รายงานพิเศษ ดารา......หน้ากล้องช่อง 7 สี

วันที่ 7 ธันวาคม 2552 ขณะเดินเล่นเพลิน ๆ ในงาน “หนองคาย อยู่ดีกินดี” ที่ศาลากลางหนองคาย ได้รับการติดต่อจากคุณปู สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เขต 8 อุดรธานี โดยท่านผู้อำนวยการ นายแพทย์ปรีดา แต้อารักษ์ จะนำทีมนักข่าวช่อง 7 สี และสื่อมวลชนแขนงต่าง ๆ มาถ่ายทำและสัมภาษณ์ เพื่อทำสกู๊ปข่าว “ชุมชนต้นแบบลูกหลานฟันดี” บ้านไชยา อำเภอสระใคร จังหวัดหนองคาย หลังจากอ่านงานที่จะนำเสนอในการประชุม เครือข่ายนวัตกร.....นักพัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพ อีสานตอนบน ปี 2552

ในที่สุด ก็ถึงวันนัด อังคารที่ 22 ธันวาคม 2552 ไม่ตื่นเต้นเท่าไหร่.....แต่นายอำเภอ นายกและรองนายกองค์การบริหารส่วนตำบลสระใคร สาธารณสุขอำเภอ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลและทีมเจ้าหน้าที่สาธารณสุข CUP อำเภอสระใคร มาก่อนเวลานัดร่วมชั่วโมง.....เป็นเจ้าบ้านที่ดีรอแขกผู้มาเยือน รวมทั้ง พี่หมอล่า ทันตแพทย์วัชรพงษ์ หอมวุฒิวงศ์ หัวหน้ากลุ่มงานทันตสาธารณสุข คุณจิตติพร ดิษฐสร้อย สสจ.หนองคาย มาร่วมเป็นเจ้าภาพ

นักวิชาการศึกษาและทีมสุขภาพ (โรงพยาบาลและศูนย์สุขภาพชุมชนตำบลสระใคร) ประสานชุมชนล่วงหน้า นำทีมเข้มแข็งโดยคุณพ่อผู้ใหญ่สงวนศักดิ์ โพธิพรม ทีม อสม. อุ่นหนาฝาคั่ง แม่บ้านมากฝีมือ ทำข้าวต้มผัด ขนมเทียน เตรียมฝรั่ง ส้ม น้ำตะไคร้ น้ำสมุนไพร น้ำเปล่า ทีมชายหนุ่ม (เหลือน้อย) ยกโต๊ะเก้าอี้ จัดสถานที่ ผูกป้ายชื่อโครงการ จัดวางสื่อสร้างสรรค์ที่ใช้ในโครงการ ณ ถนนหน้าลานวัด เด็ก ๆ ซักซ้อมการแสดง โดย ผอ.ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กวัดไชยาประดิษฐ์ (ครูไพศาล) ครูพี่เลี้ยง (ครูมะลิ) และผู้ปกครองร่วมกันฝึกสอนและส่งเสียงเชียร์

มาแล้ว ๆ ท่าน ผอ.สปสช. เขต 8 ทีมนักข่าว พร้อมด้วยท่านมะณู บุญศรีมณีชัย รองนายแพทย์ สสจ.หนองคาย มาล่ากว่าเวลานัดเล็กน้อย ท่านดำรงค์ ดีสกูล พ่อเมืองอำเภอสระใคร กล่าวต้อนรับและแนะนำทีมชาวอำเภอสระใคร หมอฟันเกริ่นนำความเป็นมาของโครงการ พี่จำปี บุปผาสังข์ ประธาน อสม. สรุปความต่อเนื่อง ความก้าวหน้ากิจกรรมของชุมชน สั่งสมบทเรียนและผลอันน่าชื่นใจ เด็ก ๆ เปิดตัวด้วยการเต้นประกอบเพลง แสดงพละกำลังกาย เคลื่อนไหวประสาน สดชื่นกำลังใจ อารมณ์แจ่มใส เข้าแถวหยิบเอง.....แปรงสีฟันของหนู คุณครูบีบยาสีฟัน ดาราเด็ก...ครึกครื้นแปรงฟันโชว์กล้อง ปิดท้ายให้ครูตรวจความสะอาดช่องปากและฟันอย่างคุ้นเคย

