ตอนเป็นวัยรุ่น เริ่มเข้าเรียนชั้น ม.4 บทเรียนแรกของวิชาฟิสิกส์ก็คือเรื่อง "เลขนัยสำคัญ" ความรู้สึกในตอนนั้นบอกได้คำเดียวว่า "งงสุดๆ" เป็นเรื่องที่สำหรับเด็กอายุและประสบการณ์แค่นั้นจะเข้าใจได้ ก็ได้แต่เรียนๆ ไปจำทุกอย่างที่ครูสอน ทำคะแนนตอนสอบได้ดีเยี่ยม แต่ก็ไม่เข้าใจถึงประโยชน์ของมันเลย "ไม้รู้จะเรียนไปทำไม???" พอเข้ามหาวิทยาลัย ในวิชาสาขาวิทยาศาสตร์ก็จะนำมาสอนอีกครั้งเป็นบทเรียนแรกๆ เหมือนกัน ได้เริ่มเข้าในในความหมายมากขึ้น และเห็นความสำคัญของเรื่องนี้ขึ้นมาบ้าง จนบัดนี้...เรื่องนี้ได้มาเกี่ยวข้องกับวิชาชีพอย่างยิ่ง...
ผมได้เห็นใบรายงานผลทางห้องปฏิบัติการทางการแพทย์หลายๆ แห่ง ไม่ได้ให้ความสำคัญของเลขนัยสำคัญเลย คำนวณได้อย่างไรก็ออกไปตรงเด๊ะๆ ผมเห็นแล้วก็อดรนทนไม่ไหวครับ ไม่รู้จะระบายที่ไหน เลยมาระบายในนี้เผื่อจะมีคนมารับฟังผมบ้าง
ยกตัวอย่างในแล็บที่ผมทำงานอยู่ก็แล้วกัน เพื่อนร่วมงานคนนึง ตรวจวัดน้ำตาลในเลือดของคนไข้รายนึง เอาเข้าเครื่องวัดครั้งแรกไม่ออกค่าให้ (ค่าเกินขีดจำกัดของเครื่องวัด) จึงทำการเจือจางลง 2 เท่า เพื่อให้เครื่องวัดได้ ผลเครื่องอ่านหลังเจือจางคือ 589 เพื่อนร่วมงานคนนั้นออกผลเป็น 589x2 = 1178 mg/dL ซึ่งไม่ถูกต้อง เพราะการออกค่าต้องคำนึงถึงเลขนัยสำคัญด้วย
เหตุผลก็ืคือ ค่าน้ำตาลในเลือดคนปกติ จะอยู่ในช่วง 75-115 mg/dL นั่นคือ มีนัยสำคัญมากที่สุด 3 ตัว
ผลแล็บ 1178 มีนัยสำคัญ 4 ตัว ก่อนออกผลต้องปรับนัยสำคัญก่อน นั่นคือ ค่าีที่ควรรายงานคือ 1180 ซึ่งมีนัยสำคัญน้อยสุด 3 ตัว
อาจจะคิดว่าตัวเลข 1178 กับ 1180 ไม่แตกทางกันทางเคมีคลินิก แต่ค่าที่ปรับให้ถูกต้องตามหลักนัยสำคัญจะเป็นที่ยอมรับของสากลมากกว่า
ดีๆให้กำลังใจน่ะ
เลขนัย เป็นความละเอียดของตัวเลขไง แวะชมบ้างน่ะ