required Practices” คือให้ติดตามประเมินดูว่า “แนวปฏิบัติ (Practice)”แต่ละข้อมีผลต่อ Strategy ที่วางไว้หรือไม่ ? เพราะเหตุใด ? มี Practice ใดที่ทำแล้วได้ผลดี ? เพราะอะไร ? มี Practice ใดบ้างที่ทำแล้วไม่เกิดผล ? เพราะอะไร ? จะต้องมีการปรับเปลี่ยน Practice เหล่านั้นอย่างไรบ้าง ? สิ่งต่างๆ เหล่านี้ผู้ที่ทำโครงการควรจะมีการบันทึกไว้ในแบบบันทึกที่เรียกว่า “Performance Journal” เพื่อใช้ในการอ้างอิง และใช้เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ต่อไป