ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อสาระของเทคโนโลยีการศึกษา

            ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อสาระของเทคโนโลยีการศึกษา โดย Education Commission of the States ของสหรัฐอเมริกา หรือ ECS (1999 : 1-24) ได้กล่าวถึงการพัฒนาด้านเทคโนโลยีการศึกษาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันมีปัจจัยที่ส่งผลกระทบหลายอย่าง ดังนี้

1.              ปัจจัยด้านการศึกษา

2.              ปัจจัยด้านประชากร

3.              ปัจจัยด้านเทคโนโลยี

4.              ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ

5.              ปัจจัยด้านการเมือง

6.              ปัจจัยด้านสังคม

1.              ปัจจัยด้านการศึกษา

การศึกษาได้เปลี่ยนไปเนื่องจากการพัฒนาเทคโนโลยีการศึกษา จะเห็นได้จากระบบ

การศึกษาซึ่งได้เคลื่อนสู่ความสมดุลระหว่างระบบเดิมกับระบบใหม่ดังนี้

                           เดิม                                                                                     ใหม่

- มุ่งการแข่งขัน                                                                   - มุ่งผลสัมฤทธิ์

- ขึ้นกับเวลา                                                                         - ขึ้นกับผลสัมฤทธิ์

- เน้นการใช้แรงงาน                                                          - เน้นการใช้เงินทุน

- ความรู้เชิงเนื้อหา                                                             - ความรู้เชิงกระบวนการ (เรียนรู้การเรียน)

- การเรียนรู้แบบมีทิศทาง, การจำ                                    - การคิดแก้สถานการณ์

- เน้นขจัดความอ่อนแอทางวิชาการ                                - เน้นสร้างความเข้มแข็งทางวิชาการ

- รัฐเป็นเจ้าของและดำเนินการ                                       - รัฐมีส่วนร่วมกับกลุ่มคนที่สนใจ

         ในขณะที่สภาพแวดล้อมการศึกษาก็เปลี่ยนไป การเปลี่ยนแปลงนั้นเกี่ยวข้องกับการให้การศึกษา และความต้องการสำหรับผู้สอน ดังนี้

                             เดิม                                                                         ใหม่

                - ใช้เวลาในโรงเรียน                                                          - เรียนรู้ทุกเวลา ทุกที่

                - ครูเป็นศูนย์กลาง                                                              - นักเรียนเป็นศูนย์กลาง

                - เน้นหนังสือ                                                                      - เน้นทรัพยากรการเรียนรู้

                - มีผู้นำและผู้ตาม                                                                - อัตราและรูปแบบการเรียนรู้ได้หลายแบบ

                - มีอาคารสถานที่                                                                - มีจุดเข้าสู่การเรียนรู้ได้หลายแบบ

                - เป็นการสอนแบบมวลชน                                              - เป็นการสอนแบบวนบุคล

 

ผลที่เกิดขึ้นจากปัจจัยด้านการศึกษา

                        การรับรองครูผู้สอนแบบเดิมจะหมดไป จะมีแต่วิธีการใหม่ ๆ

                        มีการทำงานในสาขาต่าง ๆ ด้านการศึกษากว้างขวาง

                        ครูผู้สอนเปลี่ยนมายึดมาตรฐานและระเบียบวิธีการใหม่ๆ

2.ปัจจัยด้านประชากร

ปัจจัยด้านประชากรนั้น ได้แก่ เชื้อชาติ ชาติพันธ์ วิถีชีวิต อายุ และความยากจน ส่งผลกระทบต่อสาระของเทคโนโลยีการศึกษา ดังนี้

                2.1 เน้นความจำเป็นของประชากรส่วนใหญ่

                2.2 การแบ่งแยกประเภทโรงเรียนเพิ่มมากขึ้น

                2.3 มีโอกาสให้การศึกษาอย่างเพียงพอแก่ผู้เรียนทุกคน

                2.4 จำนวนพลเมืองสูงอายุรุ่นใหม่มีมากขึ้น

                3. ปัจจัยด้านเทคโนโลยี

                ปัจจัยด้านเทคโนโลยีการศึกษามีผลกระทบต่อสิ่งต่างๆ ดังนี้

                3.1 การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานและเครื่องมืออุปกรณ์สำหรับโรงเรียนเพิ่มขึ้น

