ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายโครงการนิเทศและพัฒนาการเรียนการสอน
โรงเรียนเมยวดีพิทยาคม อ.เมยวดี จังหวัดร้อยเอ็ด

                วิษณุ  นามเดช (ป.บัณฑิต บริหารการศึกษา รุ่น 9)
เลขประจำตัว  52718101010

ความเป็นมา
                   การนิเทศการสอนเป็นงานที่มีความสำคัญงานหนึ่งของการจัดและการบริหารการศึกษา การนิเทศเป็นกระบวนการหนึ่งของการศึกษา ที่มุ่งส่งเสริมให้การสนับสนุน และพัฒนามาตรฐานของการศึกษา
การนิเทศจะประสบความสำเร็จได้นั้นต้องอาศัยความร่วมมือร่วมใจระหว่างผู้นิเทศและผู้รับการนิเทศ  โดย

ผู้นิเทศจะต้องสร้างความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับการนิเทศแก่ผู้รับการนิเทศได้ทราบโดยละเอียด

   การนิเทศมีความหมายกว้างขวางและแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับแนวคิด ความรู้และประสบการณ์ของแต่ละคน การนิเทศ มาจากคำภาษาอังกฤษว่า Supervision จากความหมายตามรูปศัพท์ก็คือ การให้ความ ช่วยเหลือการให้คำแนะนำ และการปรับปรุง ตามรูปศัพท์จากพจนานุกรมหมายถึง การชี้แจง การแสดง การจำแนก และจากการศึกษาคำจำกัดความของนักการศึกษาหลายท่านพอสรุปได้ว่า

  การนิเทศ เป็นระบบหนึ่งของระบบการจัดและบริหารสถานศึกษา เป็นกระบวนการปรับปรุงการเรียนการสอน การชี้แนะการให้ความช่วยเหลือและร่วมมือกับครู รวมทั้งบุคคลที่เกี่ยวข้องในการจัดการศึกษา โดยมีเป้าหมายคือ คุณภาพของผู้เรียน การนิเทศนั้นถือเป็นทั้งศาสตร์และศิลป์ เพราะกระบวนการนิเทศจัดเป็นศาสตร์ เนื่องจากเป็นปรัชญาที่แสวงหาความจริงความรู้ และคุณค่าในสิ่งต่างๆที่เกี่ยวกับการศึกษา ส่วนที่กล่าวว่าเป็นศิลป์ เพราะต้องอาศัยเทคนิควิธีการและมนุษยสัมพันธ์ในการทำงานร่วมกับผู้อื่น รวมทั้งการสื่อสาร การจูงใจ การประสานงาน เพื่อปรับทัศนคติแนวคิดนำไปสู่การเปลี่ยนแปลง

  การนิเทศการสอน (Instructional Supervision) เป็นคำผสมระหว่างการนิเทศและการสอน โดยการนิเทศการสอนเป็นส่วนย่อยของการนิเทศ การนิเทศการสอน เป็นกระบวนการของผู้นิเทศที่มุ่งปรับปรุงและพัฒนาการสอนในสถานศึกษา โดยมุ่งที่พฤติกรรมของครูที่ส่งผลต่อพฤติกรรมของผู้เรียน เนื่องจากการสอนเป็นพฤติกรรมที่เรียนรู้ได้ การเรียนรู้จะก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในทางที่ดีขึ้น ซึ่งผู้นิเทศสามารถนิเทศครู เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในการสอนได้ ซึ่งจะนำไปสู่การปรับปรุงกระบวน
การจัดการเรียนการสอนให้ดีขึ้นเพราะครูซึ่งอยู่ในโรงเรียนและประกอบอาชีพการสอนต้องมีความรู้ใหม่ๆ ทั้งทางด้านเนื้อหาวิชาและด้านวิธีสอน ซึ่งการนิเทศการสอนจะเป็นการพัฒนาวิชาชีพครูได้อีกทางหนึ่ง

การนิเทศการสอนเป็นสิ่งที่จะก่อให้เกิดความเจริญงอกงาม ช่วยให้ครูได้มีความรู้ความเข้าใจในเรื่องต่างๆ

