อุปกรณ์นี้ด้านหน้า มีขนาดใหญ่กว่าด้านหลัง เกี่ยวข้องกับการเรืองแสง

สวัสดีครับ

วันนี้ขอนำภาพมาทดสอบนักศึกษา นักรังสีเทคนิคและผู้สนใจเกี่ยวกับอุปกรณ์ของเครื่องเอกซเรย์ เป็นภาพที่ผมไว้ระหว่างการปฏิบัติการ สาธิตและเรียนรู้เรื่องเครื่องมือสร้างภาพทางรังสีวินิจฉัย เครื่องมือนี้เป็นชิ้นส่วนที่ผมถอดออกมาจากเครื่องเอกซเรย์ของ ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 

คำถาม ภาพที่เห็น คือ

เป็นส่วนประกอบใด?

ทำหน้าอะไร?

เป็นส่วนประกอบของเครื่องเอกซเรย์ชนิดใด?

ภาพที่ 1

ภาพที่ 2

ภาพที่ 3

 

สำหรับท่านที่เห็นภาพ แล้วสามารถตอบได้เลย ก็แสดงว่าท่านมีความรู้ ความเข้าใจในเครื่องมือนี้ดี แต่สำหรับบางท่านที่ยังมองไม่ออก ก็ไม่เป็นไร ครับ ขอให้ศึกษา เรียนรู้ ทบทวน เพิ่มเติม เพื่อพัฒนาต่อไป ครับ

 

คำเฉลย คือ (ดูเฉลยด้วยการลาก Cursor คลุมตัวอักษรด้านล่าง)  

อุปกรณ์ที่เห็น คือ 

หลอดเพิ่มความเข้มของภาพ (Image  Intensifier tube หรือเรียกกันอย่างย่อว่า II ) เป็นอุปกรณ์ที่ทำหน้าที่รับรังสีเอกซ์ที่ผ่านตัวผู้ป่วยแล้วจะเกิดการเรืองแสงกลายเป็นภาพ (Visual image) ขณะฟลูออโรสโคปี เพื่อช่วยในการวินิจฉัยโรคอวัยวะภายในร่างกาย เช่น กระเพาะอาหาร ลำไส้ หลอดเลือด มักใช้ร่วมกับสารทึบรังสี (Contrast media) แล้วทำให้เห็นการทำงานของอวัยวะนั้นๆได้ชัดเจนยิ่งขึ้น  

 

หลักการทำงานของหลอดหลอดเพิ่มความเข้มของภาพ คือ เมื่อรังสีเอกซ์ผ่านอวัยวะของผู้ป่วย มากระทบกับ Input  fluorescent  screen  หรือ  Input phosphor ภาพที่ 1 ที่ทำด้วยสาร เช่น CsI:Na (Cesium Iodide doped with Sodium) โดยสารประเภทนี้เมื่อได้รับรังสีเอกซ์จะทำให้เรืองแสงขึ้น  ซึ่งมีช่วงความยาวคลื่นประมาณ 300-600 นาโนเมตร และแสงสว่างที่เกิดขึ้นจะกระทบกับ Photocathode   ซึ่งจะดูดกลืนพลังงานแสงนั้นแล้วให้ทำอิเล็กตรอนหลุดออกมา อิเล็กตรอนดังกล่าวจะถูกเร่งด้วยสนามไฟฟ้าระหว่างขั้ว Photocathode และถูกบังคับทิศทางด้วย Electrostatic focusing lens ให้ไปตกที่ Output  Fluorescent screen หรือ Output Phosphor  ภาพที่ 2 เกิดภาพที่มีความเข้มสูงขึ้นมาก เมื่อเปรียบเทียบกับภาพที่ปรากฏใน Input  fluorescent screen ซึ่งต่อจากส่วนของ Output Phosphor จะมีเลนส์ขยายภาพและกล้องมาถ่ายภาพ แล้วส่งภาพต่อออกไปแสดงที่จอโทรทัศน์หรือจอภาพต่อไป

 

โดยทั่วไปหลอดเพิ่มความเข้มของภาพ แล้วจะมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของ Input phosphor (ภาพแรกที่มีขนาดใหญ่) ประมาณ 8-16 นิ้ว ขึ้นกับวัตถุประสงค์ของความต้องการในการตรวจวินิจฉัย เช่น การตรวจหัวใจ มักเลือกใช้ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ประมาณ 8 นิ้ว การตรวจหลอดเลือดสมองใช้เส้นผ่าศูนย์กลาง ประมาณ 12 นิ้ว การตรวจที่เน้นการตรวจอวัยวะทุกส่วนในร่างกาย ใช้เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 12-16 นิ้ว

 

ภาพของแถม :

ภาพนี้แสดง ภาพของกริด (GRID : อุปกรณ์ที่ใช้สำหรับตัดลำรังสีกระเจิง) ที่มีลักษณะเป็นทรงกลม ซึ่งแผ่นนี้จะวางอยู่บริเวณด้านหน้าของหลอดเพิ่มความเข้มของภาพ