เมื่อพบผู้ป่วยสื่อสารไม่ได้...นักกิจกรรมบำบัด นักแก้ไขความผิดปกติของการสื่อความหมาย และบุคลากรทางการแพทย์ที่เกี่ยวข้อง ควรประเมินทางคลินิกและ ลปรร ให้ได้ข้อสรุปที่ชัดเจนว่าผู้ป่วยสื่อสารไม่ได้อย่างไร เช่น
1. อาจพูดออกมาผิดไวยากรณ์ และมีความยากลำบากในการอ่านและเขียนตัวหนังสือ ซึ่งเรียกว่า Progressive Non-Fluent Aphasia หรือ PNFA
2. อาจมีลักษณะเด่นของการพูดไม่ชัด เช่น สระหรือพยัญชนะหายไป เสียงบิดเบือน การออกเสียงเน้นคำผิดๆถูกๆ ซึ่งเรียกว่า Apraxia of Speech หรือ AOS
3. อาจมีความผิดปกติของข้อ 1 และ 2 ข้างต้นรวมกัน ซึ่งเรียกว่า PNFA-AOS
4. อาจพูดคล่องแคล่ว แต่คำบางคำไม่มีความหมาย ไม่รู้ความหมาย ไม่มีข้อมูล-แนวคิดของรูปธรรมและความจริง สำนวนในการสื่อสารบกพร่อง ระลึกคำหรือรายละเอียดของคำที่รับรู้ความสัมพันธ์กันของวัตถุจากการมองเห็นได้ยากลำบาก (visual associative agnosia) ซึ่งเรียกว่า Semantic dementia
5. อาจมีลักษณะอื่นๆ ซึ่งเรียกว่า Primary Progressive Aphasia, Not Otherwise Specified หรือ PPA-NOS ที่ไม่ครอบคลุม 4 ข้อข้างต้น เช่น อัตราการพูดไม่คงที่ หยุดพูดไปเฉยๆ โดยไม่รู้สาเหตุหรือมีความลำบากในการสื่อสารที่ซับซ้อน รวมถึงมีปัญหาการรับรู้อื่นๆ เช่น ความจำบกพร่อง การรับรู้ทางการมองเห็นบกพร่อง การแสดงการสื่อสารด้านความคิดความเข้าใจบกพร่อง
ดังนั้น นักกิจกรรมบำบัดหรือบุคลากรทางการแพทย์ที่มีผู้รับบริการมีความบกพร่องทางการสื่อสารหลังอัมพาต...ไม่ควรมองข้ามปัญหาเรื่องการสื่อสาร การรับรู้ ความคิดความเข้าใจ และผลกระทบทางคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพจิตสังคม ซึ่งเป็นประเด็นที่สำคัญต่อการประยุกต์แนวคิดการจัดการสุขภาพด้วยตนเองและกิจกรรมการดำเนินชีวิต
ท่านทั้งหลายอย่ามัวเน้นการฝึกองค์ประกอบต่างๆ ในคลินิกโดยอาจไม่ครอบคลุมองค์รวมของการทำกิจกรรมการดำเนินชีวิตมากนัก เช่น ฝึกเฉพาะการใช้มือ ฝึกเดิน ฝึกยืดกล้ามเนื้อที่เกร็ง ฝึกออกกำลังกายร่างกายที่อ่อนแรงด้วยกิจกรรมในคลินิก เป็นต้น
ผู้ป่วยอัมพาตหลายคนที่รับรู้ถึงข้อจำกัดด้านร่างกาย ที่บุคลากรทางการพแทย์พยายามลดอาการเกร็งสั่นของมือหรือร่างกายซีกที่เป็นอัมพาต แต่ใช้เวลามากกว่า 5 ปีในการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์ แม้ว่านักกิจกรรมบำบัดพยายามสำรวจความสนใจและคุณค่าของความต้องการทำกิจกรรมการดำเนินชีวิต เช่น เล่นไพ่เป็นกิจกรรมยามว่าง อยากเลี้ยงหลานแต่นักกิจกรรมบำบัดยังคงฝึกมือสองข้างหรือให้ลองใช้อุปกรณ์ช่วยในคลินิกโดยมีอาการเกร็งสั่นของมือโดยไม่ทราบว่าจะมีแรงพอที่จะเลี้ยงหลานได้หรือไม่
