ออสวอลด์ สแปงเลอร์ (ค.ศ.1880 – 1936) นักประวัติศาสตร์ชาวเยอรมนีในคริสศตวรรษที่ 20 ได้เขียนผลงานชื่อ The Decline pf The Weat (ความเสื่อมของชาติตะวันตก) ได้กล่าวถึงทฤษฎีของสแปงเลอร์เกี่ยวกับการเกิดและการเสื่อมของอารยธรรมว่า
ประวัติศาสตร์จะบอกเราว่า อะไรที่สามารถเกิดขึ้นและอะไรจะเกิดขึ้น วัฒนธรรมของโลกนี้เจริญเติบโตเหมือนโลกมนุษย์ เขาถือว่าวัฒนธรรมตะวันตกในสมัยเขาอยู่ในวัยชราซึ่งจะเสื่อมในเวลาต่อไป เขาถือว่าสงครามโลกครั้งที่ 1 เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการขัดแย้งของโลก ยังจะมีสงครามโลกอีกจนกว่าจะมีซีซาร์ซึ่งจะนำมาถึงสันติภาพและความเป็นระเบียบมาในทศตวรรษที่ 20
อาร์โนลด์ ทอยบี (ค.ศ. 1889) นักประวัติศาสตร์ชาวอังกฤษ ยุคทศวรรษที่ 20 ได้กล่าวถึงการเกิดและการเสื่อมของอารยธรรมไว้ในงานเขียนที่ชื่อว่า Study of History คือ
ทอยบีได้เปรียบเทียบอารยธรรม ปัญหาที่ศึกษาคืออารยธรรมได้เกิดขึ้นได้อย่างไร ทำไมจึงเกิดขึ้น ทำไมอารยธรรมจึงเจริญเติบโตและเสื่อมไป อารยะรรมของทอยบีขึ้นอยู่กับธรรมชาติและชีววิทยา ทุกอารยธรรมดำเนินไปตามวัฏจักร อย่างไรก็ดี อารยธรรมอาจเจริญโดยมีพื้นฐานจากความเจริญในอดีต กล่าวคือพลังงานแห่งการท้าทายและการตอบโต้ ถ้าหารอารยธรรมเผชิญกับความท้าทายแล้วมีการตอบโต้อย่างเหมาะสม ก็อาจเจริยต่อไป เขาเห็นโลกในแง่ดีกว่าสแปงเลอร์ ทอยบีได้ใช้ทฤษฎีก้าวหน้าโดย ผสมระหว่างทฤษฎีวัฏจักรและความก้าวหน้า
อย่างไรก็ตามผลงานของทอยบีได้ถูกนักประวัติศาสตร์หลายคนวิจารณ์เนื่องจากเขาอธิบายการกำเนิดและความเสื่อมของอารยธรรมอย่างง่ายๆ
วาิทิน ศานติ์ สันติ : เรียบเรียง
