การบันทึกการเรียนรู้ช่วยสะท้อนคิดจากนักเรียน

     วันนี้ผมได้มาอ่านบันทึกการเรียนรู้ของนักเรียนอย่างเป็นทาง หลังจากที่ให้เขาทำกิจกรรมฝึกคลื่นสมองต่ำโดยก่อนที่จะเรียน เริ่มต้นด้วยการพูดสร้างบรรยากาศ จากนั้นจึงเริ่มนั่งสมาธิ ช่วงแรกนั่งหลับตาอย่างเดียว  เมื่อสงบพอควรแล้วผมจึงเปิดชาวด์ เพลงหวังดี ประกอบ เมื่อนักเรียนทำกิจกรรมเสร็จก็ให้นักเรียนสะท้อนคิดด้วยการพูดว่ารู้สึกอย่างไร ได้อะไร ทีละคน  จากนั้นจึงเริ่มสอน และให้นักเรียนสะท้อนคิดโดยการเขียน เขียนบันทึกการเรียนรู้ (learning logs) เกี่ยวกับการฝึกคลื่นสมองต่ำ  เพราะห้องนี้เพิ่งเริ่มฝึก ส่งในวันรุ่ง

 

 

     

      ขณะที่อ่านก็มีความสุข อมยิ้มที่เห็นการคิด ความรู้สึกของลูกศิษย์ที่เราอาจไม่รู้เลยว่าเขาคิดได้ยอดเยี่ยมได้รู้ว่าเขาเรียนรู้อะไร  ประเด็นที่อยู่ในบันทึกการเรียนที่ให้นักเรียนเขียนนั้น ได้แก่

  • อะไรคือคำหลักของสิ่งที่ได้เรียนรู้ในวันนี้ 

  • โดยส่วนตัวแล้ว  อะไรคือสิ่งที่ได้จากการเรียนรู้ในวันนี้

  • มีความคิดเห็น หรือบทเรียนอะไร ที่จะเอาไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน

  • มีคำถามที่ต้องการความชัดเจน อีกหรือไม่ คืออะไร

     เมื่อผมได้อ่านแล้วประเด็นที่ 1 อะไรคือคำหลักนั้นมีนักเรียนบางคนยังเขียนไม่ตรงประเด็น สาเหตุเป็นเพราะผมไม่ได้มีเวลาในการเสนอแนะ แต่ก็ตั้งใจจะลองให้เด็กเขียนเองก่อน  แต่ก็มีหลายคนที่เขียนแล้วโดนใจ เช่น

     ...การให้เวลาอยู่กับตนเอง,  สมาธิ คือ การกำหนดจิตให้อยู่กับลมหายใจ หายใจเข้ารู้  หายใจออกรู้

     ประเด็นที่ 2 การเรียนรู้ที่เกิด ส่วนใหญ่นักเรียนจะเขียนในแนวเดียวกัน คือ ประโยชน์จากการทำสมาธิ เช่นทำให้มีสติ จิตใจสงบ แต่มี 1 คน ที่ทำให้เกิดข้อค้นพบในการฝึกสมาธิแก่ผม คือ

     ...การนั่งสมาธิที่มีเพลงประกอบทำให้เกิดสมาธิมากขึ้น ผ่อนคลายทำให้ไม่เครียดเลย

     ประเด็นที่ 3 การประยุกต์นำความรู้ไปใช้ มีผมได้เห็นการคิดประยุกต์ของนักเรียนที่หลากหลายที่งดงาม เช่น

     ...ควรมีสติทุกครั้งก่อนที่จะทำอะไรทุกอย่าง

      ...ต้องทำสมองให้ว่างเพื่อที่จะเรียนรู้ได้ดี

     ...ถ้ารู้จักนั่งสมาธิก่อนเรียนสัก 5-10 นาที ก็จะทำให้การเรียนรู้อะไรได้ดี จดจำอะไรได้ง่ายขึ้น

     ประเด็นที่ 4 คำถามที่ต้องการความชัดเจน ผมได้ทราบความคิด ข้อสงสัยของนักเรียนที่ต้องอธิบาย เติมเต็มให้เกิดความเข้าใจที่ชัดเจน เช่น

     ... คลื่นสมองต่ำนอกจากทำให้รับรู้ง่าย จิตใจสงบแล้วมีคุณสมบัติช่วยทำอย่างอื่นได้หรือไม่

     ...ทำไมคนเราต้องเรียนหนังสือ ในเมื่อคนเราต้องทำงาน  ผมคิดว่าความรู้มันมิได้อยู่ในตำราเรียนเท่านั้น  บางอย่างการดำเนินชีวิตไปแล้ว  เมื่อเราดำรงชีวิตอยู่เราอาจเก็บความรู้บางอย่างได้  ผมคิดว่าความรู้อยู่ที่ตัวเรา

     ...คลื่นสมองต่ำคือะไร

     ...อยากรู้หลักการฝึกคลื่นสมองต่ำอย่างจริงๆ จังๆ

     ...หากมีสมาธิมาก  มนุษย์อาจสร้างสิ่งที่ยิ่งใหญ่และเป็นประโยชน์ต่อมนุษย์ได้ไหม

     ...การที่เราทำจิตให้แน่วแน่และการนั่งสมาธิบ่อยๆ จะทำให้เราสามารถรู้ว่าชาติที่แล้วเราเกิดเป็นอะไรบ้างเหมือนพระพุทธเจ้าได้จริงหรือไม่

     การบ้านต่อไปที่ผมต้องทำคือการตอบคำถามของนักเรียนที่ยังไม่ชัดเจน  ซึ่งบางเรื่องผมอาจไม่ลงรายละเอียดลึกมาก เพราะด้วยลักษณะการเรียนการสอนที่มีตารางสอนตายตัว จึงทำให้มีข้อจำกัดพอสมควร

     การจัดกิจกรรมใดๆ หากครูได้ให้นักเรียนสะท้อนคิด อาจโดยการพูด การเขียนบันทึกการเรียนรู้ จะช่วยทำให้ครูได้ทราบความรู้สึกนึกคิด มากกว่าการประเมินแต่ความรู้ด้วยการทดสอบอย่างเดียว จะช่วยให้การเรียนมีชีวิตชีวามากขึ้นครับ