ได้รู้เรื่องราวของเด็กที่ก้าวพลาดแต่ละคนว่ามีความเป็นมาอย่างไร เกิดอะไรขึ้นบ้าง กิจกรรมที่บ้านกาญจนาภิเษกทำให้เขามีความคิดและเปลี่ยนแปลงตนเองอย่างไร

เมื่อวันที่ ๑๗ กันยายน ๒๕๕๒ ผศ.ดร.สายฝน เอกวรางกูร ผู้รับผิดชอบโครงการส่งเสริมการจัดกระบวนการเรียนรู้เพศศึกษารอบด้านสำหรับเยาวชนในสถานศึกษา เขตพื้นที่ภาคใต้ตอนบน 4 จังหวัด คือนครศรีธรรมราช กระบี่ พังงา และระนอง ที่เป็นความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์และองค์การ PATH (เรื่องเดิม) ชวนให้ไปพูดคุยกับผู้เข้าประชุมในการประชุมเรื่อง “การพัฒนาเยาวชนเชิงบวก” ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ ๑๗-๑๘ กันยายน ๒๕๕๒ ที่โรงแรมแกรนด์ปาร์ค ในเมืองนครศรีธรรมราช

ผู้จัดได้เชิญคุณทิชา ณ นคร ผอ.บ้านกาญจนาภิเษก และลูกบ้านหนุ่มอีก ๔ คนมาด้วย ผู้เข้าประชุมส่วนใหญ่เป็นครูจากโรงเรียนต่างๆ ใน ๔ จังหวัด ประมาณ ๕๐ คน ผู้เข้าประชุมค่อยๆ ทยอยกันมา เมื่อได้เวลาที่เหมาะสมคุณอ้อยจาก PATH ก็ชี้แจงเรื่องราวของการประชุม อาจารย์สายฝนกล่าวเพิ่มเติม ดิฉันได้พูดทักทายกับผู้เข้าประชุมและบอกความในใจว่าที่มาร่วมงานครั้งนี้ส่วนหนึ่งเป็นเพราะอยากเจอตัวจริงของทีมบ้านกาญจนาภิเษก เนื่องจากเคยได้ยินเรื่องราวดีๆ ของบ้านหลังนี้

คุณอ้อยฉายหนังสั้นเรื่อง ด. เด็ก ช.ช้าง เรื่องราวของเด็กชายคนหนึ่งที่วาดรูปช้างได้เหมือนมาก แต่ครูไม่เชื่อว่าเด็กวาดเอง ท่าทางที่แสดงออกและน้ำเสียงของเด็กชายธำรงกุลที่ตอบคำถามของครู แสดงออกถึงอารมณ์และความรู้สึกได้ดีมาก กินใจผู้ชม หนังเรื่องนี้เป็นตัวอย่างเชิงลบของครู (ไม่ใช่ครูเพื่อศิษย์) แต่กระตุกให้ครูได้คิด จนครูที่เข้าประชุมบอกว่าอยากให้สร้างหนังต่ออีกหน่อยให้บีบหัวใจครูเข้าไปอีก คุณอ้อยบอกว่าคนสร้างหนังเรื่องนี้ทำขึ้นในขณะที่เป็นนิสิตจุฬาฯ

สำหรับกิจกรรมที่ทำให้ผู้เข้าประชุมรู้จักกันมากขึ้นนั้น คุณอ้อยใช้กระดาษที่มีตาราง ๙ ช่อง ให้ผู้เข้าประชุมแต่ละคนเลือกเพื่อนที่เพิ่งเจอกันครั้งแรกๆ เข้าไปแนะนำตัวทำความรู้จักกัน และขอให้เขาบอกถึง “คุณลักษณะที่คุณอยากให้มีในตัวลูกหลาน เมื่อเขาอายุ ๒๑ ปี” จดลงในตารางแต่ละช่องพร้อมชื่อของเพื่อน

คุณอ้อยให้ผู้เข้าประชุมแต่ละคนบอกว่าคำพูดของเพื่อนคนใดที่โดนใจหรือประทับใจ บรรดาครูทั้งหลายยกมือพูดกันไม่หยุด ท้ายๆ มีการแสดงความคิดเห็นให้เหตุผลกันมากมายว่าเหตุใดถึงอยากให้ลูกหลานมีคุณลักษณะอย่างนั้นอย่างนี้ ได้เวลาประมาณ ๑๐ น. เป็นการเข้ากลุ่มย่อย ดิฉันไม่ได้สังเกตการณ์ต่อ ขอตัวขับรถกลับมหาวิทยาลัยเพื่อปฏิบัติภารกิจอื่น

ดิฉันได้คุยกับคุณอ้อยและคุณทิชา ณ นคร เกี่ยวกับเรื่องราวดีๆ ที่บ้านกาญจนาภิเษก ทีมได้นำผลงานของเยาวชน เช่น สมุดบันทึก งานวิเคราะห์ มาแสดงให้ผู้เข้าประชุมได้ชม และน่าชื่นชมเป็นอย่างยิ่งที่พบว่าเยาวชน ๔ คนที่มาร่วมกิจกรรมในการประชุมครั้งนี้ เดินทางมาที่นครศรีธรรมราชกันเองโดยไม่ต้องมีใครคุม ทั้ง ๔  คนดูเป็นเด็กที่สงบ สะอาด และเรียบร้อย มีความกล้าในการแสดงความคิดเห็นต่อผู้เข้าประชุม

ดิฉันได้รับแจกหนังสือมา ๒ เล่มคือก้าวที่พลาด ซึ่งเป็นบันทึกความจริงของชีวิตที่พลิกผัน จากใจวัยรุ่นผู้เคยกระทำความผิด และต้นทุนชีวิตเด็กและเยาวชนไทย ของ นพ.สุริยเดว ทรีปาตี ตอนกลางคืนอ่านหนังสือก้าวที่พลาดเกือบจบเล่ม ได้รู้เรื่องราวของเด็กที่ก้าวพลาดแต่ละคนว่ามีความเป็นมาอย่างไร เกิดอะไรขึ้นบ้าง กิจกรรมที่บ้านกาญจนาภิเษกทำให้เขามีความคิดและเปลี่ยนแปลงตนเองอย่างไร

เสียดายที่ในหนังสือไม่มีเนื้อหาให้เห็นภาพรายละเอียดของกิจกรรมที่บ้านกาญจนาภิเษกว่าใคร ทำอะไร อย่างไร นานแค่ไหน เกิดผลอะไรขึ้นบ้าง ฯลฯ รู้ว่าเยาวชนจะต้องเขียนบันทึกก่อนนอน วิเคราะห์ข่าว ดูหนัง............ดิฉันสนใจ How to ที่ทำให้เด็กเกิดความเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดี เริ่มคิดว่าวิธีการเชิงบวกเหล่านี้จะนำมาใช้พัฒนานักศึกษาที่มีผลการเรียนอ่อนบ้างจะดีไหม

วัลลา ตันตโยทัย