ผมอยากเสนอแนะว่า นักกิจกรรมบำบัดคงต้องมององค์รวมของการทำกิจกรรมการดำเนินชีวิตหลังอัมพาตนานหลายปีว่า ผู้รับบริการมีการปรับตัวในการใช้มือหรือทำกิจกรรมที่สนใจเองมาก่อนที่นักกิจกรรมบำบัดจะแนะนำหรือเปล่า กิจกรรมที่ฝึกในคลินิกยังคงมีความสำคัญและพัฒนาความสุข-คุณภาพชีวิตอย่างไร มีกิจกรรมยามว่างอื่นๆ อีกใหม่ที่ต้องเพิ่มพูนให้ถึงแนวคิดของการจัดการตนเองในการใช้ชีวิตอยู่กับสภาวะร่างกายอัมพาตปัจจุบัน โปรแกรมที่นักกิจกรรมบำบัดสากลเน้นในระยะแบบนี้ เช่น โปรแกรมการมีส่วนร่วมทำกิจกรรมที่มีคุณค่าแก่ตนเอง ครอบครัว และสังคม โดยฝึกเป็นอาสาสมัครช่วยเหลือเพื่อนที่อัมพาต โปรแกรมสร้างความเชื่อมั่นในการดำเนินชีวิตหลังอัมพาตโดยนักกิจกรรมบำบัดผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดการตนเองในการใช้เวลาว่าง โปรแกรมการจัดการความล้าหลังอัมพาตโดยนักกิจกรรมบำบัดผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดความล้าและการสงวนพลังงานในการทำกิจกรรมการดำเนินชีวิต เป็นต้น
ผมอยากส่งแรงใจให้นักกิจกรรมบำบัดแนวใหม่เกิดขึ้นในเมืองไทยเร็วๆ ครับ
STROKE:Remember the 1st Three Letters....S.T.R.
เส้นเลือดอุดตันในสมอง (Stroke) ให้จำไว้ว่า อักษร 3 ตัวแรกคือ S.T.R
My nurse friend sent this and encouraged me to post it and spread the word.
I agree.
เพื่อนพยาบาลส่งเมล์นี้มาให้ และสนับสนุนให้ฉันส่งต่อไปอีกเรื่อยๆให้ทั่วโลกเลยยิ่งดี ฉันก็เห็นด้วย
If everyone can remember something this simple, we could save some folks.
Seriously..
ถ้าเราสามารถจำสิ่งง่ายๆเหล่านี้ได้ เราจะช่วยชีวิตคนบางคนได้..อันนี้เรื่องจริง
Please read:
STROKE IDENTIFICATION:
อาการบ่งชี้ของเส้นเลือดอุดตันในสมอง
During a BBQ, a friend stumbled and took a little fall - she assured everyone that she was fine (they offered to call paramedics) .she said she had just tripped over a brick because of her new shoes.
ระหว่างงานเลี้ยงบาร์บีคิว เพื่อนคนหนึ่งสะดุดล้มลงไปกองกับพื้น แต่เธอบอกกับทุกคนว่าเธอไม่เป็นไร (เพื่อนๆถามว่าจะให้เรียกแพทย์เคลื่อนที่มั้ย) เธอบอกว่าเธอแค่สะดุดก้อนหินเพราะยังไม่ชินที่ใส่รองเท้าคู่ใหม่มา
They got her cleaned up and got her a new plate of food. While she appeared a bit shaken up, Ingrid went about enjoying herself the rest of the evening
ทุกคนช่วยกันปัดเศษสกปรกออกไปจากตัวเธอและไปตักอาหารมาให้ใหม่ ตัว Ingrid เองหลังจากนั้นรู้สึกว่าจะมีอาการสั่นเล็กน้อย แต่ก็สนุกสนานดีตลอดเย็นวันนั้น
Ingrid's husband called later telling everyone that his wife had been taken to the hospital - (at 6:00 pm Ingrid passed away.) She had suffered a stroke at the BBQ. Had they known how to identify the signs of a stroke, perhaps Ingrid would be with us today. Some don't die. they end up in a helpless, hopeless condition instead.
