เพาะเห็ดฟางแบบปลอดสารพิษ

 

เรื่องทั่วไปเกี่ยวกับเห็ด

                ในช่วงฤดูฝนของทุก ๆ ปี ชาวบ้านก็จะมีรายได้จากการเก็บเห็ดจากป่าธรรมชาติไว้กินเองและถ้าได้มาจำนวนมาก ทานไม่หมด เหลือก็จะนำออกไปขายกันอย่างมากมายและหลากหลายชนิด ทำให้ชาวบ้านมีรายได้พิเศษเพิ่มขึ้นมาในฤดูกาลนี้อย่างถ้วนหน้า  เห็ดแต่ละชนิดที่เกิดขึ้นมานั้นก็อาศัยปัจจัยเกื้อหนุนที่เหมาะสมต่อความต้องการของเขา  เมื่อมีปัจจัยและองค์ประกอบที่เหมาะสมต่อเห็ดชนิดนั้นๆ ก็จะเกิดดอกเห็ดเกิดขึ้นมา ได้ตรงตามชนิดของอาหารและสายพันธุ์ของเห็ดนั้น ๆ   บางชนิดก็เกิดจากการพึ่งพาอาศัยแบ่งปันอาหารให้กันและกัน เช่นเห็ดที่เป็นทั้งผู้รับและผู้ให้อาหารจากรากของพืช (เอ็กโตมัยคอร์รัยซ่า)   เช่น  เห็นตับเต่า, เห็ดตีนแรด, เห็ดมะม่วง, เห็ดขอน ฯลฯ  ซึ่งในปัจจุบันการที่จะทำให้เห็ดพวกนี้มีความสามารถเกิดที่รากของพืชและออกดอกให้ผลผลิตได้ตามความต้องการของเรานั้นยังไม่สามารถที่จะทำได้ในขณะนี้


ยังคงต้องพึ่งพาอาศัยฤดูกาลที่เหมาะสม   เห็ดบางชนิดก็ต้องอาศัยสิ่งมีชีวิตอื่นคอยช่วยดูแลบำรุงรักษาเช่นเห็ดปลวกหรือเห็ดโคน ซึ่งเป็นเห็ดที่มนุษย์ยังไม่สามารถที่จะนำมาผลิตเองได้ ดังนั้นจึงเป็นเห็ดที่ค่อนข้างราคาจะดีและสูงมาก ปีหนึ่งก็จะออกดอกมาให้พวกเราได้รับประทานกันเพียงครั้งเดียว เห็ดปลวกหรือเห็ดโคนนี้เขาต้องอาศัยกองทัพปลวกช่วยในการเลี้ยงและหาอาหารให้ เพื่อสร้างความเจริญเติบโตขึ้นมาจึงจะสามารถที่จะกำเนิดออกมาเป็นดอกได้     ถัดมาก็เป็นชนิดที่อาศัยแร่ธาตุหรือสารอาหารจากเศษซากของพืชโดยกินซากพืชเป็นอาหารในการเลี้ยงตัวและสร้างเส้นใยให้เจริญเป็นดอกเห็ดเกิดขึ้นมา โดยเฉพาะเศษซากของวัตถุดิบที่เหลือใช้ทางการเกษตร เช่น เปลือกหัวมันสำปะหลัง, เปลือกฝักถั่วเขียว, เปลือกฝักถั่วเหลือง, เศษฟางข้าว, เศษที่เหลือจากการทำการสีเอาเมล็ดพืชออก ไม่ว่าจะเป็นทานตะวัน ซังข้าวโพดป่นที่ร่วงหล่น หรือแม้แต่ต้นข้าวโพดป่นที่ร่วงหล่น ซึ่งบางครั้งก็ไม่เพียงพอต่อความต้องการของผู้บริโภค นี่จึงเป็นเหตุผลในการที่จะนำเสนอข้อมูลให้กลุ่มที่สนใจ โดยเฉพาะในกลุ่มของมือใหม่หรือมือสมัครเล่นทั้งหลายจะได้ทำการศึกษาหาข้อมูลเพิ่มเติม เผื่อว่าจะได้ทดลองทำการผลิตเพื่อจำหน่ายเป็นรายได้เสริมกัน อย่างน้อยเพื่อเป็นค่าขนมของน้อง ๆ ในครอบครัว หรือค่ากับข้าว หรือให้เพียงพอไปจุนเจือเกื้อหนุนค่าน้ำมันที่สูงขึ้นทุกวัน (ช่างตรงข้ามกับราคารถที่เราใช้ทุกวันเสียจริง ๆ อีกเหมือนกัน )   และอื่นๆ อีกจิปาถะในยุคข้าวยากหมากแพงเช่นสมัยนี้ก็ได้นะครับไม่มากก็น้อย  ในตระกูลเห็ดทั้งหมดก็เห็นว่าเห็ดฟางน่าจะมีผู้ที่สนใจเพาะกันเป็นจำนวนมาก เพราะเหตุผลจากความรู้สึกที่คุ้นเคยและได้สัมผัสอยู่บ่อย ๆ จึงคิดว่าน่าจะเป็นเห็ดที่ทำการผลิตได้ง่ายและไม่ยุ่งยากมากเกินไป