จากนั้น ทีมสุขภาพ (หมอแดง ณัฏฐา ศรีพุทธา , หมอเหมียว ทัศวรรณ สมศรีสุข , น้ำอ้อย สีกล่ำ ผู้ช่วยทันตแพทย์ ส่วนหมอนก สุพรรษา พิมพ์บึง หายไปเพราะลาคลอด) สาธิตการตั้งวงผู้ปกครอง “โสเหล่” อย่างมีจุดมุ่งหมาย ปรับกระบวนการทำงานเป็นวิทยากรกระบวนการ พูดคุย รับฟัง สะท้อนข้อสังเกต ตั้งคำถาม ให้ทีมชุมชน อสม. ครูพี่เลี้ยง ผู้ปกครองเป็นศูนย์กลาง แลกเปลี่ยนความคิดเห็นตามความสนใจ เรียนรู้ถึงสิ่งดี ๆ ยกย่องตัวอย่างที่ดีที่มีอยู่แล้วในชุมชน ที่คุณยายคุณแม่เลี้ยงลูกหลานให้ฟันดี ย้ำอีกทีกินนมแม่ให้นานที่สุด แลกเปลี่ยนอุบายต่าง ๆ นานาในการลาขาดจากขวดนม วิธีหันเหความสนใจไปทางอื่นที่ไม่ใช่ร้านค้า วิธีละมุนละม่อมค่อย ๆ พูดปลูกฝังไม่ให้เด็กกินลูกอม การทำความสะอาดช่องปากด้วยการเช็ดเหงือก ลิ้น ตั้งแต่ฟันยังไม่ขึ้น การเริ่มแปรงฟันให้เด็ก และแปรงฟันซ้ำให้ลูกหลานก่อนเข้านอน เป็นต้น ถึงตอนนี้ก็จะเห็นภาพผู้ช่วยทันตแพทย์คนเก่ง สาธิตการแปรงฟันถูกวิธีให้เด็กน้อยคนเก่ง

เห็นภาพแล้ว ต่อไปเป็นการบันทึกทั้งภาพและเสียง คุณอัจฉรา คำธิตา จากช่อง 7 สี สัมภาษณ์หมอฟันถึงการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในชุมชน ช่องอื่น ๆ สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทยและอีกหลายสื่อ สัมภาษณ์ทั้งหมอฟัน ครูพี่เลี้ยง อสม. คุณยายหลานสาม ผู้ชนะเลิศการแปรงฟันให้หลาน รวมทั้ง น้องแบม คนสวย ผู้ยืนยันปฏิเสธลูกอม นี่คือ รายงานพิเศษ จากสำนักข่าวแห่งชาติ กรมประชาสัมพันธ์

รายงานพิเศษ: ชุมชนต้นแบบลูกหลานฟันดี บ้านไชยา จ.หนองคาย

เด็กกับการแปรงฟัน ดูเหมือนจะเป็นเรื่องที่เข้ากันได้ยาก ทำให้เด็กจำนวนมากมีปัญหาสุขภาพช่องปาก โดยเฉพาะฟันผุ ซึ่งพบว่าเด็กมากกว่าร้อยละ 50 มีฟันผุ