มากมาย เช่น วิธีสอนแบบต่างๆที่ถูกต้องและมีคุณภาพ ปรับวิธีการทำงานให้ได้เกณฑ์มาตรฐานการใช้
เครื่องมือและเทคนิคในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน การวัดและประเมินผล การแก้ไขผู้เรียนที่มี
ปัญหา การจัดทำสื่อและนวัตกรรมทางการศึกษา ซึ่งสิ่งต่างๆเหล่านี้จะช่วยให้ครูเกิด ความมั่นใจ และทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยการนิเทศการสอนนั้นมีหลักการที่ควรยึดถือหลายประการ คือ ต้องเป็นหลักประชาธิปไตย ยอมรับความคิดเห็นของกันและกัน ยอมรับความแตกต่างระหว่างบุคคลให้อิสระในการทำงาน ผู้ร่วมงานทุกคนมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ เปิดโอกาสให้ได้แสดงความสามารถ ได้แสดงความเป็นผู้นำ มีการปรึกษาหารือร่วมกันวางแผน มุ่งสร้างความคิดสร้างสรรค์ ยึดหลักมนุษยสัมพันธ์ที่ดี ยอมรับนับถือบุคคล เห็นอกเห็นใจ มีความจริงใจต่อกัน ให้กำลังใจ และการทำงานเป็นไปด้วยความสมัครใจ เต็มใจที่จะทำ ซึ่งการนิเทศการสอนนั้น การนิเทศภายในเป็นสิ่งสำคัญ และเกิดผลในทางปฏิบัติจริงได้มากที่สุด เนื่องจากปัจจุบันศึกษานิเทศก์นั้นมีอยู่จำนวนจำกัด และต่างก็มีภารกิจหลายด้าน จึงจำเป็นที่จะต้องอาศัย

ศักยภาพของครูที่มีอยู่ภายในโรงเรียนช่วยเหลือกันแก้ปัญหาภายในโรงเรียนก็จะทำให้การแก้ปัญหาการเรียนการสอนได้ถูกต้องตรงตามประเด็น ช่วยให้ครูได้พัฒนาตนเองได้ดียิ่งขึ้น     
วัตถุประสงค์
        1. เพื่อสร้างคุณลักษณะแห่งความเป็นผู้นำให้แก่ครู
        2. เพื่อส่งเสริมขวัญของครูให้อยู่ในสภาพที่ดี และเข้มแข็ง  รวมหมู่คณะ
        3. เพื่อให้ครูพัฒนาการสอนของตน
        4. เพื่อให้ครูปฏิบัติหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย ทำงานแล้วเสร็จทันเวลาและมีประสิทธิภาพ
ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ
        1. ครูมีความสามารถในการเป็นผู้นำมากยิ่งขึ้น
        2. ครูมีขวัญกำลังใจในการทำงาน และร่วมกันทำงานเป็นหมู่คณะ
        3. ครูสามารถพัฒนาการสอนของตนเองให้ดียิ่งขึ้น
        4. ครูสามารถปฏิบัติหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย ทำงานแล้วเสร็จทันเวลาและมีประสิทธิภาพ
กรอบแนวคิดที่ศึกษา

ผู้ศึกษามีกรอบแนวคิดในในการทำโครงการในครั้งนี้เพื่อศึกษาในเรื่อง

1. ลักษณะความเป็นผู้นำของครู

2. ขวัญกำลังใจของครู

3. การพัฒนาการสอนของครู

4. การปฏิบัติหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายของครู ให้แล้วเสร็จทันเวลาและมีประสิทธิภาพ

ในการจัดการทำโครงการในครั้งนี้ได้กลุ่มประชากรตัวอย่างเป็นครูสายผู้สอนโรงเรียนเมยวดีพิทยาคม ตำบลเมยวดี อำเภอเมยวดี จังหวัดร้อยเอ็ด ในปีการศึกษา 2552  ซึ่งกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครูสายผู้สอนจำนวน 40 คน
                ส่วนตัวแปรที่ใช้ในการจัดทำโครงการในครั้งนี้มีครูสายผู้สอนเป็นตัวแปรต้น  ส่วนตัวแปรตาม ได้แก่
            -  คุณลักษณะแห่งความเป็นผู้นำให้แก่ครู
            -  ขวัญกำลังใจของครู
            -  การพัฒนาการสอนของครู
             -  การปฏิบัติหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายของครู ให้แล้วเสร็จทันเวลาและมีประสิทธิภาพ

