ไม่ว่าจะเป็นมหาวิทยาลัยกลุ่มใด ควรมีระบบการจัดการงานวิจัยทั้งสิ้น แต่มหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติควรเอาใจใส่เรื่องนี้มากเป็นพิเศษ โดยการจัดการงานวิจัยของมหาวิทยาลัยควรมีเป้าหมายต่อไปนี้
๑. เพื่อนำเอาความรู้ที่มีอยู่ภายในมหาวิทยาลัย ไปทำให้เกิดประโยชน์ต่อสังคม ต่อชุมชนหรือท้องถิ่น
๒. เพื่อเชื่อมโยงอาจารย์ผู้มีความรู้กับแหล่งทุน
๓. เพื่อเชื่อมโยงอาจารย์ผู้มีความรู้กับแหล่งที่ต้องการใช้ความรู้ จะเห็นว่าที่ผ่านมา การจัดการงานวิจัยของมหาวิทยาลัยต่างๆ เน้นเฉพาะข้อ ๒ ทำงานข้อ ๓ น้อยมากหรือไม่ได้ทำเลย
๔. ดำเนินการเชิงรุก ออกไปหาภาคี หรือหาลูกค้า ไม่ใช่ตั้งรับ ณ ที่ตั้ง
๕. ดำเนินการเพื่อสื่อสารกิจกรรมหรือผลงานวิจัยกับสังคมวงกว้าง เพื่อสร้างศรัทธาของสังคมหรือสาธารณชนต่อมหาวิทยาลัย และต่อการลงทุนวิจัย ต่อคุณค่าของการวิจัย เราต้องตระหนักว่า เวลานี้สังคมไทยไม่ศรัทธาต่องานวิจัย ไม่เห็นคุณค่าของการลงทุนวิจัย
๖. อื่นๆ (เชิญช่วยกันเติมครับ)
ในบันทึกนี้ ผมขอกล่าวเฉพาะเรื่องข้อ ๓ – ๕ เพื่อเสนอแนะแนวทางจัดการงานวิจัยแนวใหม่ และพัฒนาทักษะใหม่ในการจัดการงานวิจัย คือทักษะเชื่อมโยงกับแหล่งโจทย์วิจัย อันได้แก่ทักษะต่อไปนี้
• รู้ว่าในขณะนั้นๆ แหล่งโจทย์วิจัยที่มหาวิทยาลัยจะเข้าไปเสนอตัวรับใช้ อยู่ที่ไหน เรื่องอะไร จะติดต่อคุยกับใคร
• มีทักษะในการติดต่อและสร้างความประทับใจแก่แหล่งโจทย์วิจัย
• รู้ว่ามีอาจารย์หรือนักวิจัยท่านใด หรือกลุ่มใด ที่มีศักยภาพและความพร้อมที่จะไปพูดคุยทำความชัดเจน และนำมากำหนดโจทย์วิจัยและเขียนข้อเสนอโครงการ
• มีทักษะในการติดต่อประสานงาน และสร้างความประทับใจ แก่อาจารย์และนักวิจัย
• รู้ว่าโจทย์วิจัยนั้นๆ จะนำไปเสนอขอการสนับสนุนการเงินจากแหล่งทุนใด ซึ่งอาจเป็นหน่วยงานเจ้าของปัญหานั้นเองก็ได้ หรืออาจมีแหล่งทุนที่สนใจให้ทุนวิจัยต่อปัญหาแนวนั้น
• มีทักษะในการติดต่อประสานงาน และสร้างความประทับใจ กับแหล่งทุน
• มีทักษะในการเขียนบทความ ย่อยผลงานวิจัยเสนอในสื่อมวลชน ให้น่าสนใจและเข้าใจง่าย
• รู้จักสื่อมวลชนประเภทต่างๆ รู้จักและสนิทสนมกับผู้ทำงานในหน่วยงานเหล่านั้น และมีทักษะในการทำงานประสานงานเพื่อผลประโยชน์ร่วมกัน เพื่อนำความรู้เผยแพร่แก่สาธารณชน ให้เกิดประโยชน์ต่อสาธารณชน ย้ำว่าเน้นประโยชน์ของสาธารณชนมากกว่าประโยชน์ของมหาวิทยาลัย หรือวงการวิจัย เพราะเราต้องการให้สาธารณชนเห็นคุณค่าของงานวิจัยและการลงทุนทำวิจัยด้วยตัวของเขาเอง ไม่ใช่เพราะมีคนไปบอกเขา
• ทั้งหมดนั้น ต้องทำงานเชิงรุก รุกออกไปหาภาคี และต้องทำงานเป็นทีมภายในหน่วยจัดการงานวิจัยเอง และร่วมกับภาคีภายนอก
• อื่นๆ (เชิญร่วมกันเติมครับ)
วิจารณ์ พานิช
๑๓ ก.ค. ๕๒