เช่นเดียวกับที่บ้านไชยา อำเภอสระใคร จังหวัดหนองคาย ซึ่งผลการสำรวจสุขภาพช่องปากเด็กอายุ 3 ปี ในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก อำเภอสระใครพบว่าเด็กฟันผุประมาณ 5-6 คน ใน 10 คน หมอฟันในพื้นที่ ทันตแพทย์หญิงธิรัมภา ลุพรหมมา ทันตแพทย์ชำนาญการพิเศษ โรงพยาบาลอำเภอสระใคร จึงได้จัดทีมสุขภาพเข้าชุมชน เพื่อศึกษาปัญหาอย่างเจาะลึก แล้วจัดเวทีประชาคม เพื่อคืนปัญหาให้กับชุมชน และมีการยกย่องผู้ปกครองที่เลี้ยงลูกหลานฟันดีเพื่อเป็นตัวอย่างให้กับคนอื่น พร้อมจัดประกวดการแปรงฟัน เพื่อกระตุ้นให้เกิดการตื่นตัว

ทันตแพทย์หญิงธิรัมภา บอกด้วยว่า สิ่งสำคัญที่ทำให้การดำเนินงานประสบความสำเร็จ นอกจากการสร้างการมีส่วนร่วมแล้ว ยังต้องให้ความรู้แก่ชาวบ้านในแบบที่เข้าใจได้ง่ายด้วย

ด้านนางเฉลียง แสงจันทร์ อายุ 53 ปี แชมป์แปรงฟันถูกวิธี และมีหลานฟันดีทั้ง 3 คน บอกว่า เคล็ดลับในการดูแลลูกหลานให้มีฟันดีนั้น หากเด็กๆ ที่อายุไม่ถึง 8 ขวบ กำลังมือยังไม่ดี เพราะฉะนั้นเมื่อแปรงฟันเสร็จแล้ว ผู้ปกครอง ต้องแปรงซ้ำให้อีกครั้ง โดยเฉพาะก่อนนอน

"ไม่ชอบกินลูกอม เดี๋ยวฟันผุ"

คำยืนยันที่เหลือเชื่อ จากเด็กหญิงอธิชา คำภูมี เด็กน้อยวัย 5 ขวบ ที่บอกว่าไม่ชอบกินลูกอม เพราะกลัวฟันผุ และไม่ใช่แค่เด็กหญิงอธิชาเท่านั้น เด็กๆ ในบ้านไชยา อำเภอสระใคร ทุกคน ล้วนปฏิเสธไม่กินลูกอม ซึ่งก็เป็นผลมาจากการดำเนินโครงการนี้เช่นกัน เพราะนอกจากจะรณรงค์ให้เด็กๆ แปรงฟันอย่างถูกวิธี ยังสร้างนิสัยในการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ควบคู่ไปด้วย

ความสำเร็จครั้งนี้ ทันตแพทย์หญิงธิรัมภา กล่าวว่า ได้ช่วยยั้งอัตราการเพิ่มขึ้นของจำนวนเด็กฟันผุอย่างได้ผล และตั้งเป้าหมายว่าภายใน 3 ปีข้างหน้า ลูกหลานชาวสระใคร จะมีฟันสวย แข็งแรงกันทุกคน

โครงการนี้ เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างนวัตกรรมด้านหลักประกันสุขภาพ ที่นำมาเสนอในงานประชุมเครือข่ายนวัตกร นักพัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพอีสานตอนบน ประจำปี 2552 ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 23-24 ธันวาคม ที่ผ่านมา ซึ่งชุมชนอื่นๆ สามารถนำไปเป็นต้นแบบเพื่อสร้างสุขภาพฟันที่ดีให้กับลูกหลานในชุมชนตนเอง

ข้อมูลข่าวและที่มา

ผู้สื่อข่าว : ยุวรรณ์ดา พานทอง Rewriter : คณิต จินดาวรรณ
สำนักข่าวแห่งชาติ กรมประชาสัมพันธ์ : http://thainews.prd.go.th