เอกสารงาน/วิจัยที่เกี่ยวข้อง

                ประยูร ชินสุวรรณ (2546) ได้ศึกษาบทบาทการนิเทศงานวิชาการในโรงเรียนของผู้บริหารโรงเรียนประถมศึกษาสังกัดสำนักงานประถมศึกษาจังหวัดสุพรรณบุรี  พบว่าผู้บริหารโรงเรียนมีบทบาทในการนิเทศภายในโรงเรียนภาพรวม 6 งาน เรียงลำดับการปฏิบัติจากมากไปหาน้อย ดังนี้ งานวัดผลและประเมินผล  ด้านหลักสูตรและการนำหลักสูตรไปใช้งาน งานการเรียนการสอน  งานนิเทศภายใน งานห้องสมุดและงานสื่อการเรียนกาสอน   ส่วนบทบาทการนิเทศงานวิชาการภายในโรงเรียนของผู้บริหารโรงเรียนประถมศึกษาคามความคิดเห็นของผู้บริหารกับครูผู้สอน มีความแตกต่างกันทุกงาน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

สาย ภาณุรัตน์ (2517 : 25)  กล่าวไว้ว่า  การนิเทศการศึกษาคือการช่วยเหลือให้ครูเติบโต พึ่งตนเองได้แล้วนำผู้ที่พึ่งตนเองได้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์แก่สังคมนั่นคือการนิเทศเพื่อไม่ต้องนิเทศ
                สงัด อุทรานันท์ (2529:7) ให้ความหมายไว้ว่า การนิเทศการศึกษาคือกระบวนการทำงานร่วมกับครู
และบุคลากรทางการศึกษาเพื่อให้ได้มาซึ่งสัมฤทธิ์ผลสูงสุดในการเรียนของนักเรียน
                สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ (2540:1) นิยามความหมายไว้ว่าการนิเทศการ
ศึกษาคือการที่ผู้นิเทศใช้กระบวนการ กระตุ้น  ยั่วยุ  ท้าทาย  ริเริ่ม ร่วมคิด ร่วมทำ สนับสนุนให้มีการพัฒนาคุณภาพของนักเรียนตามความจำเป็นของการพัฒนาโดยผ่านครูและผู้บริหารโรงเรียน
                ไวลส์ (Wiles. 1967:6) ให้ความเห็นไว้ว่า  การนิเทศการศึกษาเป็นความช่วยเหลือในการปรับปรุง
กระบวนการทำงานให้ดีขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับความคิดของ เอลสบรี (Elsbree. 1967 : 139) ที่ให้ความหมายของการนิเทศการศึกษาไว้ว่า การนิเทศการศึกษาคือกระบวนการปรับปรุงการเรียนการสอนให้ดีขึ้น

วิธีการศึกษา

            1. ศึกษาดำเนินการจัดทำหลักสูตรสถานศึกษา และ หลักสูตรสถานศึกษา
            2. ผลการส่งแผนการจัดการเรียนรู้ของครูทุกคน ทุกภาคเรียน
            3. วิธีการและกระบวนการดำเนินการนิเทศติดตาการเรียนการสอน
            4. กิจกรรมเสริมหลักสูตรที่โรงเรียนจัดทำขึ้น
            5. ศึกษากระบวนการกำกับ ติดตาม ตรวจสอบและประเมินผลของโรงเรียน

สรุปผล
           ครูส่วนมากมีคุณลักษณะแห่งความเป็นผู้นำสามารถปรับเปลี่ยนจากการที่ต้องคอยให้คนอื่นป้อนให้กลับมาเป็นผู้ที่ต้องมีการพัฒนาด้วยตนเอง ศึกษาหาความรู้และพัฒนาการเรียนการสอนด้วยตัวเองมากยิ่งขึ้นแต่ก็ยังมีครูบางส่วนเป็นส่วนน้อยที่ยังขาดความกระตือรือร้นในการพัฒนาตนเอง
           ในการนิเทศการพัฒนาการเรียนการสอนไม่ใช่เป็นการตำหนิ ติเตือน หรือจับผิดครู แต่เป็นการชี้แนะข้อผิดพลาด เสนอแนะแนวทางในการพัฒนาการเรียนการสอนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอนส่งผลให้ครูมีกำลังใจในการพัฒนาการเรียนการสอนของตนเอง รู้แนวทางในการเพิ่มประสอทธิภาพในการจัดการเรียนการสอนมากขึ้นส่งผลให้ครูมีขวัญกำลังใจในการทำงานมากขึ้นมีการร่วมมือเป็นหมู่คณะและให้ความช่วยเหลือเกื้อกูลกันมากยิ่งขึ้น ทำให้ครูสามารถพัฒนาการปฏิบัติหน้าที่ของตนเองที่ได้รับมอบหมายแล้วเสร็จทันเวลาและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเจน      