หลังจากนั้น สามีของ Ingrid โทรหาเพื่อนๆทุกคนว่า ภรรยาเขาถูกนำตัวส่งโรงพยาบาล (และเสียชีวิตในเวลา 6 นาฬิกา) เธอมีอาการของเส้นเลือดอุดตันในสมองตั้งแต่ตอนที่อยู่ในงานเลี้ยงบาร์บีคิวแล้ว ถ้าทุกคนรู้ว่าเธอมีอาการนี้เสียตั้งแต่แรก บางที Ingrid อาจจะยังอยู่กับพวกเราในวันนี้ก็ได้ บางคนก็ไม่เสียชีวิต แต่ต้องใช้ชีวิตอย่างคนสิ้นหวังและช่วยเหลือตัวเองไม่ได้
It only takes a minute to read this...
ใช้เวลาอ่านบทความนี้เพียงไม่กี่นาทีเท่านั้น
A neurologist says that if he can get to a stroke victim within 3 hours he can totally reverse the effects of a stroke...totally. He said the trick was getting a stroke recognized, diagnosed, and then getting the patient medically cared for within 3 hours, which is tough.
แพทย์ด้านประสาทวิทยากล่าวว่า ถ้าแพทย์สามารถไปถึงตัวผู้ป่วยเส้นเลือดสมองอุดตันได้ภายใน 3 ชั่วโมง แพทย์จะสามารถช่วยชีวิตผู้ป่วยได้แน่นอน ที่สำคัญก็คือต้องทราบว่าผู้ป่วยมีอาการของโรคนี้ วินิจฉัยได้ได้ จากนั้นก็ให้การรักษาภายใน 3 ชั่วโมง ซึ่งเรื่องจริงนั้นเป็นไปได้ยากอยู่
RECOGNIZING A STROKE
ต้องรู้ก่อนว่ามันคือเส้นเลือดสมองอุดตัน
Thank God for the sense to remember the '3' steps, STR . Read and Learn!
ขอบคุณพระเจ้าที่หาวิธีจำง่ายๆมาให้ STR
Sometimes symptoms of a stroke are difficult to identify. Unfortunately, the lack of awareness spells disaster. The stroke victim may suffer severe brain damage when people nearby fail to recognize the symptoms of a stroke.
บางครั้งอาการของโรคเส้นเลือดสมองอุดตันก็เป็นการยากที่จะรู้กันได้ แต่ที่ร้ายแรงกว่านั้นก็คือ การไม่รู้อาจหมายถึงหายนะได้ สมองผู้ป่วยอาจจะโดนทำลายอย่างรุนแรง แต่คนรอบข้างไม่ได้รู้เลยว่านี่คืออาการของเส้นเลือดสมองอุดตัน
Now doctors say a bystander can recognize a stroke by asking three simple questions:
หมอบอกว่า คนที่ยืนอยู่รอบข้างก็สามารถรู้อาการได้ โดยคำถาม 3 ข้อ ดังนี้
S *Ask the individual to SMILE.
S คือบอกให้ผู้ป่วย ยิ้ม
T *Ask the person to TALK and SPEAK A SIMPLE SENTENCE (Coherently)
(i.e.. It is sunny out today.)
T คือบอกให้ผู้ป่วยพูด โดยอาจจะเป็นประโยคง่ายๆ เช่น วันนี้อากาศดีนะ
R *Ask him or her to RAISE BOTH ARMS.
R คือบอกให้ผู้ป่วยยกแขนทั้งสองข้างขึ้น
If he or she has trouble with ANY ONE of these tasks, call emergency number immediately and describe the symptoms to the dispatcher.
ถ้าผู้ป่วยมีความลำบากในการทำข้อใดข้อหนึ่ง ให้โทร.หาเบอร์ฉุกเฉินทันทีและแจ้งไปว่าผู้ป่วยมีอาการอย่างไร
New Sign of a Stroke -------- Stick out Your Tongue
สัญญาณใหม่ของเส้นเลือดสมองอุดตัน -- แลบลิ้นออกมาดู
NOTE: Another 'sign' of a stroke is this: Ask the person to 'stick' out his tongue.. If the tongue is 'crooked', if it goes to one side or the other, that is also an indication of a stroke.
หมายเหตุ: สัญญาณอีกประการหนึ่งก็คือ ลองให้ผู้ป่วยแลบลิ้นออกมา หากลิ้นมีลักษณะม้วนงอ ตกไปด้านใดด้านหนึ่ง นั่นคือข้อบ่งชี้ว่ามีอาการเส้นเลือดสมองอุดตัน