ตัณหา 3 (ความทะยานอยาก – Tanha :craving)
1. กามตัณหา (ความทะยานอยากในกาม, ความอยากได้กามคุณ คือ สิ่งสนองความต้องการทางประสาททั้งห้า – Kama-tanha : craving for sensual pleasures ; sensual craving)
2. ภวตัณหา (ความทะยานอยากในภพ, ความอยากในภาวะของตัวตนที่จะได้ จะเป็นอย่างใดอย่างหนึ่ง อยากเป็น อยากคงอยู่ตลอดไป, ความใครอยากที่ประกอบด้วยภวทิฏฐิหรือสัสตทิฏฐิ – Bhava-tanha : craving for existence)
3. วิภาวตัณหา (ความทะยานอยากในวิภพ, ความอยากในความพรากพ้นไปแห่งตัวตนจากความเป็นอย่างใดอย่างหนึ่งอันไม่ปรารถนา อยากทำลาย อยากให้ดับสูญ, ความใคร่อยากที่ประกอบด้วยวิภวทิฏฐิหรืออุจเฉททิฏฐิ – Vibhava-tanha : craving for non-existence ; craving for self-annihilation)
A.III.455 ; Vbh.365 องฺ.ฉกฺก.22/377/494; อภิ.วิ.35/933/494.
กามตัณหาที่ว่ามาพาเรียนรู้ แปลให้ดูอธิบายขยายผล
ภวตัณหาทะยานอยากชักมืดมน ภวทิฏฐิปนสัสตเลยพามึน
วิภาวตัณหาวิภวทิฏฐิมิรู้แล้ว ทำให้แผ่วอุจเฉททิฏฐิมิมีกึ๋น
ภาษาธรรมศัพท์บาลีนี่พามึน ไม่มีกึ๋นเลยเสียหายห่างไกลธรรม