งานนี้ไม่ได้โทษคนรับราชการ แต่โทษว่าระบบทำให้คนต้องเป็นไป อันนี้ไม่นับรวมถึงคนที่ดีมากๆขั้นเทพนะครับ คนกลุ่มนี้ระบบแย่แค่ไหนเขาก็ฝืนทำดีได้ ต้องนับถือครับ แต่มันมีน้อยครับ

 

    " อำนาจอันยิ่งใหญ่ มากับความรับผิดชอบอันใหญ่ยิ่ง" จากภาพยนตร์เรื่อง " Spiderman" ทำให้นึกถึงว่าทุกสิ่งในโลกมักจะต้องมาคู่กัน ประกอบกัน หรือขัดแย้งกันเพื่อความสมดุลหรืออาจทำให้ปวดหัวว่าจะเลือกอย่างไรถึงจะเหมาะที่สุด คำที่ใกล้เคียงทำนองนี้เช่น ได้อย่างเสียอย่าง , Give and Take เป็นสิ่งเตือนว่าเวลาจะทำอะไรต้องดูให้รอบด้าน อย่ามองแต่จะได้อย่างเดียว

   ในการพัฒนาระบบราชการในอดีตจนถึงปัจจุบันมีความพยายามหลากหลายรูปแบบ เช่น การใช้มาตรฐาน( PSO, PMQA ) , การจัดการคนไม่มีประสิทธิภาพออก(5%) , การมีนโยบาย Good governance แต่ต้องยอมรับว่าการพัฒนาเป็นไอย่างเชื่องช้าเมื่อเทียบกับระบบของเอกชน

  ในความตั้งใจที่มุ่งเน้นให้มีประสิทธิภาพดีโดยพยายามใช้กระบวนการที่ทำในภาคเอกชนมาใส่ให้ภาครัฐนั้นอาจหวังผลเลิศเกินไปเพราะเราลืมอะไรบางอย่างที่ภาครัฐไม่เหมือนเอกชน

หนึ่งในสิ่งเหล่านั้นก็คือ " ความรู้สึกเป็นเจ้าอย่างแท้จริงของหัวหน้าหน่วยงานหรือทีมบริหาร "  เมื่อไม่รู้สึกเป็นเจ้าของสิ่งที่ตามมาก็คือ การปล่อยประละเลย ลูบหน้าปะจมูก ไม่เอาจริงเอาจัง ไม่ว่าจะใช้วิธีการอะไรออกมาก็มาตกม้าตายเรื่องไม่ค่อยมีคนทำอย่างจริงจัง

  ทำไมจึงรู้สึกไม่ได้เป็นเจ้าของล่ะ น่าจะมีเหตุผลดังนี้

  1. คุณและโทษไม่ได้ตกโดยตรงแก่หัวหน้าหน่วยและทีมงาน ไม่ว่ากิจการดีเลวอย่างไร ก็ยังพออยู่ได้ ทำดีมากก็ได้แค่รางวัลเล็กน้อยที่ไม่สมน้ำสมเนื้อ

  2. กฎระเบียบต่างๆไม่ได้คิดเอง ล้วนแต่ส่งมาจากเจ้าของตัวจริงคือ รัฐบาล(กระทรวง, กพ. สำนักงบประมาณ) ไม่ดี ไม่เหมาะก็แก้ไม่ได้ ทำตามอย่างเดียว 

  3 .เจ้าของกิจการตัวจริง(ส่วนกลาง)ก็ดูแลไม่ทั่วถึง แต่ก็ยังหวงอำนาจเอาไว้ ทำให้การดำเนินงานล่าช้า ตัวอย่างเช่น การซื้อคอมพิวเตอร์ใหม่เพียง 1 เครื่องก็ต้องส่งเรื่องเข้าสำนักเทคโนโลยีของ สธ. ซึ่งจริงๆแล้วทาง สธ. ก็ไม่น่าจะรู้ถึงความจำเป็นถึงการซื้อว่ามากน้อยแค่ไหน แต่ก็ยังอยากมีอำนาจในการอนุมัติ

  ทำอย่างไรถึงจะรู้สึกเป็นเจ้าของ  ?

 แน่นอนว่าคงเป็นเจ้าของจริงๆไม่ได้เนื่องเป็นสมบัติของประชาชนโดยรวม แต่อย่างน้อยก็คงต้องสร้างระบบ (งานนี้ไม่ได้โทษคนรับราชการ แต่โทษว่าระบบทำให้คนต้องเป็นไป อันนี้ไม่นับรวมถึงคนที่ดีมากๆขั้นเทพนะครับ คนกลุ่มนี้ระบบแย่แค่ไหนเขาก็ฝืนทำดีได้ ต้องนับถือครับ แต่มันมีน้อยครับ )  ระบบที่น่าจะทำได้ขอเสนอ

  1 . การกระจายอำนาจ  ไม่จำเป็นต้องลงท้องถิ่นเสมอไป กระจายวิธีไหนก็ได้แล้วแต่หน่วยใด ทำอะไร   แต่ต้องให้รู้สึกว่ามีความเป็นเจ้าของให้ได้

  2 . ความโปร่งใส  นี่คือคู่ของกระจายอำนาจ อย่างที่บอกว่ามันต้องมาเป็นคู่ เพราะถ้ากระจายอำนาจอย่างเดียวก็อาจจะรวมหัวรับประทานกันเพลินเลย  ตัวที่น่าจะมีผลมากเรื่องควบคุมความโปร่งใสก็คงต้องจัดให้มีระบบที่คนจะโวยวายได้ง่ายเวลามีใครทำผิดครับ ต่างประเทศเขาใช้วิธีนี้ได้ผลดี

   เชื่อว่านอกจากการพยายามพร่ำสอนให้ทุกคนเป็นคนดีแล้ว การสร้างระบบที่มาบีบบังคับให้ทุกคนอยู่ในกรอบแห่งความดี ก็น่าจะมีส่วนอย่างมากในสังคมปัจจุบันที่ยังไม่ใช่ยุคพระศรีอารย์

เหมือนในระบบกฎหมายที่ว่า " ความจริงเป็นอย่างไรไม่สำคัญ มันสำคัญที่หลักฐาน " ( จากภาพยนตร์ Law Abiding Citizen)  ก็คือ "คนจะมีจิตใจดีหรือไม่ดีไม่สำคัญ แต่สำคัญที่ต้องมีระบบบังคับให้เขาทำดีให้ได้"

                                                     Boss