วันที่ข่าว : 26 ธันวาคม 2552

นอกจาก สำนักข่าวแห่งชาติแล้ว ท่านใดที่ไม่ได้ชมสกู๊ปข่าว สปสช. ทางช่อง 7 สี ออกอากาศวันอาทิตย์ที่ 27 ธันวาคม 2552 เวลา 19.25 น. เชิญติดตามข่าวย้อนหลังได้ที่ www.ch7.com ประเภทข่าว พัฒนาสังคม ชื่อข่าว “ชุมชนต้นแบบลูกหลานฟันดี”

นี่คือ 1. พลังของชุมชน ที่รอการค้นหา เมื่อพบแล้ว....2. พลังภาครัฐ / ท้องถิ่น 3. ภาควิชาการ สามประสานเขยื้อนขยับ......อย่างเข้าใจ อย่างอดทนรอคอย แรก ๆ อาจจะไม่คุ้นชิน ลองผิดมั่งถูกมั่ง วิเคราะห์สถานการณ์ / ผลสะท้อน / ผลกระทบ ทำไป....เรียนไป....รู้ไป สุขใจเล็ก ๆ ในขั้นแรก ๆ เมื่อต้นไม้ที่เราหย่อนเมล็ดพันธุ์ลงดินอันอุดมสมบูรณ์ รากแก้วเริ่มหยั่ง รากแขนง รากฝอยแตกออกหาอาหารได้เอง ลำต้นเริ่มแข็งแรง ยอดอ่อนชูช่อเขียวสดใส....น้ำ ปุ๋ย แสงแดด อุณหภูมิ สภาพแวดล้อมจึงยังต้องพร้อม.....ให้เติบโตต่อไป

ตอนนี้อยู่ในช่วง (สับสน ? ไม่ถึงกับฝุ่นตลบ) ขยายเครือข่าย

1. ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม เรื่องเล็ก....ฟันเด็ก....ขยายพื้นที่ (ปีที่ 3 วางแผน 27 ชุมชน) จัดเวทีพลังชุมชนเข้มแข็งกระตุ้นพลังชุมชนอื่น ๆ ที่พร้อม….เริ่มแล้ว

2. รวมเรื่อง....เด็กดี....มีแนวร่วมสมาชิกทีมตำบลเพิ่มขึ้น ท่าทางสนุกดี

3. ขยายเรื่องฟันไปกลุ่มอื่น....อายุเยอะขึ้น เรื่องราวโยงใยซับซ้อน ยังต้องอิงวิชาการทางทันตแพทยศาสตร์แยะ และจำนวนทันตบุคลากรที่พอจะให้ทำงานอย่างมีความสุข งานการสมดุลกับชีวิตส่วนตัว.....ข้อพิจารณา

อืมมม....เป็นปีที่ดีเกินคาดอีกปีหนึ่ง ไม่นึกว่าจะสุขใจได้ขนาดนี้ ขอจบงานการของปีนี้ไว้แต่เพียงเท่านี้.....แต่ยังรอคำแนะนำดี ๆ รับฟังประสบการณ์จากผู้อาบน้ำร้อนมาก่อน ข้อคิด หรือข้อสะท้อนจากเพื่อนพ้องน้องพี่ สังฆะ หมู่ญาติมิตรอยู่นะคะ

ในวาระดิถีขึ้นปีใหม่ 2553 ขออำนาจคุณพระศรีรัตนตรัย หลวงพ่อพระใส สิ่งใด ๆที่ท่านถือเป็นสรณะแห่งความดีงาม ช่วยทำให้ท่านมีพลังกาย พลังทางสังคม พลังแห่งความรัก จากครอบครัว จากเพื่อนพ้องน้องพี่ญาติมิตร จากเพื่อนร่วมงาน โดยเฉพาะพลังใจจากตัวเอง ทำให้ท่านมีชีวิตที่สมดุล เชื่อมโยงกับสรรพสิ่งอย่างเป็นสุขตามอัตภาพ อย่างพอเพียงตามแบบฉบับของท่านเอง......สวัสดีปีใหม่ 2553 นะคะ

ธิรัมภา