ภาพที่เห็นคือ อะไร มีความสำคัญอย่างไร ใช้งานอย่างไร รังสีเทคนิคทราบหรือไม่?

สวัสดีครับ

วันนี้ขอนำเสนอภาพที่ถ่ายไว้ระหว่างการไปเดินตรวจเยี่ยมและให้คำแนะนำนักศึกษาที่มาฝึกงานตามห้องตรวจต่างๆ ก็เลยถ่ายภาพมาทดสอบนักรังสีทั่วเทคนิค โดยขอตั้งคำถามว่า

อุปกรณ์ที่เห็นนี้ คือ อะไร?

เป็นส่วนหนึ่งของเครื่องตรวจวินิจฉัยใด?

ใช้ทำหน้าที่อะไร?

ใช้งานอย่างไร?

เพื่อเป็นการทบทวนความรู้และแสดงให้เห็นว่ารังสีเทคนิคมีการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ครับ

 

สำหรับท่านที่เห็นภาพ แล้วสามารถตอบได้เลย ก็แสดงว่าท่านมีความรู้ ความเข้าใจในเครื่องมือนี้ดี แต่สำหรับบางท่านที่ยังมองไม่ออก ก็ไม่เป็นไร ครับ ขอให้ศึกษา เรียนรู้ ทบทวน เพิ่มเติม เพื่อพัฒนาต่อไป ครับ

 

คำเฉลย คือ (ดูเฉลยด้วยการลาก Cursor คลุมตัวอักษรด้านล่าง)  

อุปกรณ์ที่เห็น คือ แผ่นกดทับเต้านม (Compression Device)  เป็นส่วนหนึ่งของเครื่องเอกซเรย์เต้านม

หน้าที่และการใช้งาน :

เนื่องจากเต้านมมีลักษณะเป็นรูปกรวย จึงต้องมีการใช้อุปกรณ์ในการกดทับ เพื่อให้เต้านมมีความหนาลดลงเท่ากัน ซึ่งจะช่วยทำให้ได้ภาพที่มีความดำสม่ำเสมอ สามารถแยกเนื้อเยื่อที่ซ้อนทับกัน รวมถึงการมองเห็นรายละเอียดของการมองเห็นสิ่งที่มีขนาดเล็ก เช่น หินปูน (micro calcification) ให้เห็นชัดขึ้นอีกด้วย

วัตถุประสงค์ในการใช้แผ่นกดทับเต้านม คือ

1. เพื่อทำให้ภาพมีความคมชัด เนื่องจากเต้านมชิดกับอุปกรณ์รับภาพ ทำให้ได้ภาพใกล้เคียงขนาดของจริง

2. เพื่อช่วยลดการเคลื่อนไหวจากผู้ป่วย ขณะทำการถ่ายภาพ

3. แยกเนื้อเยื่อของเต้านม ส่วนที่เป็นท่อและต่อมน้ำนมที่อาจจะซ้อนทับออกจากกัน

4. ลดปริมานรังสีให้กับผู้ป่วย เมื่อใช้แผ่นกดทับทำให้เต้านมมีความหนาเท่ากัน ช่วยลดการกระเจิงของรังสี (scattered radiation) เมื่อเต้านมมีความหนาลดลง และยังช่วยทำให้ได้ภาพที่มีความดำสม่ำเสมอ ทำให้ภาพมีคอนทราสเพิ่มขึ้น

โดยสมาคมนักฟิสิกส์การแพทย์แห่งอเมริกา (American Association of Medical Physics : AAPM) ได้แนะนำการใช้แรงกดทับอยู่ในช่วง 160-250 นิวตัน หรือ  35-55 ปอนด์ และสมาคมรังสีแพทย์แห่งอเมริกา (America collage  of Radiology : ACR)ได้แนะนำการใช้แรงกดทับไม่ควรเกิน 200 นิวตันหรือ 45  ปอนด์

 

ส่วนภาพครึ่งวงกลมที่เห็น หลายอันนั้น เป็นภาพแสดงตำแหน่งของการวางอุปกรณ์ควบคุมปริมาณรังสีอัตโนมัต (AEC : Automatic Exposture Control) ที่พิมพ์ติดไว้บนแผ่นกดทับเต้านม ทำให้สะดวกในการกำหนดตำแหน่งของอุปกรณ์ดังกล่าว

ในการใช้งาน เนื่องจากเต้านมผู้ป่วยมาขนาดที่แตกต่างกัน การวางตำแหน่ง AEC ให้เหมาะสมคลุมพื้นที่ของเนื้อเยื่อเต้านม จะช่วยทำให้ปริมาณรังสีที่ปลดปล่อยออกมา มีความเหมาะสม ช่วยให้ภาพถ่ายรังสีเต้านมมีคุณภาพ มีความดำและคอนทราสที่เหมาะสม AEC ส่วนใหญ่ประกอบด้วย ตัวขยายสัญญาณ (Amplifier) และตัวส่งสัญญาณ (Voltage comparator) จะติดตั้งอยู่ใต้อุปกรณ์รับภาพ ซึ่งที่นิยมใช้กัน คือ คลาสเซท (cassette)

 

บรรณานุกรม

1.Varie Fink Andolina, Shelly L. Lille, Kathleen M. Willson. Mammographic Imaging : a practice guide (second edition). Lippincott Williams& Wilkins 2001

2.Poulos A, McLaean D, Rickard M, Heard R. Breast compression  in  mammography: How much is enough? Australasian  Radiology 2003;47: 121-6.