                   จากการที่ประเทศของเรามีวัสดุเหลือใช้จากการทำเกษตรอย่างมากมาย เช่น ฟางข้าว, เปลืองมัน, เปลือกถั่วทั้งหลาย นั้น จึงพอ มีทางที่จะพัฒนาก่อให้เกิดเป็นอาชีพของเกษตรกรได้อย่างไม่ยาก  และถ้าปล่อยให้เป็นไปตามธรรมชาติ ลองนึกถึงภาพกองฟางกองใหญ่ ๆ  หรือกองเปลือกมันที่สูงใหญ่เป็นภูเขาเลากาทั้งหลายจากโรงงานผลิตแป้งมัน  ซึ่งถ้าเข้าถึงฤดูฝนทำให้ได้รับความชื้นและมีองค์ประกอบอื่นๆ เข้ามาอย่างเหมาะสม ก็จะทำให้มีเห็ดส่วนหนึ่งเกิดขึ้นอยู่แต่เพียงบนกอง  แต่ภายในกองนั้นไม่มี เพราะไม่สามารถที่จะเกิดได้  แต่ภายในกองวัสดุเหลือใช้จากการเกษตรนั้นกลับมีแร่ธาตุอาหารของเห็ดหลงเหลืออยู่อีกมากมายกับไม่ได้ใช้ประโยชน์อะไรเลย   และเห็ดอีกส่วนหนึ่งก็อาจจะเกิดขึ้นบริเวณรอบกองฟางหรือกองเปลือกมัน หรือเปลือกถั่ว ทั้งหลายนั้นก็ยังน้อยนิดต่อวัตถุดิบที่ถูกทิ้งไปตามธรรมชาติ       ดังนั้นถ้าเปรียบเทียบกับปริมาณของวัตถุดิบที่เหลือใช้จากการเกษตรทั้งหมดต่อจำนวนเห็ดที่ปล่อยให้เกิดขึ้นโดยธรรมชาตินับว่าน้อยมาก และเป็นการเกษตรที่ไม่แน่นอนไม่รู้ว่าฝนจะตกเมื่อใด ตกลงมาได้พอเหมาะพอดีหรือเปล่าแล้วก็มีสปอร์ของเชื้อราเห็ดจากที่อื่นปลิวมาหรือไม่ อย่างไร  ดังนั้นการที่จะทำให้เป็นการเกษตรอย่างมีระบบ เพื่อที่จะสามารถกำหนดให้ผลผลิตออกมาค่อนข้างที่จะแน่นอนและตรงตามเป้าหมายและมีความสม่ำเสมอนั้น  ก็สามารถใช้วิทยาการเข้าไปช่วยได้ การเพาะเห็ดถ้าทำการเพาะบนดิน เป็นการเริ่มงานขนาดเล็กไปก่อน ก็เป็นวิธีการลงทุนน้อยแต่ได้เงินเร็ว คือประมาณแค่ 7 – 10 วันก็สามารถเก็บเห็ดเอาไปขายได้ ส่วนที่มีรูปร่างหน้าตาไม่เหมาะสมต่อการขายก็เก็บเอาไว้กินเอง บริโภคในครอบครัว ทำแล้วขยับขยายเปลี่ยนแปลงพื้นที่ไป ปัญหาก็น้อย ราคาของเห็ดฟางก็ดีทั่วประเทศไทย กิโลกรัมละประมาณ 40 - 50 บาท

 

มนตรี   บุญจรัส

ชมรมเกษตรปลอดสารพิษ (www.thaigreenagro.com)