เมื่อมีงานบวช หากแม่มานเข้าไปในโบสถถือว่าขึดนักแล"

หากเอ่ยถึงโบสถ์หรือโบสถ(อ่านโบ-สด)ในล้านนาผู้คนถือว่าเป็นสถานที่สำคัญนักหนาเพราะเป็นสถานที่ประกอบพิธีอุปสมบท(เป๊กข์เป็นตุ๊เจ้าหรือพระ)  ลักษณะอาคารสถานที่ของอุโบสถในล้านนาสมัยก่อนมักจะสร้างด้วยพื้นที่ค่อนข้างจะแคบเล็กๆพอให้จำนวนสงฆ์ที่จำเป็นเข้าไปสังฆกรรมตามกำหนดที่มีในทางพระพุทธศาสนาเท่านั้น

เมื่อมีการประกอบพิธีการเป๊กข์หรืออุปสมบทเป็นตุ๊เจ้า(พระ)หากมีผู้ที่ไม่มีกิจจำเป็นเข้าร่วมใช้สถานที่ย่อมทำให้เบียดสถานที่ของผู้อื่นโดยเฉพาะพระสงฆ์ที่จำเป็นต้องเข้าร่วมพิธีการประกอบพิธีย่อมไม่สะดวกอย่างยิ่งหากมีแม่มานหรือผู้หญิงกำลังมีครรภ์เข้าไปร่วมในพิธีเกิดอาการผิดปกติ เจ็บป่วยกระทันหันย่อมทำให้พิธีสงฆ์ที่สำคัญต้องเกิดปัญหาหรือเกิดการวุ่นวายทำให้ต้องหยุดพิธีการ

บ่อยครั้งที่ผู้เข้าพิธีบวชอาจเป็นสามี ญาติพี่น้อง คนรักหรือผู้ที่เกี่ยวข้องกับแม่มานหากมองเห็นแม่มาน(หญิงมีครรภ์)อาจเปลี่ยนใจกระทันหันไม่อยากนึกบวชหรืออาจทิ้งพิธีการเอาดื้อๆย่อมทำให้พิธีการล้มเหลว   ทำเหมือนดั่งเป็นมารร้าย  เพราะเสียงคำว่าแม่มาน พ้องเสียงกับคำว่า "มาร"นั่นเอง

หรือหากเป็นเวลาปกติ  ผู้คนล้านนาย่อมมีข้อห้ามผู้หญิงขึ้นไปในพระอุโบสถเป็นปกติอยู่ด้วยแล้ว  ข้อห้ามนี้ผู้หญิงล้านนาทุกคนทราบกันเป็นอย่างดีและพร้อมที่ปฏิบัติสืบต่อๆกันมาตามรอยของบรรพบุรุษโดยมิเสื่อมคลายด้วยความเต็มใจในวิถีฮีตกองแห่งชีวิต

ดังนั้น  ในการดำเนินชีวิตของแม่มานหรือผู้หญิงมีครรภ์ของผู้คนในล้านนาจึงมีข้อห้ามมิให้กระทำในสิ่งที่ล่อแหลมต่อเภทภัยต่างๆในชีวิตประจำวัน  เพื่อป้องกันแม่มานมิให้กระทบต่อภัยทั้งมวลและมีชีวิตอย่างเป็นสุขจนกระทั่งคลอดลูกน้อยเป็นแม่คนอย่างสมบูรณ์แบบ

ตำนานขึดล้านนามีองค์ความรู้ที่ต้องวิเคราะห์  และมีผะหญาปัญญามากมายที่เป็นประโยชน์ต่อผู้คนอย่างเที่ยงแท้......เนอหมู่เฮา