                3.2 เทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงสิ่งที่เกิดขึ้นในห้องเรียนหรือโรงเรียน รวมทั้งแก้ปัญหาการจัดการและการเรียนรู้ที่ยากได้

                4. ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ

                4.1 แม้ว่าความร่ำรวยมั่งคั่งจะอยู่ในพวกชนชั้นสูง ซึ่งทำให้มีโอกาสเลือกเรียนในโรงเรียนเอกชน แต่อัตราการเพิ่มขึ้นของนักเรียนที่มาจากครอบครัวรายได้ต่ำก็ยังมากขึ้น ทำให้การให้บริการของรัฐยังต้องมากขึ้น

                4.2 การแข่งขันจากต่างประเทศเพิ่มขึ้น

                4.3 ความต้องการนักเทคโนโลยีที่มีทักษะความชำนาญมากขึ้น

                5. ปัจจัยด้านการเมือง

                5.1 ต้องอำนวยประโยชน์ต่อประชาชนในฐานะผู้เสียภาษี

                5.2 ข้อจำกัดในด้านการใช้กฎหมายของเจ้าหน้าที่รัฐ

                5.3 ความร่วมมือขององค์กรทางการเมืองเพื่อหาวิธีการใหม่ๆ ที่มีประสิทธิภาพ

                6.ปัจจัยด้านสังคม

                6.1 พฤติกรรมของผู้บริโภคที่เกิดจากการแยกความแตกต่างของบุคคล

                6.2 หลักการที่เกี่ยวกับความง่าย และความเป็นชุมชน

                6.3 บทบาทขององค์กรที่ไม่หวังผลกำไรมีมากขึ้น

                Judith Conway (1997) กล่าวว่าเทคโนโลยีการศึกษาที่เปลี่ยนไปสนับสนุนเทคนิควิธีการสอนและการเรียนรู้ ผู้สอนสามารถสู่จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมและเชิงพุทธิปัญญาได้ด้วยวิธีการที่ไม่เคยใช้มาก่อน ดังนี้

                1. การเรียนการสอนโดยตรง (Direct Instruction) /การสอนอย่างชัดเจน (Explicit) เป็นวิธีการเชิงระบบที่ใช้วัสดุอุปกรณ์ระยะสั้นๆ แล้วหยุดเพื่อตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน เทคโนโลยีการศึกษาสนับสนุนวิธีการสอนนี้ 2 อย่างคือ

                1) การใช้ Computer software ในชั้นเรียนในรูปแบบฝึกหัด และโปรแกรมการฝึกปฏิบัติ

                2) การใช้โปรแกรมช่วยสอน (Tutorial program)

                2. การเรียนรู้แบบร่วมมือ (Cooperative/Collaborative Learning) เป็นการสอนด้วยชุดการสอนปกติ แล้วให้ผู้เรียนร่วมกันทำงานเป็นหมู่คณะ โดยคละกันระหว่างผู้เรียนที่มีความสามารถสูง ปานกลางและต่ำ เทคโนโลยีการศึกษาสนับสนุนวิธีการเรียนรู้แบบร่วมมือประกอบด้วย

                1) การออกแบบโมเดล (Modeling)

                2) การควบคุมสั่งสอน (Coaching)

                3) การให้พูดแสดงออก (Articulation)

                4) การสะท้อนภาพ (Reflection)

                5) การสำรวจ (Exploration)

                3. การเรียนรู้แบบค้นพบ (Discovery Learning) เป็นวิธีการที่สอนผ่านการกระทำของผู้เรียนที่มีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมด้วยการสำรวจเรื่องราวต่างๆ แล้วตั้งคำถามโต้แย้งกัน การเรียนรู้แบบค้นพบ ได้แก่ การจัดสิ่งแวดล้อมหรือห้องเรียนเสมือน (virtual environment) การจำลอง (simulation)

 

.......ขอขอบคุณนิสิตปริญญาเอก สาขาเทคโนโลยีการศึกษา รุ่นที่ 2 ภาควิชาเทคโนโลยีการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางแขน ทีให้ข้อมูลหนังสือวิจัยทางการศึกษาในที่นี้ด้วย