อภิปรายผล
                จากผลการศึกษาได้ข้อค้นพบดังนี้
             1. คุณลักษณะแห่งความเป็นผู้นำของครูประสบผลสำเร็จในระดับ ดีซึ่งได้ข้อค้นพบว่าสามารถปรับเปลี่ยนจากการที่ต้องคอยให้คนอื่นป้อนให้กลับมาเป็นผู้ที่ต้องมีการพัฒนาด้วยตนเอง ศึกษาหาความรู้และพัฒนาการเรียนการสอนด้วยตัวเองมากยิ่งขึ้นแต่ก็ยังมีครูบางส่วนเป็นส่วนน้อยที่ยังขาดความกระตือรือร้นในการพัฒนาตนเอง
                2. สำหรับขวัญและกำลังใจของครูและการทำงานเป็นหมู่คณะนั้นประสบผลสำเร็จในระดับ ดีมากพบว่า ในการนิเทศการพัฒนาการเรียนการสอนไม่ใช่เป็นการตำหนิ ติเตือน หรือจับผิดครู แต่เป็นการชี้แนะข้อผิดพลาด เสนอแนะแนวทางในการพัฒนาการเรียนการสอนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอนส่งผลให้ครูมีกำลังใจในการพัฒนาการเรียนการสอนของตนเอง รู้แนวทางในการเพิ่มประสอทธิภาพในการจัดการเรียนการสอนมากขึ้นส่งผลให้ครูมีขวัญกำลังใจในการทำงานมากขึ้นมีการร่วมมือเป็นหมู่คณะและให้ความช่วยเหลือเกื้อกูลกันมากยิ่งขึ้น
              3. การพัฒนาการสอนของครูประสบผลสำเร็จในระดับ ดี พบว่าเมื่อมีการนิเทศเกิดขึ้นอย่างเป็นระบบ การพัฒนาการสอนของครูก็เริ่มต้นในการพัฒนา ได้รับทราบแนวความคิดต่างๆ ที่จะเป็นแนวทางในการพัฒนา และคาดว่าการสอนของครูจะพัฒนาขึ้นเรื่อยๆ จนถึงระดับดีมาก
              4. การปฏิบัติหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายของครูประสบผลสำเร็จในระดับดีมาก พบว่า ในการจัดการเรียนสอนของครูได้พัฒนาย่างเป็นระบบ มีการ จัดทำสื่อ อุปกรณ์ ประกอบการเรียนการสอนทุกขั้นตอนที่เห็นได้ชัดเจนคือการส่งแผนการจัดการเรียนรู้ ซึ่งหลังทำการศึกษาวิจัยเรื่องนี้ จำนวนครูที่ไม่ส่งแผนการจัดการเรียนรู้ถึงร้อยละ 90

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย

1. เร่งรัดให้มีการกำหนดมาตรฐานศึกษาของชาติ  เพื่อเป็นเป้าหมายในการจัดการศึกษาของประเทศไทย และของสถานศึกษาแต่ละแห่งให้มีลักษณะร่วม และ อัตตลักษณ์ อันเป็นจุดเริ่มต้นของระบบการประกันคุณภาพภายในที่มีคุณภาพ และสอดคล้องกับเอกลักษณ์ของสถานศึกษา
             2. เร่งรัดการปรับปรุงกฎกระทรวงว่าด้วยการประกันคุณภาพการศึกษา  เพื่อให้การประกันคุณภาพมีเอกภาพ  ทั้งการประกันคุณภาพภายในและภายนอก รวมทั้งประกอบด้วยระบบการประกันคุณภาพที่ครบถ้วน ทั้งระบบการพัฒนาคุณภาพ  ระบบการติดตามคุณภาพ  และระบบการประเมินคุณภาพ  อีกทั้งมีการดำเนินการประกันคุณภาพ ด้วยการวิจัยสถาบัน การประเมิน และการพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานของสถานศึกษาอย่างต่อเนื่อง