บทความนี้ ทำให้ผมคิดว่าประเทศไทยควรมีชุดโครงการวิจัยขนาดมหึมา เรื่อง “ดินของเรา” เพื่อศึกษาทำความเข้าใจและทำแผนที่คุณภาพดินในหลากหลายมิติ รวมทั้งมิติของการเปลี่ยนแปลง และต้องไม่ลืมศึกษาความมีชีวิตของดินในแต่ละพื้นที่ด้วย คือต้องศึกษาคุณภาพดินในมิติใหม่ๆ คำถามใหม่ๆ ด้วย ไม่จมอยู่กับการมองดินในมุมมองเก่าที่ล้าสมัย ต้องมองดินเชื่อมโยงกับสังคม คุณภาพชีวิตของผู้คน และความยั่งยืนของโลกของสภาพแวดล้อม
วิธีพัฒนาและจัดการงานวิจัยขนาดมหึมาเช่นนี้ สกว. มีประสบการณ์ หรืออาจอ่านได้ที่นี่ โปรดสังเกตว่าข้อเขียนตาม link นี้เขียนไว้ตั้งแต่ปี ๒๕๔๕ เวลานี้สังคมไทยมีองค์ความรู้เรื่องนี้ก้าวหน้าไปมากกว่าข้อเขียนนี้มาก
วิจารณ์ พานิช
๘ ส.ค. ๕๒
